| Ostatnio wprowadzona aktualizacja: |
| 24.08.2007, Dz.U. z 2007 roku Nr 173, poz. 1218 |
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
z dnia 21 sierpnia 1997
Dz.U. z 1997r. Nr 115, poz. 741
stan prawny na dzień 21 stycznia 2008 roku
Dział I
Przepisy
ogólne
Art. 1
Ustawa określa zasady:
1) gospodarowania
nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek
samorządu terytorialnego,
2) podziału nieruchomości,
3)
scalania i podziału nieruchomości,
4) pierwokupu nieruchomości,
5) wywłaszczania nieruchomości i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości,
6) udziału w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej,
7)
wyceny nieruchomości,
8) działalności zawodowej, której przedmiotem jest
gospodarowanie nieruchomościami.
Art. 2
Ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym
gospodarki nieruchomościami, a w szczególności:
1) ustawy z dnia 24
marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców (Dz. U. z 2004 r. Nr 167,
poz. 1758 oraz z 2005 r. Nr 94, poz. 788 i Nr 183, poz. 1538);
2)
ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr
178, poz. 1749, z 2004 r. Nr 116, poz. 1206, z 2006 r. Nr 227, poz. 1658 oraz z 2007
r. Nr 64, poz. 427);
3) ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.
U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435, z późn. zm.);
4) ustawy z dnia 19
października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.
U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128, z późn. zm.);
5) ustawy z dnia 27
października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.
U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2571, z późn. zm.);
6) ustawy z dnia 22
czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z
2005 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm.);
7) ustawy z dnia 30 maja 1996 r.
o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia
Wojskowego (Dz. U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1711, z późn. zm.);
8) ustawy
z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn.
zm.);
9) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. - Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006
r. Nr 100, poz. 696, z późn. zm.);
10) ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o
transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94);
11) ustawy z
dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji
inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, z późn. zm.).
Art. 3
1. Centralnym organem administracji rządowej w sprawach
gospodarki nieruchomościami, regulowanych przepisami ustawy, jest Prezes Urzędu
Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
2. Organem doradczym Prezesa Urzędu
Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w sprawach gospodarki nieruchomościami jest Państwowa
Rada Nieruchomości.
3. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast
powołuje i odwołuje przewodniczącego i członków Rady, o której mowa w ust. 2, oraz
ustala jej regulamin, który określa organizację i zasady działania tej Rady.
Art. 4
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) nieruchomości
gruntowej - należy przez to rozumieć grunt wraz z częściami składowymi, z
wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności,
2) zasobie nieruchomości - należy przez to rozumieć nieruchomości, które stanowią
przedmiot własności Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa i nie zostały
oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania
wieczystego Skarbu Państwa, gminy, powiatu lub województwa,
3) działce
gruntu - należy przez to rozumieć niepodzieloną, ciągłą część powierzchni ziemskiej
stanowiącą część lub całość nieruchomości gruntowej,
3a) działce
budowlanej - należy przez to rozumieć zabudowaną działkę gruntu, której wielkość,
cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia
infrastruktury technicznej umożliwiają prawidłowe i racjonalne korzystanie z
budynków i urządzeń położonych na tej działce,
3b) zbywaniu albo
nabywaniu nieruchomości - należy przez to rozumieć dokonywanie czynności prawnych,
na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości lub
przeniesienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej albo oddanie jej
w użytkowanie wieczyste,
4) poprzednim właścicielu - należy przez to
rozumieć osobę, która została pozbawiona prawa własności nieruchomości wskutek jej
wywłaszczenia albo przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki
samorządu terytorialnego na podstawie innych tytułów,
5) planie
miejscowym - należy przez to rozumieć miejscowy plan zagospodarowania
przestrzennego, o którym mowa w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym,
6) wycenie nieruchomości - należy przez to rozumieć
postępowanie, w wyniku którego dokonuje się określenia wartości nieruchomości,
6a) określaniu wartości nieruchomości - należy przez to rozumieć określanie
wartości nieruchomości jako przedmiotu prawa własności i innych praw do
nieruchomości,
7) powszechnej taksacji nieruchomości - należy przez to
rozumieć wycenę nieruchomości, w wyniku której następuje ustalenie wartości
katastralnej nieruchomości,
8) szacowaniu nieruchomości - należy przez to
rozumieć czynności związane z określaniem wartości nieruchomości,
9)
właściwym organie - należy przez to rozumieć, z zastrzeżeniem art. 60, starostę,
wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w odniesieniu do
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa oraz organ wykonawczy gminy,
powiatu i województwa w odniesieniu do nieruchomości stanowiących odpowiednio
własność gminy, powiatu i województwa,
9a) samorządowej osobie prawnej -
należy przez to rozumieć osoby prawne powoływane lub tworzone przez organy jednostek
samorządu terytorialnego,
9b) jednostce samorządu terytorialnego - należy
przez to rozumieć gminę, powiat lub województwo,
9b1)
staroście - należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach
powiatu,
9c) właściwym urzędzie - należy przez to rozumieć starostwo
powiatowe, w którym wykonywane są zadania z zakresu administracji rządowej dotyczące
gospodarki nieruchomościami Skarbu Państwa, albo odpowiednio urząd gminy, starostwo
powiatowe lub urząd marszałkowski, w których prowadzone są sprawy gospodarki
nieruchomościami stanowiącymi własność jednostek samorządu terytorialnego,
9d) radzie lub sejmiku - należy przez to rozumieć radę gminy lub radę powiatu oraz
sejmik województwa,
10) jednostce organizacyjnej - należy przez to
rozumieć państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nie posiadającą
osobowości prawnej,
11) opłacie adiacenckiej - należy przez to rozumieć
opłatę ustaloną w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym budową
urządzeń infrastruktury technicznej z udziałem środków Skarbu Państwa, jednostek
samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej lub ze
źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, albo opłatę ustaloną w związku ze
scaleniem i podziałem nieruchomości, a także podziałem nieruchomości;
12)
spółce - należy przez to rozumieć spółkę akcyjną lub spółkę z ograniczoną
odpowiedzialnością,
13) osobie bliskiej - należy przez to rozumieć
zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby
przysposabiające i przysposobione oraz osobę, która pozostaje ze zbywcą faktycznie
we wspólnym pożyciu,
14) standardach zawodowych - należy przez to
rozumieć reguły postępowania przy wykonywaniu zawodu rzeczoznawcy majątkowego,
pośrednika w obrocie nieruchomościami, zarządcy nieruchomości, ustalone zgodnie z
przepisami prawa,
15) organizacjach zawodowych - należy przez to rozumieć
utworzone, zgodnie z przepisami o stowarzyszeniach, stowarzyszenia i związki
stowarzyszeń zrzeszające osoby zawodowo wykonujące czynności odpowiednio
rzeczoznawcy majątkowego, pośrednika w obrocie nieruchomościami lub zarządcy
nieruchomości,
16) nieruchomości podobnej - należy przez to rozumieć
nieruchomość, która jest porównywalna z nieruchomością stanowiącą przedmiot wyceny,
ze względu na położenie, stan prawny, przeznaczenie, sposób korzystania oraz inne
cechy wpływające na jej wartość,
17) stanie nieruchomości - należy przez
to rozumieć stan zagospodarowania, stan prawny, stan techniczno-użytkowy, a także
stan otoczenia nieruchomości, w tym wielkość, charakter i stopień zurbanizowania
miejscowości, w której nieruchomość jest położona;
18) łączności
publicznej - należy przez to rozumieć infrastrukturę telekomunikacyjną służącą
zapewnieniu publicznie dostępnych usług telekomunikacyjnych w rozumieniu przepisów
prawa telekomunikacyjnego.
Art. 5
Waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie
dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez
Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski".
Art. 6
Celami publicznymi w rozumieniu ustawy są:
1)
wydzielanie gruntów pod drogi publiczne i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz
wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego,
a także łączności publicznej i sygnalizacji;
1a) wydzielenie gruntów pod
linie kolejowe oraz ich budowa i utrzymanie,
1b) wydzielanie gruntów pod
lotniska, urządzenia i obiekty do obsługi ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść,
oraz budowa i eksploatacja tych lotnisk i urządzeń;
2) budowa i
utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania
płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń
niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń,
3) budowa i
utrzymywanie publicznych urządzeń służących do zaopatrzenia ludności w wodę,
gromadzenia, przesyłania, oczyszczania i odprowadzania ścieków oraz odzysku i
unieszkodliwiania odpadów, w tym ich składowania,
4) budowa oraz
utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska, zbiorników i innych
urządzeń wodnych służących zaopatrzeniu w wodę, regulacji przepływów i ochronie
przed powodzią, a także regulacja i utrzymywanie wód oraz urządzeń melioracji
wodnych, będących własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu
terytorialnego,
5) opieka nad nieruchomościami stanowiącymi zabytki w
rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,
5a)
ochrona Pomników Zagłady w rozumieniu przepisów o ochronie terenów byłych
hitlerowskich obozów zagłady oraz miejsc i pomników upamiętniających ofiary terroru
komunistycznego;
6) budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów
organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół
publicznych, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów
opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych i obiektów sportowych;
6a) budowa i utrzymywanie obiektów oraz pomieszczeń niezbędnych do realizacji
obowiązków w zakresie świadczenia przez operatora publicznego powszechnych usług
pocztowych, a także innych obiektów i pomieszczeń związanych ze świadczeniem tych
usług;
7) budowa i utrzymywanie obiektów oraz urządzeń niezbędnych na
potrzeby obronności państwa i ochrony granicy państwowej, a także do zapewnienia
bezpieczeństwa publicznego, w tym budowa i utrzymywanie aresztów śledczych, zakładów
karnych oraz zakładów dla nieletnich,
8) poszukiwanie, rozpoznawanie,
wydobywanie i składowanie kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla
brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową,
9) zakładanie i utrzymywanie
cmentarzy,
9a) ustanawianie i ochrona miejsc pamięci narodowej,
9b) ochrona zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i zwierząt lub siedlisk
przyrody,
10) inne cele publiczne określone w odrębnych ustawach.
Art. 7
Jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości
nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w
przepisach rozdziału 1 działu V.
Art. 8
Jeżeli przy załatwianiu spraw, o których mowa w przepisach
działu III, nie istnieje możliwość zawiadomienia stron o decyzjach i innych
czynnościach organów administracji publicznej ze względu na nie ustalone adresy
stron, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Art. 9
W sprawach, o których mowa w przepisach działu III, z
wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122 i art. 126, wykonanie decyzji następuje
po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia
skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu
administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu
jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
Art. 9a
Organem wyższego stopnia w sprawach określonych w ustawie,
rozstrzyganych w drodze decyzji przez starostę wykonującego zadania z zakresu
administracji rządowej, jest wojewoda.
Dział II
Gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność
jednostki samorządu terytorialnego
Rozdział 1
Zasady ogólne
Art. 10
1. Przepisy niniejszego działu stosuje się do
nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu
terytorialnego.
2. Przepisy dotyczące jednostek samorządu terytorialnego
stosuje się odpowiednio do związków tych jednostek.
3. Przepisy dotyczące
czynności cywilnoprawnych, dokonywanych między Skarbem Państwa a jednostkami
samorządu terytorialnego, stosuje się odpowiednio do czynności cywilnoprawnych
dokonywanych między tymi jednostkami.
4. Jeżeli nieruchomość jest
przedmiotem współwłasności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego i
osób trzecich, przepisy niniejszego działu stosuje się wyłącznie do gospodarowania
udziałem Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w tej
nieruchomości.
5. Przepisy niniejszego działu stosuje się z
uwzględnieniem przepisów o pomocy publicznej.
Art. 11
1. Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów
niniejszej ustawy oraz odrębnych ustaw, organem reprezentującym Skarb Państwa w
sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu
administracji rządowej, a organami reprezentującymi jednostki samorządu
terytorialnego są ich organy wykonawcze.
2. Jeżeli przepisy ustawy
wymagają udzielenia zgody przez radę, sejmik lub wojewodę, wyrażenie zgody, z
wyjątkiem zgody, o której mowa w art. 46 ust. 4, następuje odpowiednio w drodze
uchwały rady lub sejmiku albo zarządzenia wojewody wydanego w terminie miesiąca od
złożenia odpowiedniego wniosku przez starostę.
Art. 11a
Przepis art. 11 ust. 1 stosuje się do czynności prawnych
lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa lub
jednostek samorządu terytorialnego.
Art. 12
Organy, o których mowa w art. 11, działające za Skarb Państwa i jednostkę samorządu
terytorialnego, są zobowiązane do gospodarowania nieruchomościami w sposób zgodny z
zasadami prawidłowej gospodarki.
Art. 13
1. Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw,
nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu. W szczególności nieruchomości mogą być
przedmiotem sprzedaży, zamiany i zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w
najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania w trwały zarząd, a także mogą być obciążane
ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone jako wkłady niepieniężne (aporty) do
spółek, przekazywane jako wyposażenie tworzonych przedsiębiorstw państwowych oraz
jako majątek tworzonych fundacji.
1a. Nieruchomość może być także
przekazywana nieodpłatnie w drodze umowy, w tym również w formie darowizny,
partnerowi prywatnemu lub spółce, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28
lipca 2005 r. o partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz. U. Nr 169, poz. 1420) jako
wkład własny podmiotu publicznego w celu realizowania zadań publicznych w ramach
partnerstwa publiczno-prywatnego, z zastrzeżeniem art. 25 ustawy o partnerstwie
publiczno-prywatnym.
2. Nieruchomość może być, z zastrzeżeniem art. 59
ust. 1, przedmiotem darowizny na cele publiczne, a także przedmiotem darowizny
dokonywanej między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego, a także
między tymi jednostkami. W umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość
jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomości na ten cel darowizna
podlega odwołaniu, z zastrzeżeniem ust. 2a.
2a. Darowizny nieruchomości
stanowiącej przedmiot własności Skarbu Państwa dokonuje starosta, wykonujący zadanie
z zakresu administracji rządowej - za zgodą wojewody, a nieruchomości stanowiącej
przedmiot własności jednostki samorządu terytorialnego jej organ wykonawczy - za
zgodą rady albo sejmiku. Odstąpienie od odwołania darowizny następuje za zgodą
organu, który wyraził zgodę na jej dokonanie.
3. Prawo użytkowania
wieczystego nieruchomości gruntowej może być przedmiotem wkładu niepieniężnego
(aportu) wnoszonego do spółki.
4. Sprzedaż, zamiana, darowizna lub
oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków,
stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, a także
wnoszenie tych nieruchomości jako wkładów niepieniężnych (aportów) do spółek, wymaga
pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Art. 14
1. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności Skarbu
Państwa mogą być sprzedawane jednostkom samorządu terytorialnego za cenę niższą niż
ich wartość rynkowa lub oddawane tym jednostkom w użytkowanie wieczyste bez
pobierania pierwszej opłaty. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności jednostek
samorządu terytorialnego mogą być sprzedawane Skarbowi Państwa lub innym jednostkom
samorządu terytorialnego za cenę niższą niż wartość rynkowa nieruchomości albo
oddawane im w użytkowanie wieczyste bez pobierania pierwszej opłaty.
2.
Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa mogą być nieodpłatnie obciążane na
rzecz jednostek samorządu terytorialnego ograniczonymi prawami rzeczowymi.
Nieruchomości stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego mogą być
nieodpłatnie obciążane na rzecz Skarbu Państwa lub innych jednostek samorządu
terytorialnego ograniczonymi prawami rzeczowymi.
3. Nieruchomości mogą
być przedmiotem zamiany między Skarbem Państwa a jednostkami samorządu
terytorialnego oraz między tymi jednostkami, bez obowiązku dokonywania dopłat w
przypadku różnej wartości zamienianych nieruchomości.
4. Przepis ust. 3
stosuje się również w razie zamiany własności nieruchomości na prawo użytkowania
wieczystego lub prawa użytkowania wieczystego na własność, a także zamiany praw
użytkowania wieczystego dokonywanej między Skarbem Państwa a jednostkami samorządu
terytorialnego oraz między tymi jednostkami.
5. Zawarcie umów w sprawach,
o których mowa w ust. 1-4, wymaga uprzedniej zgody wojewody w odniesieniu do
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa albo zgody odpowiednio rady lub
sejmiku w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu
terytorialnego.
Art. 15
1. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa oraz
własność jednostki samorządu terytorialnego mogą być przedmiotem zamiany na
nieruchomości stanowiące własność osób fizycznych lub osób prawnych. W przypadku
nierównej wartości zamienianych nieruchomości stosuje się dopłatę, której wysokość
jest równa różnicy wartości zamienianych nieruchomości.
2. Przepis ust. 1
stosuje się odpowiednio w przypadku zamiany własności nieruchomości na prawo
użytkowania wieczystego lub prawa użytkowania wieczystego na własność nieruchomości,
a także wzajemnej zamiany praw użytkowania wieczystego.
3. Przepisy ust.
1 i 2 stosuje się odpowiednio do zamiany udziałów we współwłasności lub we
współużytkowaniu wieczystym nieruchomości.
Art. 16
1. Państwowa lub samorządowa osoba prawna może zrzec się
własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości odpowiednio na rzecz Skarbu
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
2. (uchylony).
Art. 17
1. Państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające
osobowości prawnej nabywają nieruchomości - na własność lub w użytkowanie wieczyste
Skarbu Państwa, a samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości
prawnej - na własność lub w użytkowanie wieczyste odpowiedniej jednostki samorządu
terytorialnego.
2. W przypadku nabycia przez państwową jednostkę
organizacyjną prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości gruntowej
stanowiącej własność Skarbu Państwa, prawo to wygasa. Przepis ten stosuje się
również w przypadku nabycia przez samorządową jednostkę organizacyjną prawa
użytkowania wieczystego ustanowionego na nieruchomości gruntowej stanowiącej
własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego.
3. Jednostki
organizacyjne, o których mowa w ust. 1 i 2, uzyskują do nabytych nieruchomości
trwały zarząd z mocy prawa z dniem ich nabycia.
Art. 18
Nieruchomości mogą być oddawane jednostkom organizacyjnym
w trwały zarząd, najem i dzierżawę oraz użyczane na cele związane z ich
działalnością.
Art. 19
1. Sprzedaż nieruchomości, oddawanie w użytkowanie
wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę, jeżeli są położone na obszarach:
1) terenów górniczych - wymaga, w razie braku planu miejscowego,
porozumienia z organem właściwym do udzielania koncesji na wydobywanie kopalin;
2) parków narodowych - wymaga porozumienia z dyrektorem właściwego parku
narodowego;
3) graniczących z nieruchomościami oddanymi w trwały zarząd
na cele obronności i bezpieczeństwa państwa - wymaga porozumienia z właściwym w tych
sprawach naczelnym organem administracji rządowej.
2. W odniesieniu do
nieruchomości położonych na obszarach morskiego pasa nadbrzeżnego wymagane jest
porozumienie z właściwym terytorialnie organem administracji morskiej, w razie:
1) sprzedaży, oddawania w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub
dzierżawę - na obszarze pasa technicznego;
2) sprzedaży lub oddawania w
użytkowanie wieczyste - na obszarze pasa ochronnego.
3. W przypadku
naruszenia przepisów ust. 1 i 2, strony umowy ponoszą odpowiedzialność na zasadach
ogólnych.
Rozdział 2
Zasoby nieruchomości
Art. 20
Tworzy się:
1) zasób nieruchomości Skarbu
Państwa,
2) gminne zasoby nieruchomości,
3) powiatowe zasoby
nieruchomości,
4) wojewódzkie zasoby nieruchomości.
Art. 21
Do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa należą
nieruchomości, które stanowią przedmiot własności Skarbu Państwa i nie zostały
oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania
wieczystego Skarbu Państwa.
Art. 21a
W skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, o którym mowa
w art. 21, nie wchodzą grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, w
rozumieniu ustawy - Prawo wodne.
Art. 22
1. Nieruchomości stanowiące odpowiednio zasób
nieruchomości Skarbu Państwa, województwa lub powiatu, przeznaczone w planach
miejscowych pod budownictwo mieszkaniowe oraz na realizację związanych z tym
budownictwem urządzeń infrastruktury technicznej, przekazuje się gminie, w drodze
darowizny, na jej wniosek, jeżeli przemawia za tym ważny interes gminy i jeżeli cele
te nie są lub nie mogą być realizowane odpowiednio przez Skarb Państwa, województwo
lub powiat. W umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość jest darowana.
W przypadku niewykorzystania nieruchomości na ten cel darowizna podlega odwołaniu, z
zastrzeżeniem ust. 2.
2. Odstąpienie od odwołania darowizny następuje za
zgodą odpowiednio wojewody, sejmiku województwa lub rady powiatu.
Art. 23
1. Zasobem nieruchomości Skarbu Państwa gospodarują, z
zastrzeżeniem art. 43 ust. 2 i 4 oraz art. 60, starostowie, wykonujący zadania z
zakresu administracji rządowej, a w szczególności:
1) ewidencjonują
nieruchomości zgodnie z katastrem nieruchomości;
2) zapewniają wycenę
tych nieruchomości,
3) sporządzają plany wykorzystania zasobu,
4) zabezpieczają nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem,
5)
wykonują czynności związane z naliczaniem należności za nieruchomości udostępniane z
zasobu oraz prowadzą windykację tych należności,
6) współpracują z innymi
organami, które na mocy odrębnych przepisów gospodarują nieruchomościami Skarbu
Państwa, a także z właściwymi jednostkami samorządu terytorialnego,
7)
zbywają oraz nabywają, za zgodą wojewody, nieruchomości wchodzące w skład zasobu, z
zastrzeżeniem art. 17,
7a) wydzierżawiają, wynajmują i użyczają
nieruchomości wchodzące w skład zasobu, przy czym umowa zawierana na czas oznaczony
dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony wymaga zgody wojewody; zgoda wojewody jest
wymagana również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony do 3 lat
strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość;
8) podejmują czynności w postępowaniu sądowym, w szczególności w sprawach
dotyczących własności lub innych praw rzeczowych na nieruchomości, o zapłatę
należności za korzystanie z nieruchomości, o roszczenia ze stosunku najmu, dzierżawy
lub użyczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o stwierdzenie nabycia własności
nieruchomości przez zasiedzenie;
9) składają wnioski o założenie księgi
wieczystej dla nieruchomości Skarbu Państwa oraz o wpis w księdze wieczystej.
1a. Starosta sporządza roczne sprawozdanie z gospodarowania
nieruchomościami zasobu i przekazuje je wojewodzie w terminie do dnia 30 kwietnia
roku następującego po roku, którego sprawozdanie dotyczy.
1b. Obowiązek
ewidencjonowania, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dotyczy również nieruchomości Skarbu
Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste.
1c. Ewidencjonowanie, o
którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje w szczególności:
1) oznaczenie
nieruchomości według księgi wieczystej oraz katastru nieruchomości;
2)
powierzchnie nieruchomości;
3) wskazanie dokumentu potwierdzającego
posiadanie przez Skarb Państwa praw do nieruchomości, w przypadku braku księgi
wieczystej;
4) przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym, a w
przypadku braku planu - w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy;
5) wskazanie daty ostatniej aktualizacji opłaty
rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w
użytkowanie wieczyste lub daty ostatniej aktualizacji opłaty rocznej z tytułu
trwałego zarządu nieruchomości Skarbu Państwa;
6) informacje o
zgłoszonych roszczeniach do nieruchomości;
7) informacje o toczących
się postępowaniach administracyjnych i sądowych.
1d. Plany
wykorzystania zasobu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, opracowuje się na okres 3 lat.
Plany zawierają w szczególności:
1) zestawienie powierzchni
nieruchomości zasobu oraz nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie
wieczyste;
2) prognozę:
a) dotyczącą udostępnienia
nieruchomości zasobu oraz nabywania nieruchomości do zasobu,
b) poziomu
wydatków związanych z udostępnieniem nieruchomości zasobu oraz nabywaniem
nieruchomości do zasobu,
c) wpływów osiąganych z opłat z tytułu
użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie
wieczyste oraz opłat z tytułu trwałego zarządu nieruchomości Skarbu Państwa,
d) dotyczącą aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego
nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste oraz opłat z tytułu
trwałego zarządu nieruchomości Skarbu Państwa;
3) program
zagospodarowania nieruchomości zasobu.
2. Wykonywanie czynności, o
których mowa w ust. 1 pkt 1-6, może być powierzone zarządcom nieruchomości,
rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościami lub
przedsiębiorcom, którzy zatrudniają te osoby. Wyłonienie podmiotów, o których mowa w
zdaniu pierwszym, następuje na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych.
3. Od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu,
użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, o których
mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania
wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste, oraz od
odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25 % środków, które
stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości.
Art. 24
1. Do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot
własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości
będące przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.
2. Na cele rozwojowe
gmin i zorganizowanej działalności inwestycyjnej, a w szczególności na realizację
budownictwa mieszkaniowego oraz związanych z tym budownictwem urządzeń
infrastruktury technicznej, a także na realizację innych celów publicznych mogą być
wykorzystywane gminne zasoby nieruchomości.
3. Podstawą tworzenia
gminnych zasobów nieruchomości są studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gmin uchwalane na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym.
Art. 25
1. Gminnym zasobem nieruchomości gospodaruje wójt,
burmistrz albo prezydent miasta.
2. Gospodarowanie zasobem polega w
szczególności na wykonywaniu czynności, o których mowa w art. 23 ust. 1, a ponadto
na przygotowywaniu opracowań geodezyjno-prawnych i projektowych, dokonywaniu
podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości, a także wyposażaniu ich, w miarę
możliwości, w niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej.
3.
Wykonywanie czynności, o których mowa w ust. 2, z wyłączeniem czynności wymienionych
w art. 23 ust. 1 pkt 7-9, może być powierzane zarządcom nieruchomości, rzeczoznawcom
majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościami lub przedsiębiorcom, którzy
zatrudniają te osoby. Wyłonienie podmiotów, o których mowa w zdaniu pierwszym,
następuje na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych.
Art. 25a
Do powiatowego zasobu nieruchomości należą nieruchomości,
które stanowią przedmiot własności powiatu i nie zostały oddane w użytkowanie
wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego
powiatu.
Art. 25b
Powiatowym zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd
powiatu. Przepisy art. 25 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 25c
Do wojewódzkiego zasobu nieruchomości należą
nieruchomości, które stanowią przedmiot własności województwa i nie zostały oddane w
użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego
województwa.
Art. 25d
Wojewódzkim zasobem nieruchomości gospodaruje zarząd
województwa. Przepisy art. 25 ust. 2 i 3 stosuje się odpowiednio.
Art. 26
1. Granice między nieruchomościami nabywanymi na własność
Skarbu Państwa lub na własność jednostki samorządu terytorialnego przyjmuje się
według istniejącego stanu prawnego, a jeżeli stanu takiego nie można stwierdzić,
według stanu uwidocznionego w katastrze nieruchomości.
2. W razie sporu
co do przebiegu linii granicznych, o których mowa w ust. 1, nie wstrzymuje się
czynności związanych z nabyciem nieruchomości, co nie wyłącza roszczeń pomiędzy
właścicielami nieruchomości, których granice zostały ustalone w sposób, o którym
mowa w ust. 1.
Rozdział 3
Sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste
Art. 27
Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie
wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego.
Oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w
drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej.
Art. 28
1. Sprzedaż nieruchomości albo oddanie w użytkowanie
wieczyste nieruchomości gruntowej następuje w drodze przetargu lub w drodze
bezprzetargowej, stosownie do przepisów rozdziału 4 niniejszego działu.
2. Warunki zbycia nieruchomości w drodze przetargu obwieszcza się w ogłoszeniu o
przetargu. Warunki zbycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej ustala się w
rokowaniach przeprowadzanych z nabywcą.
3. Protokół z przeprowadzonego
przetargu oraz protokół z rokowań przy zbyciu w drodze bezprzetargowej stanowią
podstawę do zawarcia umowy.
Art. 29
1. W umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste ustala się okres użytkowania wieczystego zależnie od celu, na
który nieruchomość gruntowa zostaje oddana w użytkowanie wieczyste, oraz określa się
sposób korzystania z nieruchomości, stosownie do art. 236 i art. 239 Kodeksu
cywilnego.
2. Jeżeli przedmiotem umowy o oddanie nieruchomości gruntowej
w użytkowanie wieczyste jest nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, przy
określaniu sposobu korzystania z tej nieruchomości można nałożyć, w razie potrzeby,
na nabywcę obowiązek odbudowy lub remontu położonych na niej zabytkowych obiektów
budowlanych, w terminie określonym w umowie.
Art. 30
Postanowienia umowy o oddanie nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste dotyczące sposobu korzystania z tej nieruchomości podlegają
ujawnieniu w księdze wieczystej.
Art. 31
Oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej
zabudowanej następuje z równoczesną sprzedażą położonych na tej nieruchomości
budynków i innych urządzeń.
Art. 32
1. Nieruchomość gruntowa oddana w użytkowanie wieczyste
może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu, z zastrzeżeniem ust. 1a i
ust. 3.
1a. Nieruchomość gruntowa stanowiąca własność Skarbu Państwa może
być sprzedana użytkownikowi wieczystemu za zgodą wojewody.
2. Z dniem
zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości wygasa, z mocy prawa, uprzednio ustanowione
prawo użytkowania wieczystego. Przepisu art. 241 Kodeksu cywilnego nie stosuje
się.
3. W odniesieniu do nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie
wieczyste przeniesienie własności tej nieruchomości, w drodze umowy, między Skarbem
Państwa a jednostką samorządu terytorialnego oraz między jednostkami samorządu
terytorialnego może nastąpić za powiadomieniem jej użytkownika wieczystego.
Art. 33
1. Użytkowanie wieczyste wygasa z upływem okresu
ustalonego w umowie albo przez rozwiązanie umowy przed upływem tego okresu.
2. W razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego na skutek upływu okresu ustalonego
w umowie albo na skutek rozwiązania umowy przed upływem tego okresu, użytkownikowi
wieczystemu przysługuje wynagrodzenie za wzniesione przez niego lub nabyte na
własność budynki i inne urządzenia. Wynagrodzenie powinno być równe wartości tych
budynków i urządzeń określonej na dzień wygaśnięcia użytkowania wieczystego. Za
budynki i inne urządzenia wzniesione wbrew postanowieniom umowy wynagrodzenie nie
przysługuje.
3. Właściwy organ może żądać rozwiązania umowy użytkowania
wieczystego przed upływem ustalonego okresu stosownie do art. 240 Kodeksu cywilnego,
jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z
ustalonym w umowie, a w szczególności, jeżeli nie zabudował jej w ustalonym
terminie.
3a. W razie rozwiązania umowy użytkowania wieczystego przed
upływem okresu ustalonego w umowie zwraca się sumę opłat rocznych wniesionych z tego
tytułu za niewykorzystany okres użytkowania wieczystego. Opłaty podlegają
waloryzacji. Maksymalna wysokość kwoty podlegającej zwrotowi nie może przekraczać
wartości prawa użytkowania wieczystego określonej na dzień rozwiązania umowy.
4. Przepisy ust. 1-3a stosuje się odpowiednio do użytkowania wieczystego
nabytego w inny sposób niż w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Art. 34
1. W przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i
prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu, z zastrzeżeniem art. 216a, przysługuje osobie,
która spełnia jeden z następujących warunków:
1) przysługuje jej
roszczenie o nabycie nieruchomości z mocy niniejszej ustawy lub odrębnych przepisów,
jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem terminu określonego w wykazie, o którym
mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni,
licząc od dnia wywieszenia wykazu,
2) jest poprzednim właścicielem
zbywanej nieruchomości pozbawionym prawa własności tej nieruchomości przed dniem 5
grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercą, jeżeli złoży wniosek o nabycie przed upływem
terminu określonego w wykazie, o którym mowa w art. 35 ust. 1; termin złożenia
wniosku nie może być krótszy niż 6 tygodni, licząc od dnia wywieszenia wykazu,
3) jest najemcą lokalu mieszkalnego, a najem został nawiązany na czas
nieoznaczony.
2. W przypadku zbiegu uprawnień do pierwszeństwa w nabyciu,
stosuje się kolejność wymienioną w ust. 1.
3. Zbycie nieruchomości nie
może nastąpić, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości
nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego.
4. Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 3, zawiadamia się na piśmie o
przeznaczeniu nieruchomości do zbycia oraz o przysługującym im pierwszeństwie w
nabyciu tej nieruchomości, pod warunkiem złożenia wniosków o nabycie w terminie
określonym w zawiadomieniu. Termin ten nie może być krótszy niż 21 dni od dnia
otrzymania zawiadomienia. Przy doręczaniu zawiadomień stosuje się przepisy Kodeksu
postępowania administracyjnego.
5. Osoby, o których mowa w ust. 1 i ust.
6, korzystają z pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości, jeżeli złożą oświadczenie, że
wyrażają zgodę na cenę ustaloną w sposób określony w ustawie.
6. Wojewoda
w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, a odpowiednia
rada lub sejmik w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostki
samorządu terytorialnego, mogą przyznać, odpowiednio w drodze zarządzenia lub
uchwały, pierwszeństwo w nabywaniu lokali ich najemcom lub dzierżawcom, z
zastrzeżeniem art. 60.
7. Zbycie nieruchomości zabudowanej domem
wielolokalowym na rzecz innych osób niż wymienione w ust. 1 pkt 1 i 2 nie może
nastąpić z pominięciem pierwszeństwa w nabyciu lokali mieszkalnych przysługującego
najemcom tych lokali.
8. Przepisów ust. 1 i 7 nie stosuje się, jeżeli
zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego albo
między tymi jednostkami dla realizacji celów publicznych.
Art. 35
1. Właściwy organ sporządza i podaje do publicznej
wiadomości wykaz nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży, do oddania w użytkowanie
wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę. Wykaz ten wywiesza się na okres 21 dni
w siedzibie właściwego urzędu, a ponadto informację o wywieszeniu tego wykazu podaje
się do publicznej wiadomości przez ogłoszenie w prasie lokalnej oraz w inny sposób
zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, a także na stronach internetowych
właściwego urzędu.
1a. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy
oddania nieruchomości w najem lub dzierżawę na czas oznaczony do 3 miesięcy. Wykaz
sporządza się i podaje do publicznej wiadomości, jeżeli po umowie zawartej na czas
oznaczony do 3 miesięcy strony zawierają kolejne umowy, których przedmiotem jest ta
sama nieruchomość.
2. W wykazie, o którym mowa w ust. 1, określa się
odpowiednio:
1) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz
katastru nieruchomości,
2) powierzchnię nieruchomości,
3) opis
nieruchomości,
4) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej
zagospodarowania,
5) termin zagospodarowania nieruchomości,
6)
cenę nieruchomości,
7) wysokość stawek procentowych opłat z tytułu
użytkowania wieczystego,
8) wysokość opłat z tytułu użytkowania, najmu
lub dzierżawy,
9) terminy wnoszenia opłat,
10) zasady
aktualizacji opłat,
11) informacje o przeznaczeniu do sprzedaży, do
oddania w użytkowanie wieczyste, użytkowanie, najem lub dzierżawę,
12)
termin do złożenia wniosku przez osoby, którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu
nieruchomości na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 1 i pkt 2.
3. Ustanawianie
odrębnej własności lokali w domach wielolokalowych, wchodzących w skład
nieruchomości, następuje na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 czerwca 1994 r.
o własności lokali (Dz. U. Nr 85, poz. 388, z 1997 r. Nr 106, poz. 682 oraz z 2000
r. Nr 12, poz. 136 i Nr 29, poz. 355).
4. (uchylony).
Art. 36
W przypadku naruszenia przez właściwy organ przepisów art.
34 ust. 1-5 i 7 Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego ponoszą
odpowiedzialność na zasadach ogólnych.
Rozdział 4
Przetargi na zbycie nieruchomości
Art. 37
1. Z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, nieruchomości są
sprzedawane lub oddawane w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu.
2.
Nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej, jeżeli:
1) jest
zbywana na rzecz osoby, której przysługuje pierwszeństwo w jej nabyciu, stosownie do
art. 34,
2) zbycie następuje między Skarbem Państwa a jednostką samorządu
terytorialnego oraz między tymi jednostkami,
3) jest zbywana na rzecz
osób, o których mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2,
4) zbycie następuje w drodze
zamiany lub darowizny,
5) sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz jej
użytkownika wieczystego,
6) przedmiotem zbycia jest nieruchomość lub jej
części, jeśli mogą poprawić warunki zagospodarowania nieruchomości przyległej,
stanowiącej własność lub oddanej w użytkowanie wieczyste osobie, która zamierza tę
nieruchomość lub jej części nabyć, jeżeli nie mogą być zagospodarowane jako odrębne
nieruchomości;
7) ma stanowić wkład niepieniężny (aport) do spółki albo
wyposażenie nowo tworzonej państwowej lub samorządowej osoby prawnej, lub majątek
tworzonej fundacji,
8) jest zbywana na rzecz zarządzającego specjalną
strefą ekonomiczną, na której terenie jest położona,
9) przedmiotem
zbycia jest udział w nieruchomości, a zbycie następuje na rzecz innych
współwłaścicieli nieruchomości,
10) jest zbywana na rzecz kościołów i
związków wyznaniowych, mających uregulowane stosunki z państwem, na cele
działalności sakralnej,
11) jest sprzedawana na rzecz partnera prywatnego
lub spółki, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o
partnerstwie publiczno-prywatnym, jako wkład własny podmiotu publicznego, w celu
realizowania zadań publicznych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego, z
zastrzeżeniem art. 25 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie
publiczno-prywatnym;
12) jest zbywana na rzecz podmiotów, o których mowa
w art. 61 ust. 1.
3. Wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości
stanowiących własność Skarbu Państwa, a odpowiednia rada lub sejmik - w odniesieniu
do nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego,
odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, mogą zwolnić z obowiązku zbycia w
drodze przetargu nieruchomości przeznaczone pod budownictwo mieszkaniowe lub na
realizację urządzeń infrastruktury technicznej albo innych celów publicznych, jeżeli
cele te będą realizowane przez podmioty, dla których są to cele statutowe i których
dochody przeznacza się w całości na działalność statutową. Przepis ten stosuje się
również, gdy sprzedaż nieruchomości następuje na rzecz osoby, która dzierżawi
nieruchomość na podstawie umowy zawartej co najmniej na 10 lat, jeżeli nieruchomość
ta została zabudowana na podstawie zezwolenia na budowę. Przepisu tego nie stosuje
się, w przypadku gdy o nabycie nieruchomości ubiega się więcej niż jeden podmiot
spełniający powyższe warunki.
4. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio
przy zawieraniu umów użytkowania, najmu lub dzierżawy na czas oznaczony dłuższy niż
3 lata lub na czas nieoznaczony. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą
wyrazić zgodę na odstąpienie od obowiązku przetargowego trybu zawarcia tych umów.
Art. 38
1. Przetarg ogłasza, organizuje i przeprowadza właściwy
organ.
2. Ogłoszenie o przetargu podaje się do publicznej wiadomości nie
wcześniej niż po upływie terminów, o których mowa w art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz
ust. 4. W ogłoszeniu o przetargu podaje się informacje zamieszczone w wykazie oraz
czas, miejsce i warunki przetargu, a w razie ogłoszenia kolejnego przetargu lub
rokowań, również terminy przeprowadzenia poprzednich przetargów. Ogłoszenie o
przetargu wywiesza się w siedzibie właściwego urzędu, a ponadto informację o
ogłoszeniu przetargu podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo
przyjęty w danej miejscowości, a także na stronach internetowych właściwego
urzędu.
3. Przed ogłoszeniem o przetargu rozpatruje się wnioski osób
uprawnionych do nabycia nieruchomości w drodze bezprzetargowej. W przypadku
pozytywnego rozpatrzenia wniosku, informacji o nieruchomości, której ten wniosek
dotyczy, nie zamieszcza się w ogłoszeniu o przetargu.
4. Właściwy organ
może odwołać ogłoszony przetarg jedynie z ważnych powodów, niezwłocznie podając
informację o odwołaniu przetargu do publicznej wiadomości, w sposób określony w ust.
2. W informacji podaje się także przyczynę odwołania przetargu.
Art. 39
1. Jeżeli pierwszy przetarg zakończył się wynikiem
negatywnym, w okresie nie krótszym niż 30 dni, ale nie dłuższym niż 6 miesięcy,
licząc od dnia jego zamknięcia, przeprowadza się drugi przetarg, w którym właściwy
organ może obniżyć cenę wywoławczą nieruchomości ustaloną przy ogłoszeniu pierwszego
przetargu, stosownie do art. 67 ust. 2 pkt 2.
2. Jeżeli drugi przetarg
zakończył się wynikiem negatywnym, właściwy organ w okresie nie krótszym niż 30 dni,
ale nie dłuższym niż 6 miesięcy, licząc od dnia jego zamknięcia, może zbyć
nieruchomość w drodze rokowań albo organizować kolejne przetargi. Przy ustalaniu
warunków kolejnych przetargów stosuje się zasady obowiązujące przy organizowaniu
drugiego przetargu.
3. W przypadku zachowania terminów, o których mowa w
ust. 1 i 2, właściwy organ nie ma obowiązku ponownego sporządzania wykazu
nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste.
Art. 40
1. Przetarg przeprowadza się w formie:
1)
przetargu ustnego nieograniczonego,
2) przetargu ustnego
ograniczonego,
3) przetargu pisemnego nieograniczonego,
4)
przetargu pisemnego ograniczonego.
2. Przetarg ustny ma na celu uzyskanie
najwyższej ceny. Przetarg pisemny ma na celu wybór najkorzystniejszej oferty.
2a. Przetarg ograniczony organizuje się, jeżeli warunki przetargowe mogą być
spełnione tylko przez ograniczoną liczbę osób.
3. O zastosowanej formie
przetargu decyduje jego organizator.
4. Przetarg uważa się za zakończony
wynikiem negatywnym, jeżeli nikt nie przystąpił do przetargu ustnego lub żaden z
uczestników nie zaoferował postąpienia ponad cenę wywoławczą albo jeżeli w przetargu
pisemnym nie wpłynęła ani jedna oferta lub żaden z uczestników nie zaoferował ceny
wyższej od wywoławczej, a także jeżeli komisja przetargowa stwierdziła, że żadna
oferta nie spełnia warunków przetargu.
5. Uczestnik przetargu może, w
terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyniku przetargu ustnego lub doręczenia
zawiadomienia o wyniku przetargu pisemnego, zaskarżyć czynności związane z
przeprowadzeniem przetargu do wojewody, jeżeli przetarg dotyczy nieruchomości Skarbu
Państwa, albo do organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli
przetarg dotyczy nieruchomości stanowiących własność tej jednostki.
Art. 41
1. Organizator przetargu jest obowiązany zawiadomić osobę
ustaloną jako nabywca nieruchomości o miejscu i terminie zawarcia umowy sprzedaży
lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości, najpóźniej w ciągu 21 dni od dnia
rozstrzygnięcia przetargu. Wyznaczony termin nie może być krótszy niż 7 dni od dnia
doręczenia zawiadomienia.
2. Jeżeli osoba ustalona jako nabywca
nieruchomości nie przystąpi bez usprawiedliwienia do zawarcia umowy w miejscu i w
terminie podanych w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organizator przetargu
może odstąpić od zawarcia umowy, a wpłacone wadium nie podlega zwrotowi. W
zawiadomieniu zamieszcza się informację o tym uprawnieniu.
Art. 42
1. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób
i tryb przeprowadzania przetargów na zbycie nieruchomości stanowiących własność
Skarbu Państwa lub własność jednostek samorządu terytorialnego oraz przeprowadzania
rokowań po drugim przetargu, uwzględniając konieczność zapewnienia jawności i
jednolitości postępowania, równego dostępu do udziału w przetargu, uzyskania
najkorzystniejszego wyniku przetargu.
2. Wydając rozporządzenie, o którym
mowa w ust. 1, Rada Ministrów ustali:
1) wysokość wadium oraz terminy i
formy jego wnoszenia i zwrotu,
2) sposób, terminy i treść ogłoszenia
przetargu,
3) tryb powoływania, skład i sposób działania komisji
przetargowej oraz organy właściwe do powołania tej komisji,
4) sposób
sporządzania oraz treść protokołu z przeprowadzonego przetargu,
5) tryb
postępowania w przypadku zaskarżenia przetargu,
6) tryb postępowania przy
przeprowadzaniu poszczególnych rodzajów przetargów oraz warunki organizowania
przetargu ograniczonego,
7) tryb postępowania przy przeprowadzaniu
rokowań po drugim przetargu.
Rozdział 5
Oddawanie w trwały zarząd
Art. 43
1. Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością
przez jednostkę organizacyjną.
2. Jednostka organizacyjna ma prawo, z
zastrzeżeniem ust. 6, korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w
szczególności do:
1) korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia
działalności należącej do zakresu jej działania,
2) zabudowy, odbudowy,
rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu budowlanego na nieruchomości,
zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, za zgodą organu nadzorującego,
3)
oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie
dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym
zawiadomieniem właściwego organu i organu nadzorującego, jeżeli umowa jest zawierana
na czas oznaczony do 3 lat, albo za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana
na czas oznaczony dłuższy niż 3 lata lub czas nieoznaczony, jednak na okres nie
dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd; zgoda jest wymagana
również w przypadku, gdy po umowie zawartej na czas oznaczony strony zawierają
kolejne umowy, których przedmiotem jest ta sama nieruchomość.
3.
Nieruchomości, o których mowa w art. 60 ust. 1, oddane w trwały zarząd
ministerstwom, urzędom centralnym i urzędom wojewódzkim lub części tych
nieruchomości mogą być oddawane w najem, dzierżawę lub użyczenie za zgodą ministra
właściwego do spraw administracji publicznej.
4. Jednostka organizacyjna
ma prawo wypowiedzenia, za zgodą organu nadzorującego, każdej umowy najmu, dzierżawy
i użyczenia nieruchomości lub jej części, obciążających nieruchomość objętą trwałym
zarządem, z zachowaniem trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia.
4a.
Zgoda, o której mowa w ust. 2 pkt 2 i 3 oraz w ust. 4, a także w art. 47 ust. 1 i
art. 48 ust. 1, nie jest wymagana w przypadku Kancelarii Sejmu, Kancelarii Senatu,
Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,
Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich, Sądu Najwyższego,
Naczelnego Sądu Administracyjnego, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady
Radiofonii i Telewizji, Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pamięci Narodowej -
Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Państwowej Inspekcji
Pracy.
5. Nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub przedmiot
użytkowania wieczystego Skarbu Państwa oddaje się w trwały zarząd państwowej
jednostce organizacyjnej, a nieruchomości stanowiące przedmiot własności lub
przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorządu terytorialnego - odpowiedniej
samorządowej jednostce organizacyjnej, chyba że odrębne przepisy stanowią
inaczej.
6. Wojewoda albo odpowiednia rada lub sejmik mogą ustalić,
odpowiednio w drodze zarządzenia lub uchwały, szczegółowe warunki korzystania z
nieruchomości przez jednostki organizacyjne.
Art. 44
1. Trwały zarząd ustanawia się na czas nie oznaczony lub
czas oznaczony.
2. Z wnioskiem o ustanowienie trwałego zarządu występuje
jednostka organizacyjna.
Art. 45
1. Trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej
ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji, z zastrzeżeniem art. 60.
2.
Decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu powinna zawierać:
1) nazwę i
siedzibę jednostki organizacyjnej, na rzecz której jest ustanawiany trwały
zarząd,
2) oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz według
katastru nieruchomości,
3) powierzchnię oraz opis nieruchomości,
4) przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania,
5) cel,
na jaki nieruchomość została oddana w trwały zarząd,
6) termin
zagospodarowania nieruchomości,
7) cenę nieruchomości i opłatę z tytułu
trwałego zarządu,
8) możliwość aktualizacji opłaty z tytułu trwałego
zarządu,
9) czas, na który trwały zarząd został ustanowiony.
2a. W przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, w decyzji o
ustanowieniu trwałego zarządu można nałożyć, w miarę potrzeby, na jednostkę
organizacyjną obowiązek odbudowy lub remontu położonych na tej nieruchomości
zabytkowych obiektów budowlanych, w terminie określonym w decyzji.
3.
Objęcie nieruchomości w trwały zarząd następuje na podstawie protokołu
zdawczo-odbiorczego.
Art. 46
1. Trwały zarząd wygasa z upływem okresu, na który został
ustanowiony, albo na skutek wydania decyzji właściwego organu o jego wygaśnięciu.
2. Właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu
w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że:
1) nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z decyzją o ustanowieniu
trwałego zarządu,
2) jednostka organizacyjna nie zawiadomiła właściwego
organu o oddaniu nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę albo o użyczeniu
lub nie uzyskała zgody, o której mowa w art. 43 ust. 2 pkt 3,
3)
nieruchomość jest wykorzystywana niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w
decyzji, o której mowa w art. 45,
4) sposób korzystania z nieruchomości
pogarsza stan środowiska w stopniu zagrażającym życiu, zdrowiu lub mieniu,
5) przeznaczenie nieruchomości w planie miejscowym uległo zmianie, która nie
pozwala na dalsze wykorzystywanie nieruchomości lub jej części w dotychczasowy
sposób, a jednostka organizacyjna nie ma możliwości zmiany sposobu wykorzystywania
nieruchomości,
6) nieruchomość stała się zbędna na cel określony w
decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu.
3. Wygaśnięcie trwałego zarządu
jest równoznaczne z wypowiedzeniem umów najmu, dzierżawy lub użyczenia z zachowaniem
trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, jeżeli nieruchomość, w stosunku do której
wygasł trwały zarząd, była wynajęta, wydzierżawiona lub użyczona.
4.
Decyzja o wygaśnięciu trwałego zarządu przysługującego jednostkom organizacyjnym:
1) resortu obrony narodowej - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu
z ministrem właściwym do spraw obrony narodowej,
2) resortu spraw
wewnętrznych i administracji - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw wewnętrznych,
3) resortu sprawiedliwości -
wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
sprawiedliwości,
4) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Agencji
Wywiadu - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu odpowiednio z Szefem Agencji
Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefem Agencji Wywiadu,
5) Centralnego
Biura Antykorupcyjnego - wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z Szefem
Centralnego Biura Antykorupcyjnego.
Art. 47
1. Jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd może
zgłosić właściwemu organowi wniosek o wydanie decyzji o wygaśnięciu tego zarządu do
całej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się dla niej zbędna. Złożenie
wniosku powinno być poprzedzone uzyskaniem zgody organu nadzorującego jednostkę
organizacyjną.
2. Właściwy organ wydaje decyzję o wygaśnięciu trwałego
zarządu, na wniosek jednostki organizacyjnej, po uzyskaniu możliwości
zagospodarowania nieruchomości, w ciągu 18 miesięcy od dnia złożenia wniosku, o
którym mowa w ust. 1.
3. W sprawach, o których mowa w ust. 1, nie stosuje
się przepisu art. 46 ust. 4.
Art. 48
1. Właściwy organ może orzec, w drodze decyzji, o
przekazaniu trwałego zarządu między jednostkami organizacyjnymi na ich wniosek,
złożony za zgodą organów nadzorujących te jednostki.
2. W decyzji, o
której mowa w ust. 1, orzeka się o wygaśnięciu trwałego zarządu, dotychczas
sprawowanego przez jednostkę organizacyjną, i jego ustanowieniu na rzecz jednostki
organizacyjnej wnioskującej o przekazanie. W sprawach tych stosuje się przepis art.
45 ust. 3.
3. Jeżeli przekazanie trwałego zarządu przez jednostkę
organizacyjną następuje na rzecz jednostki wymienionej w art. 60 ust. 1, o
wygaśnięciu trwałego zarządu orzeka właściwy organ, zaś o jego ustanowieniu orzeka
minister właściwy do spraw administracji publicznej.
Art. 49
1. Likwidacja jednostki organizacyjnej sprawującej trwały
zarząd nieruchomości powoduje, z zastrzeżeniem ust. 2, jego wygaśnięcie.
2. Jeżeli likwidacja jednostki organizacyjnej następuje w wyniku przekształceń
organizacyjnych, właściwy organ orzeka o wygaśnięciu trwałego zarządu
przysługującego likwidowanej jednostce organizacyjnej albo o wygaśnięciu trwałego
zarządu przysługującego likwidowanej jednostce organizacyjnej z równoczesnym
ustanowieniem trwałego zarządu na rzecz jednostek organizacyjnych utworzonych w
wyniku tych przekształceń lub na rzecz jednostek przejmujących zadania jednostki
likwidowanej.
Art. 49a
Przepisy art. 43-49 stosuje się odpowiednio w
przypadku:
1) oddania w trwały zarząd udziału we współwłasności lub
użytkowaniu wieczystym nieruchomości jednej lub kilku jednostkom organizacyjnym,
2) oddania w trwały zarząd całej nieruchomości kilku jednostkom
organizacyjnym w częściach ułamkowych, z określeniem sposobu korzystania z tej
nieruchomości przez poszczególne jednostki organizacyjne.
Art. 50
Do trwałego zarządu w sprawach nie uregulowanych w ustawie
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu.
Rozdział 6
Przekazywanie nieruchomości na cele szczególne
Art. 51
1. Państwowa osoba prawna oraz państwowa jednostka
organizacyjna, z dniem ich utworzenia, są wyposażane w nieruchomości niezbędne do
ich działalności odpowiednio przez ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa,
organ założycielski lub przez organ nadzorujący.
2. Wyposażenie polega na
przeniesieniu na rzecz państwowej osoby prawnej własności nieruchomości albo oddaniu
jej nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste lub na oddaniu państwowej
jednostce organizacyjnej nieruchomości w trwały zarząd.
3. Na
wyposażenie, o którym mowa w ust. 1, przeznacza się nieruchomości z zasobu
nieruchomości Skarbu Państwa.
4. Przy wyposażaniu państwowych osób
prawnych przeniesienie własności nieruchomości następuje nieodpłatnie oraz nie
pobiera się pierwszej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego.
Art. 52
Na wniosek ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa,
organu założycielskiego lub organu nadzorującego starosta, wykonujący zadanie z
zakresu administracji rządowej, wskazuje nieruchomości, które mogą być przeznaczone
na wyposażenie państwowej osoby prawnej lub państwowej jednostki
organizacyjnej.
Art. 53
1. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa lub organ
założycielski w akcie o utworzeniu państwowej osoby prawnej rozstrzyga o wyposażeniu
tej osoby w nieruchomości, o których mowa w art. 52.
2. Minister właściwy
do spraw Skarbu Państwa lub organ założycielski, wykonując ustalenia zawarte w akcie
o utworzeniu państwowej osoby prawnej, przenosi na państwową osobę prawną własność
nieruchomości lub oddaje tej osobie nieruchomości gruntowe w użytkowanie wieczyste w
drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Art. 54
1. Organ nadzorujący w akcie o utworzeniu państwowej
jednostki organizacyjnej wyposaża tę jednostkę w nieruchomości, o których mowa w
art. 52.
2. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, wykonując ustalenia zawarte w akcie o utworzeniu państwowej jednostki
organizacyjnej, oddaje tej jednostce nieruchomości w trwały zarząd w drodze
decyzji.
Art. 55
W razie gdy państwowe osoby prawne albo państwowe
jednostki organizacyjne są tworzone w wyniku podziału istniejących osób prawnych lub
jednostek organizacyjnych, nie stosuje się przepisów art. 52, jeżeli wyposażenie
dotyczy nieruchomości, do których prawa przysługiwały osobom lub jednostkom
ulegającym podziałowi.
Art. 56
Przy tworzeniu lub powoływaniu samorządowych osób prawnych
lub samorządowych jednostek organizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 51
i art. 53-55, z tym że na wyposażenie tych osób lub jednostek organ wykonawczy
gminy, powiatu lub województwa przeznacza nieruchomości odpowiednio z gminnego,
powiatowego lub wojewódzkiego zasobu nieruchomości.
Art. 57
1. Prawa do nieruchomości, które pozostały po
zlikwidowanej lub sprywatyzowanej państwowej osobie prawnej, przechodzą z mocy prawa
na rzecz Skarbu Państwa odpowiednio z dniem likwidacji lub z dniem zakończenia
prywatyzacji.
2. O sposobie zagospodarowania tych nieruchomości
rozstrzyga minister właściwy do spraw Skarbu Państwa, chyba że odrębne przepisy
stanowią inaczej.
3. Jeżeli minister właściwy do spraw Skarbu Państwa lub
inny organ upoważniony na mocy odrębnych przepisów nie zagospodarował nieruchomości,
o których mowa w ust. 1, przekazuje je protokolarnie do zasobu nieruchomości Skarbu
Państwa.
4. W razie likwidacji lub prywatyzacji samorządowej osoby
prawnej stosuje się odpowiednio ust. 1-3, z tym że nieruchomości, które nie zostały
zagospodarowane, organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego włącza
protokolarnie odpowiednio do gminnego, powiatowego lub wojewódzkiego zasobu
nieruchomości.
5. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, w
stosunku do których trwały zarząd wygasł na skutek likwidacji jednostki
organizacyjnej, z zastrzeżeniem przepisu art. 49 ust. 2, organ nadzorujący
przekazuje protokolarnie do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, a jeżeli
nieruchomości stanowią własność jednostek samorządu terytorialnego, organ
nadzorujący włącza je protokolarnie do zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki
samorządu terytorialnego.
Art. 58
1. Nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa mogą
być wnoszone jako wkład niepieniężny (aport) do spółki przez ministra właściwego do
spraw Skarbu Państwa, w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
2. W przypadku wnoszenia nieruchomości jako wkładu niepieniężnego (aportu) do
spółki, stosuje się odpowiednio przepis art. 52.
Art. 59
1. Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa może
wyposażyć fundację lub dokonać darowizny nieruchomości z zasobu Skarbu Państwa na
rzecz fundacji oraz organizacji pożytku publicznego prowadzących działalność, o
której mowa w art. 68 ust. 1 pkt 2, na jej cele statutowe.
2. W przypadku
niewykorzystania nieruchomości na cel, na który nieruchomość została darowana,
darowiznę odwołuje się lub minister właściwy do spraw Skarbu Państwa może wyrazić
zgodę na zbycie nieruchomości. Przepisy art. 5b i 5c ustawy z dnia 8 sierpnia 1996
r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz. U. Nr 106,
poz. 493, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio.
3. Czynność prawna
dokonana przez fundację albo organizację pożytku publicznego z naruszeniem przepisu
ust. 2 jest nieważna.
4. W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się
odpowiednio przepisy art. 51 ust. 2 i 4 oraz art. 52.
5. Agencja
Nieruchomości Rolnych, Agencja Mienia Wojskowego oraz Wojskowa Agencja Mieszkaniowa
mogą, na warunkach określonych w ust. 1, wyposażyć fundację lub dokonać na jej rzecz
albo na rzecz organizacji pożytku publicznego darowizny nieruchomości, w stosunku do
której wykonują prawa właścicielskie Skarbu Państwa, po uprzednim uzgodnieniu z
ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa. W przypadku niewykorzystania
nieruchomości na ten cel darowiznę odwołuje się. Przepisy ust. 2-4 stosuje się, z
tym że zgodę, o której mowa w ust. 2, wyraża, po uprzednim uzgodnieniu z ministrem
właściwym do spraw Skarbu Państwa, odpowiednio Agencja Nieruchomości Rolnych,
Agencja Mienia Wojskowego, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa.
Art. 60
1. Gospodarka nieruchomościami stanowiącymi przedmiot
własności Skarbu Państwa, na potrzeby statutowe:
1) Kancelarii Sejmu,
Kancelarii Senatu, Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów, Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznika Praw Obywatelskich,
Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i innych sądów
administracyjnych, Najwyższej Izby Kontroli, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
Krajowego Biura Wyborczego, Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Państwowej Inspekcji Pracy, ministerstw, urzędów
centralnych i urzędów wojewódzkich,
2) Generalnej Dyrekcji Dróg
Krajowych i Autostrad, z wyłączeniem rejonów
- należy do ministra
właściwego do spraw administracji publicznej.
1a. Przez potrzeby
statutowe, o których mowa w ust. 1, należy rozumieć niezbędne do realizacji zadań i
celów statutowych potrzeby komórek organizacyjnych, w szczególności izb, wydziałów i
oddziałów, wyszczególnionych w statutach lub regulaminach jednostek organizacyjnych
wymienionych w ust. 1.
2. Minister właściwy do spraw administracji
publicznej oddaje nieodpłatnie, w drodze decyzji, jednostkom organizacyjnym, o
których mowa w ust. 1, w trwały zarząd nieruchomości stanowiące zasób nieruchomości
Skarbu Państwa, po uprzednim przejęciu niezbędnej dokumentacji i zawarciu
porozumienia ze starostą, wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej,
określającego nieruchomości, które mają być z zasobu oddane tym jednostkom.
3. Jeżeli nieruchomości oddane w trwały zarząd jednostkom organizacyjnym, o
których mowa w ust. 1, stały się im zbędne, minister właściwy do spraw administracji
publicznej, po uprzednim wydaniu decyzji o wygaśnięciu tego zarządu, zawiadamia
starostę, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, o ich przekazaniu
do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Przepisy art. 46 i 47 stosuje się
odpowiednio.
4. W razie likwidacji lub przekształcenia jednostek, o
których mowa w ust. 1, minister właściwy do spraw administracji publicznej
rozstrzyga, w terminie 6 miesięcy od zakończenia likwidacji lub przekształcenia, o
sposobie zagospodarowania nieruchomości będących w trwałym zarządzie tych jednostek.
Po upływie tego terminu nie zagospodarowane nieruchomości przekazuje się do zasobu
nieruchomości Skarbu Państwa.
Art. 61
1. Przedstawicielstwom dyplomatycznym lub urzędom
konsularnym państw obcych oraz innym przedstawicielstwom i instytucjom zrównanym z
nimi w zakresie przywilejów i immunitetów na podstawie ustaw, umów międzynarodowych
lub powszechnie obowiązujących zwyczajów międzynarodowych nieruchomości Skarbu
Państwa mogą być, na zasadzie wzajemności, zbywane lub oddawane w użytkowanie,
dzierżawę lub najem.
2. Umowy z podmiotami, o których mowa w ust. 1,
zawiera minister właściwy do spraw administracji publicznej. Minister może udzielić
bonifikaty, o której mowa w art. 68 ust. 1 pkt 11, na wniosek ministra właściwego do
spraw zagranicznych.
3. Jednostka samorządu terytorialnego jest
obowiązana wskazać i przenieść własność nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa,
jeżeli jest ona niezbędna na cele, o których mowa w ust. 1. Umowę przeniesienia
własności nieruchomości do zasobu Skarbu Państwa zawiera z tą jednostką starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw administracji publicznej.
4. W sprawach nie
uregulowanych w ust. 1-3 stosuje się odpowiednio przepis art. 60 ust. 3 i 4.
Rozdział 7
Ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych
Art. 62
1. W umowie o oddanie nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste ustala się sposób i termin jej zagospodarowania, w tym termin
zabudowy, zgodnie z celem, na który nieruchomość gruntowa została oddana w
użytkowanie wieczyste.
2. Jeżeli sposób zagospodarowania nieruchomości
gruntowej polega na jej zabudowie, ustala się termin rozpoczęcia lub termin
zakończenia zabudowy.
3. Za rozpoczęcie zabudowy uważa się wybudowanie
fundamentów, a za zakończenie zabudowy wybudowanie budynku w stanie surowym
zamkniętym.
4. Termin, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony na
wniosek użytkownika wieczystego, jeżeli nie mógł być dotrzymany z przyczyn
niezależnych od użytkownika.
Art. 63
1. W razie niedotrzymania terminów zagospodarowania
nieruchomości gruntowej, o których mowa w art. 62, właściwy organ może wyznaczyć
termin dodatkowy.
2. W przypadku niedotrzymania terminów, o których mowa
w ust. 1 oraz w art. 62, mogą być ustalone dodatkowe opłaty roczne obciążające
użytkownika wieczystego, niezależnie od opłat z tytułu użytkowania wieczystego,
ustalonych stosownie do przepisów rozdziału 8 działu II.
3. Wysokość
dodatkowej opłaty rocznej, o której mowa w ust. 2, wynosi 10% wartości nieruchomości
gruntowej określonej na dzień ustalenia opłaty za pierwszy rok, po bezskutecznym
upływie terminu jej zagospodarowania, ustalonego w umowie lub decyzji. Za każdy
następny rok opłata podlega zwiększeniu o dalsze 10% tej wartości.
4.
Opłaty, o których mowa w ust. 2, ustala właściwy organ w drodze decyzji.
Art. 64
1. Obowiązek ponoszenia dodatkowych opłat rocznych
powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po bezskutecznym upływie terminów
zagospodarowania nieruchomości gruntowej ustalonych w umowie lub decyzji.
2. Opłaty za dany rok wnosi się w terminie do dnia 31 marca każdego roku.
Art. 65
1. Nie pobiera się dodatkowych opłat rocznych w razie:
1) niewybudowania urządzeń infrastruktury technicznej na obszarze, na którym
nieruchomość gruntowa jest położona, jeżeli do wybudowania tych urządzeń był
zobowiązany właściwy organ, a ich brak uniemożliwiałby korzystanie z obiektów, do
których wybudowania został zobowiązany użytkownik wieczysty na podstawie umowy lub
decyzji,
2) złożenia do właściwego organu wniosku o rozwiązanie umowy o
oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste.
2. W przypadku,
o którym mowa w ust. 1 pkt 2, stosuje się przepisy art. 33 ust. 3 i 3a.
Art. 66
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do
trwałego zarządu.
Rozdział 8
Ceny, opłaty i rozliczenia za nieruchomości
Art. 67
1. Cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej
wartości.
1a. Cena lokalu, oznaczonego jako przedmiot odrębnej własności,
obejmuje lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi, w rozumieniu ustawy o własności
lokali oraz udział w nieruchomości wspólnej.
2. Przy sprzedaży
nieruchomości w drodze przetargu stosuje się następujące zasady ustalania cen:
1) cenę wywoławczą w pierwszym przetargu ustala się w wysokości nie niższej
niż wartość nieruchomości,
2) cenę wywoławczą w drugim przetargu można
ustalić w wysokości niższej niż wartość nieruchomości, jednak nie niższej niż 50 %
tej wartości;
3) cenę nieruchomości, którą jest obowiązany zapłacić jej
nabywca, ustala się w wysokości ceny uzyskanej w wyniku przetargu,
4)
jeżeli drugi przetarg zakończył się wynikiem negatywnym, cenę nieruchomości ustala
się w rokowaniach z nabywcą w wysokości nie niższej niż 40 % jej wartości.
3. Przy sprzedaży nieruchomości w drodze bezprzetargowej, o której mowa w art. 37
ust. 2 i 3, cenę nieruchomości ustala się w wysokości nie niższej niż jej wartość, z
zastrzeżeniem ust. 3a.
3a. Jeżeli nieruchomość jest sprzedawana w drodze
bezprzetargowej w celu realizacji roszczeń przysługujących na mocy niniejszej ustawy
lub odrębnych przepisów, cenę nieruchomości ustala się w wysokości równej jej
wartości.
4. Przepisów ust. 2-3a nie stosuje się przy zbyciu
nieruchomości na rzecz podmiotów, o których mowa w art. 61 ust. 1.
Art. 68
1. Właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio
wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust.
3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana:
1) na cele mieszkaniowe, na
realizację urządzeń infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych,
2) osobom fizycznym i osobom prawnym, które prowadzą działalność
charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową, naukową,
badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, na cele niezwiązane z
działalnością zarobkową, a także organizacjom pożytku publicznego na cel prowadzonej
działalności pożytku publicznego,
3) organizacjom zrzeszającym
działkowców z przeznaczeniem na ogrody działkowe;
4) poprzedniemu
właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli nieruchomość została od niego przejęta
przed dniem 5 grudnia 1990 r.,
5) na rzecz Skarbu Państwa albo na rzecz
jednostki samorządu terytorialnego,
6) kościołom i związkom wyznaniowym,
mającym uregulowane stosunki z państwem, na cele działalności sakralnej,
7) jako lokal mieszkalny,
8) w wyniku uwzględnienia roszczeń, o których
mowa w art. 209a ust. 1 i ust. 2,
9) spółdzielniom mieszkaniowym w
związku z ustanowieniem odrębnej własności lokali lub z przeniesieniem własności
lokali lub domów jednorodzinnych;
10) osobie, o której mowa w art. 37
ust. 2 pkt 6, z zastrzeżeniem, że nieruchomość przyległa jest przeznaczona lub
wykorzystywana na cele mieszkaniowe;
11) podmiotom, o których mowa w
art. 61 ust. 1.
1a. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 7,
bonifikata obejmuje cenę lokalu, w tym cenę udziału w prawie własności gruntu lub, w
przypadku gdy udział obejmuje prawo użytkowania wieczystego, pierwszą opłatę z tego
tytułu. Bonifikata udzielana od ceny lokalu obejmuje wszystkie jej składniki w
jednakowej wysokości.
2. Jeżeli nabywca nieruchomości zbył nieruchomość
lub wykorzystał ją na inne cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed
upływem 10 lat, a w przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed
upływem 5 lat, licząc od dnia nabycia, jest zobowiązany do zwrotu kwoty równej
udzielonej bonifikacie po jej waloryzacji. Zwrot następuje na żądanie właściwego
organu.
2a. Przepisu ust. 2 nie stosuje się w przypadku:
1)
zbycia na rzecz osoby bliskiej, z zastrzeżeniem ust. 2b;
2) zbycia
pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego;
3) zbycia pomiędzy
jednostkami samorządu terytorialnego i Skarbem Państwa;
4) zamiany
lokalu mieszkalnego na inny lokal mieszkalny albo nieruchomość przeznaczoną lub
wykorzystywaną na cele mieszkaniowe;
5) sprzedaży lokalu mieszkalnego,
jeśli środki uzyskane z jego sprzedaży przeznaczone zostaną w ciągu 12 miesięcy na
nabycie innego lokalu mieszkalnego albo nieruchomości przeznaczonej lub
wykorzystanej na cele mieszkaniowe.
2b. Przepis ust. 2 stosuje się
odpowiednio do osoby bliskiej, która zbyła lub wykorzystała nieruchomość na inne
cele niż cele uzasadniające udzielenie bonifikaty, przed upływem 10 lat, a w
przypadku nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przed upływem 5 lat, licząc od
dnia pierwotnego nabycia.
2c. Właściwy organ może odstąpić od żądania
zwrotu udzielonej bonifikaty, w innych przypadkach niż określone w ust. 2a, za zgodą
odpowiednio wojewody, rady lub sejmiku.
3. Ustaloną, zgodnie z art. 67,
cenę nieruchomości lub jej części wpisanej do rejestru zabytków obniża się o 50 %.
Właściwy organ może, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyższyć
lub obniżyć tę bonifikatę.
3a. Zgoda, o której mowa w ust. 1, 2c i 3,
może dotyczyć więcej niż jednej nieruchomości.
4. W razie zbiegu praw do
bonifikat z tytułów, o których mowa w ust. 1 oraz ust. 3, stosuje się jedną
bonifikatę korzystniejszą dla nabywcy.
Art. 68a
1. Właściwy organ może udzielić za zgodą, odpowiednio
wojewody albo rady lub sejmiku, bonifikaty od ceny ustalonej zgodnie z art. 67 ust.
3, jeżeli nieruchomość jest sprzedawana partnerowi prywatnemu lub spółce, o której
mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie
publiczno-prywatnym, w ramach przekazania wkładu własnego podmiotu publicznego, w
celu wykonania umowy o partnerstwie publiczno-prywatnym.
2. Sprzedaż
nieruchomości na zasadach określonych w ust. 1 następuje z zastrzeżeniem prawa
odkupu. Wykonanie prawa odkupu następuje najpóźniej w terminie 6 miesięcy od dnia
zakończenia realizacji zadania publicznego przez partnera prywatnego lub spółkę, o
której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o partnerstwie
publiczno-prywatnym.
3. Z chwilą wykonania prawa odkupu partner prywatny
lub spółka, o której mowa w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o
partnerstwie publiczno-prywatnym, jest obowiązany przenieść na rzecz podmiotu
publicznego własność nieruchomości za zwrotem ceny ustalonej zgodnie z ust. 1, chyba
że umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym stanowi inaczej.
4. Do prawa
odkupu, o którym mowa w ust. 2, nie stosuje się przepisów art. 593 § 1 oraz art. 594
ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn.
zm.).
Art. 69
Na poczet ceny nieruchomości gruntowej sprzedawanej jej
użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę równą wartości prawa użytkowania
wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży.
Art. 70
1. Cena nieruchomości sprzedawanej w drodze przetargu
podlega zapłacie nie później niż do dnia zawarcia umowy przenoszącej własność.
2. Cena nieruchomości sprzedawanej w drodze bezprzetargowej lub w drodze
rokowań, o których mowa w art. 37 ust. 2 i 3 oraz w art. 39 ust. 2, może zostać
rozłożona na raty, na czas nie dłuższy niż 10 lat. Wierzytelność Skarbu Państwa lub
jednostki samorządu terytorialnego w stosunku do nabywcy z tego tytułu podlega
zabezpieczeniu, w szczególności przez ustanowienie hipoteki. Pierwsza rata podlega
zapłacie nie później niż do dnia zawarcia umowy przenoszącej własność nieruchomości,
a następne raty wraz z oprocentowaniem podlegają zapłacie w terminach ustalonych
przez strony w umowie.
3. Rozłożona na raty nie spłacona część ceny
podlega oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta
weksli stosowanej przez Narodowy Bank Polski.
4. Wojewoda w stosunku do
nieruchomości stanowiących przedmiot własności Skarbu Państwa, a rada lub sejmik w
stosunku do nieruchomości stanowiących odpowiednio przedmiot własności gminy,
powiatu lub województwa, mogą wyrazić zgodę na zastosowanie, innej niż określona w
ust. 3, stopy procentowej.
Art. 71
1. Za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie
wieczyste pobiera się pierwszą opłatę i opłaty roczne.
2. Pierwsza opłata
za oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w drodze przetargu
podlega zapłacie jednorazowo, nie później niż do dnia zawarcia umowy o oddanie tej
nieruchomości w użytkowanie wieczyste.
3. Pierwszą opłatę za oddanie
nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste w drodze bezprzetargowej można
rozłożyć na oprocentowane raty. W sprawach tych stosuje się odpowiednio przepis art.
70 ust. 2-4.
4. Opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania
wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. Opłaty
rocznej nie pobiera się za rok, w którym zostało ustanowione prawo użytkowania
wieczystego. Właściwy organ, na wniosek użytkownika wieczystego złożony nie później
niż 14 dni przed upływem terminu płatności, może ustalić inny termin zapłaty,
nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.
5. Pierwszej opłaty nie
pobiera się w przypadku zamiany, o której mowa w art. 14 ust. 4 i art. 15 ust. 2.
6. W razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego opłata roczna z tytułu
użytkowania wieczystego za rok, w którym prawo wygasło, podlega zmniejszeniu
proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w tym roku.
Art. 72
1. Opłaty z tytułu użytkowania wieczystego ustala się
według stawki procentowej od ceny nieruchomości gruntowej określonej zgodnie z art.
67.
2. Stawka procentowa pierwszej opłaty z tytułu użytkowania
wieczystego wynosi od 15% do 25% ceny nieruchomości gruntowej.
3.
Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego jest
uzależniona od określonego w umowie celu, na jaki nieruchomość gruntowa została
oddana, i wynosi:
1) za nieruchomości gruntowe oddane na cele obronności
i bezpieczeństwa państwa, w tym ochrony przeciwpożarowej - 0,3% ceny,
2)
za nieruchomości gruntowe pod budowę obiektów sakralnych wraz z budynkami
towarzyszącymi, plebanii w parafiach diecezjalnych i zakonnych, archiwów i muzeów
diecezjalnych, seminariów duchownych, domów zakonnych oraz siedzib naczelnych władz
kościołów i związków wyznaniowych - 0,3% ceny,
3) za nieruchomości
gruntowe na działalność charytatywną oraz na niezarobkową działalność: opiekuńczą,
kulturalną, leczniczą, oświatową, wychowawczą, naukową lub badawczo-rozwojową - 0,3%
ceny,
3a) za nieruchomości gruntowe oddane na cele rolne - 1 % ceny;
4) za nieruchomości gruntowe oddane na cele mieszkaniowe, na realizację
urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów publicznych oraz działalność
sportową - 1 % ceny,
4a) za nieruchomości gruntowe na działalność
turystyczną - 2 % ceny,
5) za pozostałe nieruchomości gruntowe - 3%
ceny.
Art. 73
1. Jeżeli nieruchomość gruntowa została oddana w
użytkowanie wieczyste na więcej niż jeden cel, stawkę procentową opłaty rocznej
przyjmuje się dla tego celu, który w umowie o oddanie w użytkowanie wieczyste został
określony jako podstawowy.
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości,
powodująca zmianę celu, na który nieruchomość została oddana, stawkę procentową
opłaty rocznej zmienia się stosownie do tego celu. Przy dokonywaniu zmiany stawki
procentowej stosuje się tryb postępowania określony w art. 78-81.
2a.
Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do udziału w prawie użytkowania
wieczystego nieruchomości gruntowej, w przypadku:
1) ustanowienia
odrębnej własności lokalu, którego przeznaczenie jest inne niż cel, na który
nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste, lub
2) zmiany
sposobu korzystania z lokalu.
3. W wypadkach, o których mowa w art. 68
ust. 1 pkt 1-6, 8 i 9, właściwy organ może udzielić, za zgodą odpowiednio wojewody
albo rady lub sejmiku, bonifikaty od pierwszej opłaty i opłat rocznych. Bonifikaty
te można stosować również do nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie
wieczyste przed dniem wejścia w życie ustawy. Przepis stosuje się odpowiednio do
udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej związanym z odrębną
własnością lokalu mieszkalnego.
4. Ustalone, zgodnie z art. 72 ust. 2 i 3
pkt 5, opłaty z tytułu użytkowania wieczystego obniża się o 50%, jeżeli nieruchomość
gruntowa została wpisana do rejestru zabytków. Właściwy organ może, za zgodą
odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.
5. Wysokość pierwszej opłaty i opłat rocznych oraz udzielanych bonifikat i
sposób zapłaty tych opłat ustala się w umowie.
6. Właściwy organ
wypowiada udzieloną bonifikatę, jeżeli osoba, której oddano nieruchomość w
użytkowanie wieczyste, przed upływem 10 lat, licząc od dnia ustanowienia tego prawa,
dokonała jego zbycia lub wykorzystała nieruchomość na inne cele niż cele
uzasadniające udzielenie bonifikaty. Przy wypowiedzeniu stosuje się odpowiednio art.
78-81.
7. Przepisu ust. 6 nie stosuje się w przypadku zbycia:
1) na rzecz osoby bliskiej,
2) pomiędzy jednostkami samorządu
terytorialnego,
3) pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego i
Skarbem Państwa.
Art. 74
1. Osobom fizycznym, których dochód miesięczny na jednego
członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50 % przeciętnego wynagrodzenia w
gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, za który opłata ma być wnoszona,
ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym
Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy
z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
(Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, z późn. zm.11)), właściwy organ udziela na ich
wniosek 50 % bonifikaty od opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego
nieruchomości gruntowej, jeżeli nieruchomość jest przeznaczona lub wykorzystywana na
cele mieszkaniowe.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1, którym
przysługują spółdzielcze prawa do lokali, korzystają z bonifikaty w formie ulgi w
opłatach z tytułu udziału w kosztach eksploatacji budynków. Wysokość ulgi powinna
odpowiadać wysokości bonifikaty od opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego
nieruchomości gruntowej, udzielonej spółdzielni mieszkaniowej, proporcjonalnie do
powierzchni lokali zajmowanych przez osoby uprawnione do bonifikaty.
Art. 75
W razie zbiegu praw do bonifikat z tytułów, o których mowa
w art. 73 ust. 3 i ust. 4 oraz art. 74 ust. 1, stosuje się jedną bonifikatę
korzystniejszą dla użytkownika wieczystego.
Art. 76
1. Stawka procentowa opłaty rocznej za nieruchomości
gruntowe, o których mowa w art. 72 ust. 3 pkt 5, może być podwyższona zarządzeniem
wojewody w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub
uchwałą odpowiedniej rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomości stanowiących
własność jednostek samorządu terytorialnego. Podwyższenie stawki procentowej może
nastąpić tylko przed oddaniem nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste.
2. Opłat rocznych nie pobiera się od użytkowników wieczystych, którzy na
podstawie przepisów ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach
i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 i z 1974 r.
Nr 14, poz. 84) wnieśli jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania
wieczystego. Użytkownicy wieczyści, którzy wnieśli opłaty roczne za okres krótszy
niż czas trwania prawa użytkowania wieczystego, wnoszą opłaty roczne po upływie tego
okresu.
Art. 77
1. Wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania
wieczystego nieruchomości gruntowej może być aktualizowana, nie częściej niż raz w
roku, jeżeli wartość tej nieruchomości ulegnie zmianie. Z zastrzeżeniem ust. 2,
zaktualizowaną opłatę roczną ustala się, przy zastosowaniu dotychczasowej stawki
procentowej, od wartości nieruchomości określonej na dzień aktualizacji opłaty.
2. Jeżeli wartość nieruchomości gruntowej na dzień aktualizacji opłaty
rocznej byłaby niższa niż ustalona w drodze przetargu cena tej nieruchomości w dniu
oddania jej w użytkowanie wieczyste, aktualizacji nie dokonuje się. W przypadku
nieruchomości oddanych w użytkowanie wieczyste na cele mieszkaniowe przepis stosuje
się w okresie 5 lat, licząc od dnia zawarcia umowy o oddanie nieruchomości w
użytkowanie wieczyste.
3. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się z
urzędu albo na wniosek użytkownika wieczystego nieruchomości gruntowej, na podstawie
wartości nieruchomości gruntowej określonej przez rzeczoznawcę majątkowego.
4. Przy aktualizacji opłaty, o której mowa w ust. 1, na poczet różnicy między
opłatą dotychczasową a opłatą zaktualizowaną zalicza się wartość nakładów
poniesionych przez użytkownika wieczystego nieruchomości na budowę poszczególnych
urządzeń infrastruktury technicznej po dniu dokonania ostatniej aktualizacji.
5. Zaliczenie wartości nakładów poniesionych przez użytkownika wieczystego
nieruchomości na budowę poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej następuje
również w przypadku, gdy nie zostały one uwzględnione w poprzednio dokonywanych
aktualizacjach.
6. Zasady, o których mowa w ust. 4 i 5, stosuje się
odpowiednio do nakładów koniecznych wpływających na cechy techniczno-użytkowe
gruntu, poniesionych przez użytkownika wieczystego, o ile w ich następstwie wzrosła
wartość nieruchomości gruntowej.
Art. 78
1. Właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną
z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na
piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego,
przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu
należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika
wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się
informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu,
w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia
stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
2.
Użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia,
złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce
położenia nieruchomości, zwanego dalej "kolegium", wniosek o ustalenie, że
aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości.
3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właściwemu
organowi. Ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty, spoczywa na
właściwym organie.
4. Złożenie wniosku, o którym mowa w ust. 2, nie
zwalnia z obowiązku uiszczania opłat w dotychczasowej wysokości. W przypadku
niezłożenia wniosku właściwy organ oraz użytkownika wieczystego obowiązuje nowa
wysokość opłaty zaoferowana w wypowiedzeniu. Przepis art. 79 ust. 5 stosuje się
odpowiednio.
Art. 79
1. Wniosek do kolegium składa się na piśmie w dwóch
egzemplarzach. Podlega on opłacie skarbowej.
2. Kolegium wyznacza
niezwłocznie termin pierwszej rozprawy, doręczając jednocześnie właściwemu organowi
odpis wniosku.
3. Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia
sprawy w drodze ugody. Jeżeli do ugody nie doszło, kolegium wydaje orzeczenie o
oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium
odwołanie nie przysługuje.
4. W przypadku oddalenia wniosku obowiązuje
wysokość opłaty zaoferowana zgodnie z art. 78 ust. 1. Przepis ust. 5 stosuje się
odpowiednio.
5. Ustalona na skutek prawomocnego orzeczenia kolegium lub w
wyniku zawarcia przed kolegium ugody nowa wysokość opłaty rocznej obowiązuje
począwszy od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano
wysokość dotychczasowej opłaty.
6. Na wniosek właściwego organu kolegium
przyznaje w orzeczeniu zwrot kosztów postępowania i opłat skarbowych od użytkownika
wieczystego, jeżeli oddaliło w orzeczeniu wniosek, o którym mowa w ust. 1. Jeżeli
kolegium w orzeczeniu uznało wniosek za zasadny, przyznaje na wniosek użytkownika
wieczystego zwrot kosztów i opłat od właściwego organu.
7. Do
postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania
administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw,
doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów
dotyczących odwołań i zażaleń. Do postępowania, o którym mowa wyżej, stosuje się
również przepisy o opłatach i kosztach.
8. Przepisy ust. 4 i 5 stosuje
się odpowiednio, jeżeli sprawę rozstrzygnięto prawomocnym wyrokiem sądu lub zawarto
ugodę sądową, w następstwie wniesienia sprzeciwu.
9. Orzeczenie lub
ugoda, której kolegium nadało klauzulę wykonalności, podlegają wykonaniu w drodze
egzekucji sądowej.
Art. 80
1. Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik
wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu
powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.
2.
Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o
którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew.
3. W razie wniesienia
sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do
części orzeczenia.
4. Jeżeli sprzeciw dotyczy wyłącznie kosztów
postępowania, przepisu ust. 3 nie stosuje się, a właściwy sąd rozstrzyga o kosztach
postępowania postanowieniem na posiedzeniu niejawnym.
Art. 81
1. Użytkownik wieczysty może żądać od właściwego organu
dokonania aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości
gruntowej, jeżeli wartość nieruchomości uległa zmianie, a właściwy organ nie podjął
aktualizacji opłaty. W razie odmowy użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od
dnia otrzymania odmowy, skierować sprawę do kolegium. Przepisy art. 79 i art. 80
stosuje się odpowiednio.
2. Ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do
aktualizacji opłaty, spoczywa na użytkowniku wieczystym.
3. W przypadku
oddalenia wniosku przez kolegium obowiązuje opłata dotychczasowa.
4.
Ustalona w wyniku prawomocnego orzeczenia kolegium lub ugody zawartej przed kolegium
nowa wysokość opłaty rocznej obowiązuje począwszy od dnia 1 stycznia roku
następującego po roku, w którym użytkownik wieczysty zażądał jej aktualizacji.
5. Przepisy ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio, jeżeli sprawę rozstrzygnięto
prawomocnym wyrokiem sądu lub zawarto ugodę sądową, w następstwie wniesienia
sprzeciwu.
Art. 82
1. Za nieruchomość oddaną w trwały zarząd pobiera się
opłaty roczne.
2. Opłaty roczne uiszcza się przez cały okres trwałego
zarządu, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok. W pierwszym
roku po ustanowieniu trwałego zarządu opłatę roczną uiszcza się najpóźniej po
upływie 30 dni od dnia, w którym decyzja o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd
stała się ostateczna. Opłatę tę ustala się proporcjonalnie w stosunku do pozostałego
do wykorzystania w danym roku okresu trwałego zarządu.
3. Właściwy organ
może, na wniosek jednostki organizacyjnej złożony nie później niż 14 dni przed
upływem terminu uiszczenia opłaty rocznej, ustalić inny termin uiszczenia tej
opłaty, nieprzekraczający danego roku kalendarzowego.
Art. 83
1. Opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według
stawki procentowej od ceny nieruchomości ustalonej zgodnie z art. 67 ust. 3.
2. Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu
jest uzależniona od celu, na jaki nieruchomość została oddana, i wynosi:
1) za nieruchomości oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym
ochrony przeciwpożarowej - 0,1% ceny,
2) za nieruchomości oddane na cele
mieszkaniowe, na realizację urządzeń infrastruktury technicznej i innych celów
publicznych, działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną, leczniczą, oświatową,
naukową, badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub turystyczną, a także na
siedziby organów władzy i administracji publicznej niewymienionych w art. 60 ust. 1
- 0,3 % ceny;
3) za pozostałe nieruchomości - 1% ceny.
3. Nie
pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w trwały zarząd pod drogi
publiczne, parki, zieleńce, ogrody botaniczne oraz ogrody zoologiczne.
Art. 84
1. Jeżeli nieruchomość oddana w trwały zarząd jest
wykorzystywana na więcej niż jeden cel, stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje
się dla tego celu, który w decyzji o oddaniu w trwały zarząd został określony jako
podstawowy.
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości w trwały zarząd nastąpi
trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, stawkę procentową opłaty rocznej
zmienia się stosownie do zmienionego sposobu korzystania. Zmiany stawki procentowej
opłaty rocznej dokonuje się w drodze decyzji właściwego organu.
3.
Właściwy organ może udzielić, za zgodą odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku,
bonifikaty od opłat rocznych ustalonych zgodnie z przepisem art. 83 ust. 2, jeżeli
nieruchomość jest oddana:
1) na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń
infrastruktury technicznej oraz innych celów publicznych,
2) jednostkom
organizacyjnym, które prowadzą działalność charytatywną, opiekuńczą, kulturalną,
leczniczą, oświatową, naukową, badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub
turystyczną, na cele niezwiązane z działalnością zarobkową,
3) na
siedziby organów administracji publicznej i sądów niewymienionych w art. 60 ust. 1
oraz prokuratur;
4) na siedziby aresztów śledczych, zakładów karnych i
zakładów dla nieletnich.
4. Ustalone, zgodnie z art. 83 ust. 2 pkt 3,
opłaty z tytułu trwałego zarządu obniża się o 50%, jeżeli nieruchomość lub jej część
składowa zostały wpisane do rejestru zabytków. Właściwy organ może, za zgodą
odpowiednio wojewody albo rady lub sejmiku, podwyższyć lub obniżyć tę bonifikatę.
4a. W razie zbiegu praw do bonifikat z tytułów, o których mowa w ust. 3 i
ust. 4, stosuje się jedną bonifikatę korzystniejszą dla jednostki organizacyjnej.
5. Wysokość opłat rocznych oraz udzielonych bonifikat i sposób zapłaty tych
opłat ustala się w decyzji właściwego organu.
Art. 85
1. Jednostka organizacyjna sprawująca trwały zarząd
nieruchomością, która oddała nieruchomość lub jej część w najem lub dzierżawę, może
być pozbawiona przysługującej jej bonifikaty, o której mowa w art. 84 ust. 3 i 4, a
ponadto może być zobowiązana do uiszczania opłat rocznych w wysokości 1 % ceny
nieruchomości. Pozbawienie bonifikaty oraz zmiana opłaty rocznej następuje w drodze
decyzji właściwego organu.
2. Jeżeli po oddaniu nieruchomości w trwały
zarząd nastąpiła trwała zmiana celu wykorzystywania nieruchomości, będącego podstawą
udzielonej bonifikaty, właściwy organ pozbawia przyznanej bonifikaty w drodze
decyzji.
Art. 86
Stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu
nieruchomości, o których mowa w art. 83 ust. 2 pkt 3, może być podwyższona
zarządzeniem wojewody w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu
Państwa albo uchwałą odpowiednio rady lub sejmiku w stosunku do nieruchomości
stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego. Podwyższenie stawki
procentowej może nastąpić tylko przed oddaniem nieruchomości w trwały zarząd.
Art. 87
1. Wysokość opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu
nieruchomości może być aktualizowana, nie częściej niż raz w roku, jeżeli wartość
tej nieruchomości ulegnie zmianie. Zaktualizowaną opłatę roczną ustala się według
dotychczasowej stawki procentowej od wartości nieruchomości określonej na dzień
aktualizacji opłaty.
2. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się, z
urzędu albo na wniosek jednostki organizacyjnej posiadającej nieruchomość w trwałym
zarządzie, na podstawie wartości nieruchomości określonej przez rzeczoznawcę
majątkowego.
3. Aktualizacji opłaty rocznej dokonuje się w drodze decyzji
właściwego organu. Nowa wysokość opłaty rocznej obowiązuje począwszy od dnia 1
stycznia roku następującego po roku, w którym decyzja stała się ostateczna.
4. Przy aktualizacji opłaty, na poczet różnicy między opłatą dotychczasową a
opłatą zaktualizowaną, zalicza się wartość nakładów poniesionych przez jednostkę
organizacyjną, po dniu dokonania ostatniej aktualizacji, na budowę poszczególnych
urządzeń infrastruktury technicznej.
5. Zaliczenie wartości nakładów
poniesionych przez jednostkę organizacyjną na budowę poszczególnych urządzeń
infrastruktury technicznej następuje również w przypadku, gdy nie zostały one
uwzględnione w poprzednio dokonywanych aktualizacjach.
6. Zasady, o
których mowa w ust. 4 i 5, stosuje się odpowiednio do nakładów koniecznych
wpływających na cechy techniczno-użytkowe gruntu, poniesionych przez jednostkę
organizacyjną, o ile w ich następstwie wzrosła wartość nieruchomości
gruntowej.
Art. 88
1. Jeżeli jednostka organizacyjna poniosła nakłady na
wybudowanie budynków i innych urządzeń trwale związanych z gruntem, położonych na
nieruchomości oddanej w trwały zarząd, wartości tych nakładów nie uwzględnia się w
cenie nieruchomości będącej podstawą do ustalenia opłat z tytułu trwałego zarządu.
Przepis ten stosuje się odpowiednio w przypadku nabycia budynków i innych urządzeń w
trybie, o którym mowa w art. 17.
2. Przepis ust. 1 stosuje się
odpowiednio w przypadku zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub
remontu obiektu budowlanego położonego na nieruchomości, zgodnie z przepisami Prawa
budowlanego.
Art. 89
W razie nabycia trwałego zarządu z mocy prawa, opłaty
roczne ustala właściwy organ w drodze decyzji. Opłaty tej nie pobiera się za rok, w
którym nastąpiło nabycie trwałego zarządu.
Art. 90
1. Przy przekazywaniu trwałego zarządu nieruchomości przez
jednostkę organizacyjną na wniosek innej jednostki organizacyjnej dokonują one
między sobą rozliczenia z tytułu nakładów na tę nieruchomość poniesionych na
zabudowę, odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont obiektu budowlanego,
zgodnie z przepisami Prawa budowlanego. Sposób rozliczenia ustala się w porozumieniu
między jednostkami organizacyjnymi.
2. W razie wygaśnięcia trwałego
zarządu na skutek upływu okresu, na który został ustanowiony, albo wydania decyzji o
jego wygaśnięciu, właściwy organ zwraca jednostce organizacyjnej kwotę równą
wartości nakładów, o których mowa w ust. 1.
3. Jeżeli wygaśnięcie
trwałego zarządu nastąpiło na wniosek jednostki organizacyjnej, rozliczeń, o których
mowa w ust. 1, nie dokonuje się, a jednostka organizacyjna jest zwolniona z
obowiązku wnoszenia opłat rocznych począwszy od dnia złożenia wniosku. Opłat
wniesionych do dnia złożenia wniosku nie zwraca się.
4. Przepis art. 88
ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli jednostka organizacyjna, sprawująca trwały
zarząd, rozliczyła się z tytułu poniesionych nakładów, stosownie do ust. 1, z
jednostką organizacyjną, na wniosek której nastąpiło przekazanie trwałego
zarządu.
Art. 91
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa,
uwzględniając ich przeznaczenie, wyposażenie i lokalizację.
Dział III
Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości
Rozdział 1
Podziały nieruchomości
Art. 92
1. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do
nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele
rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego do nieruchomości
wykorzystywanych na cele rolne i leśne, chyba że dokonanie podziału spowodowałoby
konieczność wydzielenia nowych dróg niebędących niezbędnymi drogami dojazdowymi do
nieruchomości wchodzących w skład gospodarstw rolnych albo spowodowałoby wydzielenie
działek gruntu o powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha.
2. Za
nieruchomości wykorzystywane na cele rolne i leśne uznaje się nieruchomości wykazane
w katastrze nieruchomości jako użytki rolne albo grunty leśne oraz zadrzewione i
zakrzewione, a także wchodzące w skład nieruchomości rolnych użytki kopalne,
nieużytki i drogi, jeżeli nie ustalono dla nich warunków zabudowy i zagospodarowania
terenu.
Art. 93
1. Podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on
zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się
przepisy art. 94.
2. Zgodność z ustaleniami planu w myśl ust. 1 dotyczy
zarówno przeznaczenia terenu, jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek
gruntu.
2a. Podział nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych
w planach miejscowych na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu miejscowego
wykorzystywanych na cele rolne i leśne, powodujący wydzielenie działki gruntu o
powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, jest dopuszczalny, pod warunkiem że działka ta
zostanie przeznaczona na powiększenie sąsiedniej nieruchomości lub dokonana zostanie
regulacja granic między sąsiadującymi nieruchomościami. W decyzji zatwierdzającej
podział nieruchomości określa się termin na przeniesienie praw do wydzielonych
działek gruntu, który nie może być dłuższy niż 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja
zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna. Przepisu nie stosuje się
w przypadku podziałów nieruchomości, o których mowa w art. 95.
3.
Podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia
działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej; za dostęp do drogi publicznej
uważa się również wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustanowieniem na tej drodze
odpowiednich służebności dla wydzielonych działek gruntu albo ustanowienie dla tych
działek innych służebności drogowych, jeżeli nie ma możliwości wydzielenia drogi
wewnętrznej z nieruchomości objętej podziałem. Nie ustanawia się służebności na
drodze wewnętrznej w przypadku sprzedaży wydzielonych działek gruntu wraz ze
sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną. Przepisu
nie stosuje się w odniesieniu do projektowanych do wydzielenia działek gruntu
stanowiących części nieruchomości, o których mowa w art. 37 ust. 2 pkt 6.
3a. Warunku, o którym mowa w ust. 2a, dotyczącego wydzielenia działki gruntu o
powierzchni mniejszej niż 0,3000 ha, nie stosuje się do działek gruntu
projektowanych do wydzielenia pod drogi wewnętrzne.
3b. Jeżeli
przedmiotem podziału jest nieruchomość zabudowana, a proponowany jej podział
powoduje także podział budynku, granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu
powinny przebiegać wzdłuż pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany
oddzielenia przeciwpożarowego usytuowane na całej wysokości budynku od fundamentu do
przekrycia dachu. W budynkach, w których nie ma ścian oddzielenia przeciwpożarowego,
granice projektowanych do wydzielenia działek gruntu powinny przebiegać wzdłuż
pionowych płaszczyzn, które tworzone są przez ściany usytuowane na całej wysokości
budynku od fundamentu do przekrycia dachu, wyraźnie dzielące budynek na dwie
odrębnie wykorzystywane części.
4. Zgodność proponowanego podziału
nieruchomości z ustaleniami planu miejscowego, z wyjątkiem podziałów, o których mowa
w art. 95, opiniuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta. W przypadku podziału
nieruchomości położonej na obszarze, dla którego brak jest planu miejscowego, opinia
dotyczy spełnienia warunków, o których mowa w art. 94 ust. 1.
5. Opinię,
o której mowa w ust. 4, wyraża się w formie postanowienia, na które przysługuje
zażalenie.
6. (uchylony).
Art. 94
1. W przypadku braku planu miejscowego - jeżeli
nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego
planu - podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli:
1) nie jest
sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo
2) jest zgodny z warunkami
określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
2.
Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1, wniosek o podział został złożony:
1) po upływie 6 miesięcy, licząc od dnia podjęcia przez gminę uchwały o
przystąpieniu do sporządzenia planu miejscowego, lub
2) po wyłożeniu
projektu planu miejscowego do publicznego wglądu
- postępowanie w sprawie
podziału nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia planu miejscowego, jednak
nie dłużej niż na okres 6 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku o podział.
Jeżeli w okresie zawieszenia postępowania w sprawie podziału nieruchomości plan
miejscowy nie zostanie uchwalony, stosuje się przepis ust. 1.
3. Jeżeli
nie został uchwalony plan miejscowy dla obszarów objętych, na mocy przepisów
odrębnych, obowiązkiem sporządzenia takiego planu, postępowanie w sprawie podziału
nieruchomości zawiesza się do czasu uchwalenia tego planu.
Art. 95
Niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku
braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
podział nieruchomości może nastąpić w celu:
1) zniesienia współwłasności
nieruchomości zabudowanej co najmniej dwoma budynkami, wzniesionymi na podstawie
pozwolenia na budowę, jeżeli podział ma polegać na wydzieleniu dla poszczególnych
współwłaścicieli, wskazanych we wspólnym wniosku, budynków wraz z działkami gruntu
niezbędnymi do prawidłowego korzystania z tych budynków,
2) wydzielenia
działki budowlanej, jeżeli budynek został wzniesiony na tej działce przez
samoistnego posiadacza w dobrej wierze,
3) wydzielenia części
nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy
prawa,
4) realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z
przepisów niniejszej ustawy lub z odrębnych ustaw,
5) realizacji
przepisów dotyczących przekształceń własnościowych albo likwidacji przedsiębiorstw
państwowych lub samorządowych,
6) wydzielenia części nieruchomości
objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej;
6a)
wydzielenia części nieruchomości objętej decyzją o ustaleniu lokalizacji linii
kolejowej;
7) wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z
budynku mieszkalnego;
8) wydzielenia działek gruntu na terenach
zamkniętych.
Art. 96
1. Podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie
decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającej podział.
1a. W odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków decyzję, o której
mowa w ust. 1, wydaje się po uzyskaniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora
zabytków na podział tej nieruchomości.
1b. W przypadku wydzielenia
nieruchomości, której własność lub użytkowanie wieczyste zostały nabyte z mocy
prawa, albo w przypadku wydzielenia części nieruchomości na potrzeby zwrotu
wywłaszczonej nieruchomości nie wydaje się decyzji, o której mowa w ust. 1.
Ostateczna decyzja o nabyciu własności lub użytkowania wieczystego albo ostateczna
decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości zatwierdza podział.
2. W
przypadku gdy o podziale nieruchomości orzeka sąd, nie wydaje się decyzji, o której
mowa w ust. 1, i pozwolenia, o którym mowa w ust. 1a. Jeżeli podział nieruchomości
jest uzależniony od ustaleń planu miejscowego, a w razie braku planu - od warunków
określonych w art. 94 ust. 1 i 2, sąd zasięga opinii wójta (burmistrza, prezydenta
miasta), a w odniesieniu do nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków także opinii
wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do opinii tych nie stosuje się art. 93 ust.
5.
3. Podział nieruchomości polegający na wydzieleniu wchodzących w jej
skład działek gruntu, odrębnie oznaczonych w katastrze nieruchomości, nie wymaga
wydania decyzji zatwierdzającej podział.
4. Decyzja lub orzeczenie sądu,
o których mowa w ust. 1 i 2, stanowią podstawę do dokonania wpisów w księdze
wieczystej oraz w katastrze nieruchomości.
Art. 97
1. Podziału nieruchomości dokonuje się na wniosek i koszt
osoby, która ma w tym interes prawny.
1a. Do wniosku, o którym mowa w
ust. 1, należy dołączyć następujące dokumenty:
1) stwierdzające tytuł
prawny do nieruchomości,
2) wypis z katastru nieruchomości i kopię mapy
katastralnej obejmującej nieruchomość podlegającą podziałowi;
3)
decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku, o którym mowa w
art. 94 ust. 1 pkt 2;
3a) pozwolenie, o którym mowa w art. 96 ust. 1a, w
przypadku nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków;
4) wstępny projekt
podziału, z wyjątkiem podziałów, o których mowa w art. 95,
5) protokół z
przyjęcia granic nieruchomości,
6) wykaz zmian gruntowych,
7)
wykaz synchronizacyjny, jeżeli oznaczenie działek gruntu w katastrze nieruchomości
jest inne niż w księdze wieczystej,
8) mapę z projektem podziału.
1b. Jeżeli jest wymagane wyrażenie opinii, o której mowa w art. 93 ust. 4 i
5, lub uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w
art. 96 ust. 1a, dokumenty wymienione w ust. 1a pkt 5-8 dołącza się do wniosku o
podział nieruchomości po uzyskaniu pozytywnej opinii lub pozwolenia. Dokumenty te
podlegają przyjęciu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
2. Jeżeli nieruchomość jest przedmiotem współwłasności lub współużytkowania
wieczystego, podziału można dokonać na wniosek wszystkich współwłaścicieli albo
współużytkowników wieczystych. Przepis art. 199 Kodeksu cywilnego stosuje się
odpowiednio. Nie dotyczy to podziału, o którym orzeka sąd.
3. Podziału
nieruchomości można dokonać z urzędu, jeżeli:
1) jest on niezbędny do
realizacji celów publicznych,
2) nieruchomość stanowi własność gminy i
nie została oddana w użytkowanie wieczyste.
4. W przypadkach, o których
mowa w art. 95 pkt 3-5, podziału nieruchomości można dokonać z urzędu albo na
wniosek odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej,
zarządu powiatu albo zarządu województwa.
5. Podziału nieruchomości
stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa można dokonać z urzędu,
po zasięgnięciu opinii odpowiednio starosty, wykonującego zadanie z zakresu
administracji rządowej, zarządu powiatu lub zarządu województwa.
6.
Podziału nieruchomości, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, można również dokonać na koszt
osoby lub jednostki organizacyjnej, która będzie realizowała cel publiczny.
Art. 97a
W przypadku dokonywania z urzędu podziału nieruchomości o
nieuregulowanym stanie prawnym stosuje się następujące zasady:
1)
informację o zamiarze dokonania podziału nieruchomości wójt, burmistrz albo
prezydent miasta podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w
danej miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy, a także przez
ogłoszenie w prasie o zasięgu ogólnopolskim;
2) jeżeli w terminie 2
miesięcy od dnia ogłoszenia nie zgłoszą się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe
do nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału nieruchomości;
3) po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w pkt 2, wójt, burmistrz
albo prezydent miasta może wydać decyzję zatwierdzającą podział nieruchomości,
4) decyzja podlega ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 Kodeksu
postępowania administracyjnego.
Art. 98
1. Działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne,
powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na
wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy,
powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca
podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten
stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek
użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu
wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca
podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje
się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg
publicznych.
2. Właściwy organ składa wniosek o ujawnienie w księdze
wieczystej praw gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa do działek gruntu
wydzielonych pod drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
Podstawą wpisu tych praw do księgi wieczystej jest ostateczna decyzja zatwierdzająca
podział.
3. Za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje
odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem
wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do
takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego
odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy
wywłaszczaniu nieruchomości.
Art. 98a
1. Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości dokonanego na
wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, który wniósł opłaty roczne za cały
okres użytkowania tego prawa, wzrośnie jej wartość, wójt, burmistrz albo prezydent
miasta może ustalić, w drodze decyzji, opłatę adiacencką z tego tytułu. Wysokość
stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy, w drodze uchwały, w
wysokości nie większej niż 30 % różnicy wartości nieruchomości. Ustalenie opłaty
adiacenckiej może nastąpić w terminie 3 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca
podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale stało się
prawomocne. Wartość nieruchomości przed podziałem i po podziale określa się według
cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej. Stan nieruchomości
przed podziałem przyjmuje się na dzień wydania decyzji zatwierdzającej podział
nieruchomości, a stan nieruchomości po podziale przyjmuje się na dzień, w którym
decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o
podziale stało się prawomocne, przy czym nie uwzględnia się części składowych
nieruchomości. Przepisy art. 144 ust. 2, art. 146 ust. 1a, art. 147 i art. 148 ust.
1-3 stosuje się odpowiednio.
1a. Ustalenie opłaty adiacenckiej może
nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała
się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne,
obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w ust. 1. Do ustalenia opłaty
adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja
zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale
nieruchomości stało się prawomocne.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się
przy podziale nieruchomości dokonywanym niezależnie od ustaleń planu miejscowego.
3. Jeżeli w wyniku podziału nieruchomości wydzielono działki gruntu pod
drogi publiczne lub pod poszerzenie istniejących dróg publicznych, do określenia
wartości nieruchomości, zarówno według stanu przed podziałem jak i po podziale,
powierzchnię nieruchomości pomniejsza się o powierzchnię działek gruntu wydzielonych
pod te drogi lub pod ich poszerzenie.
4. W rozliczeniu opłaty
adiacenckiej lub zaległości z tego tytułu, osoba zobowiązana do jej wniesienia może
przenieść na rzecz gminy, za jej zgodą, prawa do działki gruntu wydzielonej w wyniku
podziału. Przepis art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
(Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio. Różnice
między wartością działki gruntu wydzielonej w wyniku podziału a należnością
wynikającą z opłaty adiacenckiej pokrywane są w formie dopłat.
Art. 98b
1. Właściciele albo użytkownicy wieczyści nieruchomości
ukształtowanych w sposób uniemożliwiający ich racjonalne zagospodarowanie mogą
złożyć zgodny wniosek o ich połączenie i ponowny podział na działki gruntu, jeżeli
przysługują im jednorodne prawa do tych nieruchomości. Do wniosku należy dołączyć,
złożone w formie aktu notarialnego, zobowiązanie do dokonania zamiany, o której mowa
w ust. 3.
2. W sprawach, o których mowa w ust. 1, stosuje się
odpowiednio art. 93, art. 94, art. 96, art. 97 ust. 1-2, art. 98, art. 98a oraz art.
99.
3. Podziału nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się pod
warunkiem, że właściciele albo użytkownicy wieczyści dokonają, w drodze zamiany,
wzajemnego przeniesienia praw do części ich nieruchomości, które weszły w skład nowo
wydzielonych działek gruntu. W razie nierównej wartości zamienianych części
nieruchomości stosuje się art. 15.
Art. 99
Jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać
na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości
dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału
zostaną one ustanowione. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych
działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej
drogę wewnętrzną.
Art. 100
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób i
tryb dokonywania podziałów nieruchomości, z uwzględnieniem sposobu postępowania przy
sporządzaniu dokumentów wymaganych w tym postępowaniu oraz rodzaje i treść tych
dokumentów.
Rozdział 2
Scalanie i podział nieruchomości
Art. 101
1. Przepisy niniejszego rozdziału regulują sprawy scalania
nieruchomości i ich ponownego podziału na działki gruntu.
2. Przepisy
rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w
planach miejscowych na cele inne niż rolne i leśne.
3. Przepisów
rozdziału nie stosuje się do nieruchomości, które zostały objęte postępowaniem
scaleniowym na podstawie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Art. 102
1. Gmina może dokonać scalenia i podziału nieruchomości, o
którym mowa w art. 101 ust. 1. Szczegółowe warunki scalenia i podziału nieruchomości
określa plan miejscowy.
2. Scalenia i podziału nieruchomości można
dokonać, jeżeli są one położone w granicach obszarów określonych w planie miejscowym
albo gdy o scalenie i podział wystąpią właściciele lub użytkownicy wieczyści
posiadający, z zastrzeżeniem ust. 4, ponad 50% powierzchni gruntów objętych
scaleniem i podziałem.
3. O przystąpieniu do scalenia i podziału
nieruchomości decyduje rada gminy w drodze uchwały, określając w niej granice
zewnętrzne gruntów objętych scaleniem i podziałem.
4. Zabudowane części
nieruchomości mogą być objęte uchwałą, o której mowa w ust. 3, za zgodą ich
właścicieli lub użytkowników wieczystych.
5. Wójt, burmistrz albo
prezydent miasta składa we właściwym sądzie wniosek o ujawnienie w księdze
wieczystej przystąpienia do scalenia i podziału nieruchomości, a gdy nieruchomość
nie ma założonej księgi wieczystej, o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów
odpisu uchwały, o której mowa w ust. 3.
Art. 103
1. Właściciele i użytkownicy wieczyści oraz samoistni
posiadacze nieruchomości objętych scaleniem i podziałem są uczestnikami postępowania
w sprawie scalenia i podziału. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta powiadamia ich
o wszczęciu postępowania, chyba że mimo dołożenia należytej staranności adres tych
osób nie został ustalony. Przepis art. 113 ust. 4 stosuje się odpowiednio.
2. Właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości objętych scaleniem i
podziałem mogą wybrać ze swojego grona radę uczestników scalenia w liczbie do 10
osób. Rada ta posiada uprawnienia opiniodawcze.
3. Projekt uchwały rady
gminy o scaleniu i podziale nieruchomości podlega zaopiniowaniu przez radę
uczestników scalenia oraz wyłożeniu do wglądu uczestnikom postępowania, na okres 21
dni, w siedzibie urzędu gminy. O wyłożeniu projektu uchwały do wglądu zawiadamia się
na piśmie uczestników postępowania, których adresy są znane, a ponadto informację o
wyłożeniu podaje się do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej
miejscowości oraz na stronach internetowych urzędu gminy, a także przez ogłoszenie w
prasie lokalnej.
4. W okresie kiedy projekt uchwały wyłożony jest do
wglądu, uczestnicy postępowania mogą składać na piśmie wnioski, uwagi i zastrzeżenia
do tego projektu. We wnioskach uczestnicy postępowania mogą wskazywać działki
gruntu, które chcieliby otrzymać w zamian za dotychczas posiadane nieruchomości
objęte scaleniem i podziałem. Złożone wnioski, uwagi i zastrzeżenia podlegają
zaopiniowaniu przez radę uczestników scalenia.
5. O sposobie załatwienia
wniosków, uwag i zastrzeżeń, o których mowa w ust. 4, rozstrzyga rada gminy w
uchwale o scaleniu i podziale nieruchomości. O sposobie rozstrzygnięcia zawiadamia
się na piśmie uczestników postępowania, którzy złożyli wnioski, uwagi i
zastrzeżenia, doręczając im wyciąg z uchwały.
6. Koszty związane ze
scalaniem i podziałem nieruchomości ponoszą uczestnicy postępowania proporcjonalnie
do powierzchni posiadanych przez nich nieruchomości objętych scaleniem i podziałem,
jeżeli postępowanie zostało przeprowadzone na ich wniosek.
Art. 104
1. Rada gminy podejmuje uchwałę o scaleniu i podziale
nieruchomości. Uchwałę doręcza się uczestnikom postępowania, których adresy są
znane, a ponadto informację o podjęciu uchwały podaje się do publicznej wiadomości w
sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach internetowych
urzędu gminy, a także przez ogłoszenie w prasie lokalnej. Czynności związane z
przeprowadzeniem postępowania w sprawie scalenia i podziału wykonuje wójt, burmistrz
albo prezydent miasta.
2. Uchwała rady gminy o scaleniu i podziale
nieruchomości powinna zawierać:
1) opracowane geodezyjnie granice gruntów
objętych scaleniem i podziałem,
2) wypis i wyrys z planu miejscowego,
3) geodezyjny projekt scalenia i podziału nieruchomości,
4)
rejestr nieruchomości, z wykazaniem ich stanu dotychczasowego oraz stanu nowego po
scaleniu i podziale, w tym nieruchomości przyznanych uczestnikom postępowania w
zamian za nieruchomości będące ich własnością lub pozostające w użytkowaniu
wieczystym przed scaleniem i podziałem,
5) rozstrzygnięcia w sprawach, o
których mowa w art. 105 ust. 2 i 5,
6) ustalenia co do rodzaju urządzeń
infrastruktury technicznej planowanych do wybudowania, terminy ich budowy oraz
źródła finansowania,
7) ustalenia co do wysokości, terminu i sposobu
zapłaty opłat adiacenckich,
8) rozstrzygnięcie o sposobie załatwienia
wniosków, uwag i zastrzeżeń, złożonych przez uczestników postępowania.
3.
Uchwała, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do:
1) zamknięcia
istniejących ksiąg wieczystych,
2) założenia nowych ksiąg wieczystych i
ujawnienia w nich praw do nieruchomości powstałych w wyniku scalenia i podziału,
3) ujawnienia nowego stanu prawnego nieruchomości w katastrze
nieruchomości,
4) wyznaczenia i utrwalenia na gruncie granic
nieruchomości powstałych w wyniku scalenia i podziału,
5) wprowadzenia
uczestników postępowania na nowe nieruchomości.
4. Wnioski o dokonanie
czynności, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, składa wójt, burmistrz albo prezydent
miasta.
5. Obciążenia na nieruchomościach objętych scaleniem i podziałem
przenosi się do nowo założonych ksiąg wieczystych, z zastrzeżeniem art. 105 ust.
5.
6. Uchwała, o której mowa w ust. 1, nie narusza praw osób trzecich
ustanowionych na nieruchomościach objętych scaleniem i podziałem.
Art. 105
1. Powierzchnię każdej nieruchomości objętej scaleniem i
podziałem pomniejsza się o powierzchnię niezbędną do wydzielenia działek gruntu pod
nowe drogi lub pod poszerzenie dróg istniejących. Pomniejszenie to następuje
proporcjonalnie do powierzchni wszystkich nieruchomości objętych scaleniem i
podziałem oraz do ogólnej powierzchni działek gruntu wydzielonych pod nowe drogi i
pod poszerzenie dróg istniejących.
2. W zamian za nieruchomości objęte
scaleniem i podziałem każdy z dotychczasowych właścicieli lub użytkowników
wieczystych otrzymuje odpowiednio na własność lub w użytkowanie wieczyste,
nieruchomości składające się z takiej liczby działek gruntu wydzielonych w wyniku
scalenia i podziału, których łączna powierzchnia jest równa powierzchni
dotychczasowej jego nieruchomości, pomniejszonej zgodnie z przepisem ust. 1. Jeżeli
nie ma możliwości przydzielenia nieruchomości o powierzchni w pełni równoważnej, za
różnicę powierzchni dokonuje się odpowiednich dopłat w gotówce.
2a.
Przepis ust. 2 stosuje się odpowiednio do samoistnych posiadaczy nieruchomości.
3. (uchylony).
4. Działki gruntu wydzielone pod nowe drogi albo
pod poszerzenie dróg istniejących, niebędących drogami powiatowymi, wojewódzkimi lub
krajowymi, przechodzą z mocy prawa na własność gminy, a ustanowione na tych
działkach prawo użytkowania wieczystego wygasa z dniem wejścia w życie uchwały rady
gminy o scaleniu i podziale nieruchomości. Jeżeli działki gruntu zostały wydzielone
pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg, stosuje
się odpowiednio art. 98 ust. 1.
5. Służebności gruntowe ustanowione na
nieruchomościach objętych scaleniem i podziałem podlegają zniesieniu, jeżeli stały
się zbędne do korzystania z nowo wydzielonych nieruchomości.
Art. 106
1. Za działki gruntu, wydzielone pod nowe drogi albo pod
poszerzenie dróg istniejących, a także za urządzenia, których właściciele lub
użytkownicy wieczyści nie mogli odłączyć od gruntu, oraz za drzewa i krzewy gmina
wypłaca, z zastrzeżeniem ust. 1a, odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między
właścicielami lub użytkownikami wieczystymi a właściwym organem wykonawczym
jednostki samorządu terytorialnego lub starostą. Dopłatę, o której mowa w art. 105
ust. 2, oraz odszkodowanie, jeżeli nie dojdzie do jego uzgodnienia, ustala się i
wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Odszkodowanie wypłaca właściwy organ.
1a. Za działki gruntu wydzielone
pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg
odszkodowanie wypłaca odpowiednio powiat, województwo lub Skarb Państwa.
2. (skreślony).
3. Gmina jest zobowiązana do wybudowania na gruntach
objętych uchwałą o scaleniu i podziale nieruchomości niezbędnych urządzeń
infrastruktury technicznej, stosownie do przepisu art. 104 ust. 2 pkt 6. Koszty
wybudowania tych urządzeń nie mogą obciążać uczestników postępowania, chyba że na
mocy zawartego z gminą porozumienia strony postanowią inaczej.
Art. 107
1. Osoby, które otrzymały nowe nieruchomości wydzielone w
wyniku scalenia i podziału, są zobowiązane do wniesienia na rzecz gminy opłat
adiacenckich w wysokości do 50% wzrostu wartości tych nieruchomości, w stosunku do
wartości nieruchomości dotychczas posiadanych. Przy ustalaniu wartości dotychczas
posiadanych nieruchomości nie uwzględnia się wartości urządzeń, drzew i krzewów, o
których mowa w art. 106 ust. 1, jeżeli zostało za nie wypłacone odszkodowanie.
2. Wysokość stawki procentowej opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w
uchwale o scaleniu i podziale nieruchomości.
3. Terminy i sposób
wnoszenia opłat adiacenckich ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta, w drodze
ugody z osobami zobowiązanymi do ich zapłaty, przez podpisanie protokołu uzgodnień.
W razie niedojścia do ugody, o terminie i sposobie zapłaty rozstrzyga rada gminy,
podejmując uchwałę o scaleniu i podziale nieruchomości. Termin ustalony w uchwale
nie może być krótszy niż termin wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej.
4. Opłatę adiacencką ustala wójt, burmistrz albo prezydent miasta, w drodze
decyzji, zgodnie z ugodą lub uchwałą o scaleniu i podziale nieruchomości, o których
mowa w ust. 3. W razie ustanowienia na nieruchomości ograniczonych praw rzeczowych
decyzja o ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę wpisu do księgi
wieczystej.
5. W rozliczeniu opłaty adiacenckiej lub zaległości z tego
tytułu, osoba zobowiązana do jej wniesienia może przenieść na rzecz gminy, za jej
zgodą, prawa do działki gruntu wydzielonej w wyniku scalenia i podziału. Przepis
art. 66 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa stosuje się
odpowiednio. Różnice między wartością działki gruntu wydzielonej w wyniku scalenia i
podziału a należnością wynikającą z opłaty adiacenckiej są pokrywane w formie
dopłat.
Art. 108
1. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób
i tryb scalania i podziału nieruchomości oraz sposób i tryb ustalania opłat
adiacenckich, z uwzględnieniem rodzajów dokumentów i rozliczania kosztów
postępowania.
2. Wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 1, Rada
Ministrów określi w szczególności:
1) rodzaje czynności poprzedzających
wszczęcie postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości oraz terminy
wykonywania tych czynności,
2) sposób ustalania granic zewnętrznych
gruntów przeznaczonych do objęcia scaleniem i podziałem,
3) sposób
przyjmowania granic nieruchomości przy wykonywaniu mapy z projektem scalenia i
podziału,
4) sposób wyboru i działania rady uczestników scalenia,
5) sposób sporządzania, rodzaje i treść dokumentów niezbędnych w
postępowaniu w sprawie scalenia i podziału.
Rozdział 3
Prawo pierwokupu nieruchomości
Art. 109
1. Gminie przysługuje prawo pierwokupu w przypadku
sprzedaży:
1) nie zabudowanej nieruchomości nabytej uprzednio przez
sprzedawcę od Skarbu Państwa albo jednostek samorządu terytorialnego,
2)
prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości gruntowej, niezależnie od
formy nabycia tego prawa przez zbywcę,
3) nieruchomości oraz prawa
użytkowania wieczystego nieruchomości położonej na obszarze przeznaczonym w planie
miejscowym na cele publiczne albo nieruchomości, dla której została wydana decyzja o
ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego,
4) nieruchomości
wpisanej do rejestru zabytków lub prawa użytkowania wieczystego takiej
nieruchomości,
5) (uchylony).
2. Przepisów ust. 1 pkt 1 i 2
nie stosuje się do nieruchomości przeznaczonych w planach miejscowych na cele rolne
i leśne, a w przypadku braku planów miejscowych do nieruchomości wykorzystywanych na
cele rolne i leśne. Przepis art. 92 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
3.
Prawo pierwokupu nie przysługuje, jeżeli:
1) sprzedaż nieruchomości lub
prawa użytkowania wieczystego następuje na rzecz osób bliskich dla sprzedawcy,
2) sprzedaż nieruchomości lub prawa użytkowania wieczystego następuje między
osobami prawnymi tego samego kościoła lub związku wyznaniowego,
3) prawo
własności lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione jako odszkodowanie
lub rekompensata za utratę własności nieruchomości,
4) prawo własności
lub prawo użytkowania wieczystego zostało ustanowione w wyniku zamiany własności
nieruchomości,
5) w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4, prawo
pierwokupu nie zostało ujawnione w księdze wieczystej,
6) sprzedaż
nieruchomości następuje na cele budowy dróg krajowych.
4. Prawo
pierwokupu wykonuje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Art. 110
1. Sprzedaż nieruchomości, o których mowa w art. 109, oraz
prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości może nastąpić, jeżeli wójt,
burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu.
2. Prawo
pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez wójta,
burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia o treści umowy sprzedaży.
3. Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest zobowiązany do zawiadomienia
wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o treści umowy, stosownie do przepisu ust.
2.
4. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje prawo pierwokupu
przez złożenie oświadczenia w formie aktu notarialnego u notariusza, o którym mowa w
ust. 3. W przypadku gdyby złożenie oświadczenia u tego notariusza było niemożliwe
lub napotykało poważne trudności, może być ono złożone u innego notariusza. Z chwilą
złożenia oświadczenia:
1) nieruchomość staje się własnością gminy, jeżeli
wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży nieruchomości,
2) prawo
użytkowania wieczystego wygasa, jeżeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło
sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność
gminy,
3) gmina uzyskuje prawo użytkowania wieczystego, jeżeli wykonanie
prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości
gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa.
5. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 4, notariusz doręcza sprzedawcy.
Art. 111
Prawo pierwokupu wykonuje się po cenie ustalonej między
stronami w umowie sprzedaży.
Rozdział 4
Wywłaszczanie nieruchomości
Art. 112
1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do nieruchomości położonych, z
zastrzeżeniem art. 125 i art. 126, na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych
na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o
ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
2. Wywłaszczenie
nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa
własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na
nieruchomości.
3. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli
cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo
ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze
umowy.
4. Organem właściwym w sprawach wywłaszczenia jest starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
Art. 113
1. Nieruchomość może być wywłaszczona tylko na rzecz
Skarbu Państwa albo na rzecz jednostki samorządu terytorialnego.
2.
Nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa nie może być wywłaszczona. Nie
dotyczy to wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego oraz ograniczonych praw
rzeczowych obciążających nieruchomość.
3. Wywłaszczeniem może być objęta
cała nieruchomość albo jej część. Jeżeli wywłaszczeniem jest objęta część
nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystywania na
dotychczasowe cele, na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości
nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki
samorządu terytorialnego, w zależności od tego, na czyją rzecz następuje
wywłaszczenie.
4. Jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej
lub zbioru dokumentów, przy jej wywłaszczeniu przyjmuje się inne dokumenty
stwierdzające prawa do nieruchomości oraz służące do jej oznaczenia dane z katastru
nieruchomości.
5. W przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie
prawnym, przy jej wywłaszczeniu, przyjmuje się służące do jej oznaczenia dane z
katastru nieruchomości.
6. Przez nieruchomość o nieuregulowanym stanie
prawnym rozumie się nieruchomość, dla której ze względu na brak księgi wieczystej,
zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić osób, którym przysługują
do niej prawa rzeczowe.
Art. 114
1. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z
zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3, należy poprzedzić rokowaniami o nabycie w drodze
umowy praw określonych w art. 112 ust. 3, przeprowadzonymi między starostą,
wykonującym zadanie z zakresu administracji rządowej, a właścicielem lub
użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do
nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. W trakcie prowadzenia rokowań może być
zaoferowana nieruchomość zamienna.
2. W przypadku wywłaszczania
nieruchomości na wniosek jednostki samorządu terytorialnego rokowania, o których
mowa w ust. 1, przeprowadzają ich organy wykonawcze.
3. W przypadku
nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym informację o zamiarze wywłaszczenia
starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, podaje do publicznej
wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości oraz na stronach
internetowych starostwa powiatowego, a także przez ogłoszenie w prasie o zasięgu
ogólnopolskim. Jeżeli wywłaszczenie dotyczy części nieruchomości, ogłoszenie zawiera
również informację o zamiarze wszczęcia postępowania w sprawie podziału tej
nieruchomości.
4. Jeżeli w terminie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, o
którym mowa w ust. 3, nie zgłoszą się osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do
nieruchomości, można wszcząć postępowanie w sprawie podziału i postępowanie
wywłaszczeniowe.
Art. 115
1. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego na rzecz
Skarbu Państwa następuje z urzędu, a na rzecz jednostki samorządu terytorialnego -
na wniosek jej organu wykonawczego. Wszczęcie postępowania z urzędu może także
nastąpić na skutek zawiadomienia złożonego przez podmiot, który zamierza realizować
cel publiczny.
2. Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić
po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy, o której mowa w
art. 114 ust. 1, wyznaczonego na piśmie właścicielowi, użytkownikowi wieczystemu
nieruchomości, a także osobie, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe na tej
nieruchomości. Termin ten liczy się od dnia zakończenia rokowań. Termin wyznacza
starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej.
3.
Wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego następuje z dniem doręczenia zawiadomienia
stronom lub z dniem określonym w ogłoszeniu o wszczęciu postępowania, wywieszonym w
urzędzie starostwa powiatowego, po upływie terminu, o którym mowa w art. 114 ust.
4.
4. Odmowa wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, o które wystąpił
organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego albo podmiot, który zamierza
realizować cel publiczny, następuje w drodze decyzji.
5. Przepisu ust. 2
nie stosuje się w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
Art. 116
1. We wniosku o wywłaszczenie należy określić:
1) nieruchomość z podaniem oznaczeń z księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz
z katastru nieruchomości,
2) cel publiczny, do którego realizacji
nieruchomość jest niezbędna,
3) powierzchnię nieruchomości, a jeżeli
wywłaszczeniem ma być objęta tylko jej część - powierzchnię tej części i całej
nieruchomości,
4) dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości i stan
jej zagospodarowania,
5) lokale zamienne oraz sposób ich zapewnienia
najemcom wywłaszczonych lokali,
6) właściciela lub użytkownika
wieczystego nieruchomości, a w razie braku danych umożliwiających określenie tych
osób - władającego nieruchomością zgodnie z wpisem w katastrze nieruchomości,
7) osobę, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości,
8) nieruchomość zamienną, jeżeli jednostka samorządu terytorialnego taką
oferuje,
9) inne okoliczności istotne w sprawie.
2. Do wniosku
o wywłaszczenie należy dołączyć:
1) dokumenty z przebiegu rokowań, o
których mowa w art. 114,
2) wypis i wyrys z planu miejscowego, a w
przypadku braku planu miejscowego decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu
publicznego,
3) mapę z rejestrem nieruchomości objętych wnioskiem o
wywłaszczenie lub mapę z podziałem i rejestrem nieruchomości oraz decyzję
zatwierdzającą ten podział, jeżeli wniosek o wywłaszczenie dotyczy tylko części
nieruchomości,
4) pełny odpis z księgi wieczystej założonej dla
nieruchomości objętej wnioskiem o wywłaszczenie albo zaświadczenie o stanie prawnym,
jaki wynika ze zbioru dokumentów,
5) w razie braku dokumentów, o których
mowa w pkt 4, zaświadczenie właściwego sądu stwierdzające, że nieruchomość nie ma
założonej księgi wieczystej lub że nie jest dla niej prowadzony zbiór dokumentów,
6) wypis i wyrys z katastru nieruchomości.
3. Przepisy ust. 1 i 2
stosuje się odpowiednio w razie wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego z urzędu.
Art. 117
1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, składa w sądzie wniosek o ujawnienie w księdze wieczystej wszczęcia
postępowania wywłaszczeniowego, a jeżeli nieruchomość nie ma założonej księgi
wieczystej - o złożenie do istniejącego zbioru dokumentów zawiadomienia o wszczęciu
tego postępowania.
2. Jeżeli wywłaszczenie nie doszło do skutku,
starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jest obowiązany
wystąpić niezwłocznie o wykreślenie z księgi wieczystej wpisu o wszczęciu
postępowania wywłaszczeniowego albo złożyć odpowiednie zawiadomienie do zbioru
dokumentów.
Art. 118
1. Po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, przeprowadza rozprawę
administracyjną.
1a. Przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku
nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
2. W postępowaniu
wywłaszczeniowym nie stosuje się przepisów o ugodzie administracyjnej.
Art. 118a
1. Jeżeli, w terminie określonym w art. 114 ust. 4, nie
zostały ustalone osoby, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości,
starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje decyzję o
nabyciu własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu
terytorialnego, wnioskującą o wywłaszczenie. Nabycie prawa własności następuje z
dniem, w którym decyzja stała się ostateczna.
2. Decyzja podlega
ogłoszeniu w sposób określony w art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego.
3. Odszkodowanie za nieruchomość, której własność przeszła na rzecz Skarbu
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, ustala się według przepisów
rozdziału 5 i składa do depozytu sądowego na okres 10 lat.
Art. 119
1. Decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, poza elementami
określonymi w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna
zawierać:
1) ustalenie, na jakie cele nieruchomość jest wywłaszczana,
2) określenie przedmiotu wywłaszczenia przez podanie oznaczenia
nieruchomości według księgi wieczystej lub zbioru dokumentów oraz według katastru
nieruchomości,
3) określenie praw podlegających wywłaszczeniu,
4) wskazanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości,
5)
wskazanie osoby, której przysługują ograniczone prawa rzeczowe na nieruchomości,
6) zobowiązanie do zapewnienia lokali, o których mowa w art. 116 ust. 1 pkt
5,
7) ustalenie wysokości odszkodowania.
2. Jeżeli osoby, o
których mowa w ust. 1 pkt 4 i pkt 5, są nieobecne lub niezdolne do czynności
prawnych, stosuje się art. 34 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Art. 120
Jeżeli zachodzi potrzeba zapobieżenia niebezpieczeństwu,
wystąpieniu szkody lub niedogodnościom, jakie mogą powstać dla właścicieli albo
użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiednich wskutek wywłaszczenia lub innego
niż dotychczas zagospodarowania wywłaszczonej nieruchomości, w decyzji o
wywłaszczeniu ustanawia się niezbędne służebności oraz ustala obowiązek budowy i
utrzymania odpowiednich urządzeń zapobiegających tym zdarzeniom lub okolicznościom.
Obowiązek budowy i utrzymania odpowiednich urządzeń ciąży na występującym z
wnioskiem o wywłaszczenie.
Art. 121
1. Przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa lub
na rzecz jednostki samorządu terytorialnego następuje z dniem, w którym decyzja o
wywłaszczeniu nieruchomości stała się ostateczna.
2. Przejście prawa
użytkowania wieczystego na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostki samorządu
terytorialnego następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu tego prawa stała
się ostateczna, jeżeli prawo użytkowania wieczystego było ustanowione na
nieruchomości gruntowej stanowiącej własność innej osoby niż ta, na rzecz której
nastąpiło wywłaszczenie.
3. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości
gruntowej wygasa z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu tego prawa stała się
ostateczna, jeżeli prawo użytkowania wieczystego było ustanowione na nieruchomości
gruntowej stanowiącej własność osoby, na rzecz której nastąpiło wywłaszczenie.
4. Wywłaszczoną nieruchomość do czasu jej wykorzystania na cel, na który
nastąpiło wywłaszczenie, oddaje się w dzierżawę poprzedniemu właścicielowi na jego
wniosek.
Art. 122
1. W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu
postępowania administracyjnego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, może, w drodze decyzji, udzielić podmiotowi, który będzie realizował cel
publiczny, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji o
wywłaszczeniu nieruchomości, jeżeli zwłoka w jej zajęciu uniemożliwiałaby realizację
celu publicznego, na który nieruchomość została wywłaszczona. Decyzji tej może być
nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
2. Jeżeli w przypadkach, o
których mowa w ust. 1, wydanie decyzji o wywłaszczeniu wymagałoby uprzedniego
dokonania podziału nieruchomości, decyzji zatwierdzającej podział może być nadany
rygor natychmiastowej wykonalności.
3. Przepis ust. 1 stosuje się
odpowiednio w przypadkach ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o
których mowa w art. 124 i art. 124a.
Art. 123
1. Ostateczna decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości
stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu dokonuje się na
wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, lub organu
wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli nieruchomość została
wywłaszczona na rzecz tej jednostki.
2. Najem, dzierżawa lub użyczenie
oraz trwały zarząd wywłaszczonej nieruchomości wygasają z upływem 3 miesięcy od
dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna.
Art. 124
1. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości
przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów
drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i
energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także
innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do
korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty
nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem
miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji
inwestycji celu publicznego.
2. Zezwolenie może być udzielone z urzędu
albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby
lub jednostki organizacyjnej.
3. Udzielenie zezwolenia powinno być
poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o
uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa w ust. 1. Rokowania przeprowadza
osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do
wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań.
4. Na
osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek
przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub
przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli
przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje
nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
5. Jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o
których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu
dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób
zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może
żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od
niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste
nieruchomości.
6. Właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości jest
obowiązany udostępnić nieruchomość w celu wykonania czynności związanych z
konserwacją oraz usuwaniem awarii ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w
ust. 1. Obowiązek udostępnienia nieruchomości podlega egzekucji administracyjnej.
Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio.
7. Decyzja ostateczna, o której
mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Wpisu
dokonuje się na wniosek starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji
rządowej, lub organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli
zezwolenie było udzielone na wniosek tej jednostki.
8. W sprawach, o
których mowa w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat,
prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu
na zasadach określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania
administracyjnego.
Art. 124a
Przepisy art. 124 ust. 1, 2 i 4-7 oraz art. 125 i 126
stosuje się odpowiednio do nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. Do
postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z tych nieruchomości stosuje
się art. 114 ust. 3 i 4, art. 115 ust. 3 i 4 oraz art. 118a ust. 2 i 3.
Art. 125
Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, może, w drodze decyzji, ograniczyć sposób korzystania z nieruchomości
przez udzielenie zezwolenia na prowadzenie działalności polegającej na poszukiwaniu,
rozpoznawaniu, wydobywaniu lub składowaniu kopalin stanowiących własność Skarbu
Państwa oraz węgla brunatnego wydobywanego metodą odkrywkową, na czas nie dłuższy
niż 12 miesięcy, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża
na to zgody. Przepisy art. 124 ust. 2-5 stosuje się odpowiednio.
Art. 126
1. W przypadku siły wyższej lub nagłej potrzeby
zapobieżenia powstaniu znacznej szkody, starosta, wykonujący zadanie z zakresu
administracji rządowej, może udzielić, w drodze decyzji, zezwolenia na czasowe
zajęcie nieruchomości na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy.
2. Decyzji, o
której mowa w ust. 1, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności.
3.
Po upływie okresu, na który nastąpiło zajęcie nieruchomości, starosta, wykonujący
zadanie z zakresu administracji rządowej, jest obowiązany doprowadzić nieruchomość
do stanu poprzedniego. Gdyby przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego było
niemożliwe albo pociągało za sobą nadmierne trudności lub koszty, stosuje się
odpowiednio przepis art. 128 ust. 4.
4. Jeżeli na skutek czasowego
zajęcia nieruchomości właściciel lub użytkownik wieczysty nie będzie mógł korzystać
z nieruchomości w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem,
może żądać, aby starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, nabył
od niego na rzecz Skarbu Państwa własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości w
drodze umowy.
Art. 127
(uchylony).
Rozdział 5
Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości
Art. 128
1. Wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania
wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby
wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw.
2. Jeżeli na
wywłaszczanej nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości są
ustanowione inne prawa rzeczowe, odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości
tych praw.
3. Jeżeli na wywłaszczanej nieruchomości, stanowiącej własność
jednostki samorządu terytorialnego, jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego,
odszkodowanie zmniejsza się o kwotę równą wartości tego prawa.
4.
Odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa
w art. 120 i 124-126. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód.
Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie
powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Art. 129
1. Odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z
zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z
zastrzeżeniem ust. 5.
2. (skreślony).
3. Jeżeli w ramach
odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna, w decyzji, o której mowa w
ust. 1, podaje się dodatkowo oznaczenie nieruchomości zamiennej według treści księgi
wieczystej oraz według katastru nieruchomości, jej wartość oraz wysokość dopłaty.
4. (skreślony).
5. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu
administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu:
1)
w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art.
124-126;
2) na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub
właściciela wywłaszczonej nieruchomości;
3) gdy nastąpiło
pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące
przepisy przewidują jego ustalenie.
Art. 130
1. Wysokość odszkodowania ustala się według stanu i
wartości wywłaszczonej nieruchomości w dniu wydania decyzji o wywłaszczeniu. W
przypadku gdy starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje
odrębną decyzję o odszkodowaniu, wysokość odszkodowania ustala się według stanu
nieruchomości w dniu pozbawienia lub ograniczenia praw, a w przypadkach, o których
mowa w art. 98 ust. 3 i art. 106 ust. 1, według stanu odpowiednio w dniu wydania
decyzji o podziale lub podjęcia uchwały o przystąpieniu do scalenia i podziału oraz
jej wartości w dniu wydania decyzji o odszkodowaniu.
2. Ustalenie
wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego,
określającej wartość nieruchomości.
Art. 131
1. W ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi
wieczystemu wywłaszczonej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą,
odpowiednia nieruchomość zamienna.
2. Nieruchomość zamienną przyznaje się
z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz
Skarbu Państwa, lub z zasobu nieruchomości odpowiedniej jednostki samorządu
terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.
3.
Nieruchomość zamienna może być przyznana w porozumieniu z Prezesem Agencji
Nieruchomości Rolnych, z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, jeżeli
wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa.
4. Różnicę między
wysokością odszkodowania ustalonego w decyzji a wartością nieruchomości zamiennej
wyrównuje się przez dopłatę pieniężną.
5. Przeniesienie praw do
nieruchomości zamiennej na rzecz osoby, której zostało przyznane odszkodowanie,
następuje z dniem, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna. Decyzja ta
stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Art. 132
1. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo, w terminie
14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu podlega wykonaniu, z zastrzeżeniem
ust. 1a.
1a. W sprawach, w których wydano odrębną decyzję o
odszkodowaniu, zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od
dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna.
2. Do
skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio
przepisy Kodeksu cywilnego.
3. Wysokość odszkodowania ustalona w decyzji
podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty. Waloryzacji dokonuje organ, osoba lub
jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania.
3a. Jeżeli
decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub
stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej
spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na
dzień zwrotu.
4. Za zgodą osoby uprawnionej do odszkodowania starosta,
wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ustalić inny niż określony
w ust. 1-3 sposób zapłaty przyznanego odszkodowania.
5. Do zapłaty
odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości, za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o
których mowa w art. 120, do zapłaty ceny nabycia części nieruchomości, o której mowa
w art. 113 ust. 3, a także do zapewnienia nieruchomości zamiennej jest zobowiązany,
z zastrzeżeniem ust. 6-8, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji
rządowej, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz Skarbu Państwa, albo organ
wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na
rzecz tej jednostki.
6. Obowiązek zapłaty odszkodowania za szkody
powstałe wskutek zdarzeń wymienionych w art. 124 i 125 oraz za zmniejszenie wartości
nieruchomości z tego powodu obciąża osobę lub jednostkę organizacyjną, która
uzyskała zezwolenie odpowiednio na założenie lub przeprowadzenie ciągów drenażowych,
przewodów i urządzeń, o którym mowa w art. 124 ust. 1, albo zezwolenie na
prowadzenie działalności polegającej na poszukiwaniu, rozpoznawaniu, wydobywaniu lub
składowaniu kopalin stanowiących własność Skarbu Państwa oraz węgla brunatnego
wydobywanego metodą odkrywkową.
7. Do zapłaty odszkodowania za szkody
powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 126, oraz za zmniejszenie wartości
nieruchomości z tego powodu jest zobowiązany starosta, wykonujący zadanie z zakresu
administracji rządowej.
8. Podmiot, który będzie realizował cel
publiczny, może pokryć koszty należności, o których mowa w ust. 5 i 6, oraz koszty
ustalenia tych należności.
Art. 133
Odszkodowanie wpłaca się do depozytu sądowego, jeżeli:
1) osoba uprawniona odmawia jego przyjęcia albo wypłata odszkodowania
natrafia na trudne do przezwyciężenia przeszkody lub
2) odszkodowanie za
wywłaszczenie dotyczy nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym.
Art. 134
1. Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi, z
zastrzeżeniem art. 135, wartość rynkowa nieruchomości.
2. Przy określaniu
wartości rynkowej nieruchomości uwzględnia się w szczególności jej rodzaj,
położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia
infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny
w obrocie nieruchomościami.
3. Wartość rynkową nieruchomości określa się
według aktualnego sposobu jej użytkowania, jeżeli przeznaczenie nieruchomości,
zgodne z celem wywłaszczenia, nie powoduje zwiększenia jej wartości.
4.
Jeżeli przeznaczenie nieruchomości, zgodne z celem wywłaszczenia, powoduje
zwiększenie jej wartości, wartość rynkową nieruchomości określa się według
alternatywnego sposobu użytkowania wynikającego z tego przeznaczenia.
Art. 135
1. Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można
określić jej wartości rynkowej, gdyż tego rodzaju nieruchomości nie występują w
obrocie, określa się jej wartość odtworzeniową.
2. Przy określaniu
wartości odtworzeniowej nieruchomości, oddzielnie określa się wartość gruntu i
oddzielnie wartość jego części składowych.
3. Przy określaniu wartości
gruntu stosuje się przepisy art. 134 ust. 2-4.
4. Przy określaniu
wartości budynków lub ich części, budowli, urządzeń infrastruktury technicznej i
innych urządzeń szacuje się koszt ich odtworzenia, z uwzględnieniem stopnia
zużycia.
5. Przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień,
jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna
znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał
użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów
zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty
pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia.
6. Przy określaniu
wartości plantacji kultur wieloletnich szacuje się koszty założenia plantacji i jej
pielęgnacji do czasu pierwszych zbiorów oraz wartość utraconych pożytków w okresie
od dnia wywłaszczenia do dnia zakończenia pełnego plonowania. Sumę kosztów i wartość
utraconych pożytków zmniejsza się o sumę rocznych odpisów amortyzacyjnych,
wynikającą z okresu wykorzystania plantacji od pierwszego roku plonowania do dnia
wywłaszczenia.
7. Przy określaniu wartości zasiewów, upraw i innych
zbiorów jednorocznych szacuje się wartość przewidywanych plonów według cen
kształtujących się w obrocie rynkowym, zmniejszając ją o wartość nakładów
koniecznych w związku ze zbiorem tych plonów.
Rozdział 6
Zwrot wywłaszczonych nieruchomości
Art. 136
1. Nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel
inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że
poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej
nieruchomości.
2. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej
nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu,
właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym
zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej
nieruchomości.
3. Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać
zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu
art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z
wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty,
wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym
właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego
właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej
stosownie do art. 140.
4. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio do
części nieruchomości nabytej w drodze umowy zgodnie z art. 113 ust. 3.
5.
W przypadku niezłożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w
terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu,
uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa.
6. Przepisów
ust. 1-5 nie stosuje się w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania
wieczystego.
Art. 137
1. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w
decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym
decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z
realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym
decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia
został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega
pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem
miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu
miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania
terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej
o zwrot.
Art. 138
1. Jeżeli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi
została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te
wygasają z dniem, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się
ostateczna. Przepis art. 90 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2. Najem,
dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia,
w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna.
Art. 139
Nieruchomość wywłaszczona podlega zwrotowi w stanie, w
jakim znajduje się w dniu jej zwrotu.
Art. 140
1. W razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni
właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce
samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości
w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną,
jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania.
2. Odszkodowanie pieniężne
podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217
ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a
jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej,
nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.
3. Jeżeli zwrotowi
podlega część wywłaszczonej nieruchomości, zwracaną kwotę odszkodowania ustala się
proporcjonalnie do powierzchni tej części nieruchomości.
4. W razie
zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych
bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie, ustalone
stosownie do ust. 2, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości
określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się
stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Nie
uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany przeznaczenia w planie miejscowym i
zmian w otoczeniu nieruchomości. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.
5. Jeżeli w ramach odszkodowania została przyznana nieruchomość zamienna oraz
dopłata pieniężna, oprócz nieruchomości zamiennej zwraca się także tę dopłatę w
wysokości ustalonej według zasad, o których mowa w ust. 2, z tym że wysokość
zwaloryzowanej kwoty nie może być wyższa niż różnica między wartością nieruchomości
zwracanej a wartością nieruchomości zamiennej określonej na dzień zwrotu. Przy
określaniu wartości nieruchomości nie uwzględnia się skutków wynikających ze zmiany
przeznaczenia w planie miejscowym i zmian w otoczeniu nieruchomości. W razie
zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości zamiennej stosuje się
dopłaty pieniężne równe różnicy wartości tej nieruchomości określonej na dzień
zwrotu.
6. Koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi odpowiednio
Skarb Państwa albo właściwa jednostka samorządu terytorialnego w zależności od tego,
któremu z tych podmiotów odszkodowanie jest zwracane.
Art. 141
1. Należności, o których mowa w art. 140, mogą być, na
wniosek poprzedniego właściciela albo jego spadkobiercy, rozłożone na raty, nie
dłużej niż na 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o zwrocie
wywłaszczonej nieruchomości.
2. Wierzytelności Skarbu Państwa lub
właściwej jednostki samorządu terytorialnego z tytułu, o którym mowa w art. 140,
podlegają stosownemu zabezpieczeniu. Jeżeli zabezpieczenie polega na ustanowieniu
hipoteki na nieruchomości, decyzja o zwrocie stanowi podstawę wpisu hipoteki do
księgi wieczystej.
3. Raty, o których mowa w ust. 1, podlegają
oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy procentowej równej stopie redyskonta weksli
stosowanej przez Narodowy Bank Polski.
4. Do skutków zwłoki lub
opóźnienia w zapłacie należności stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu
cywilnego.
Art. 142
1. O zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, zwrocie
odszkodowania, w tym także nieruchomości zamiennej, oraz o rozliczeniach z tytułu
zwrotu i terminach zwrotu orzeka starosta, wykonujący zadanie z zakresu
administracji rządowej, w drodze decyzji.
2. W sprawach, o których mowa
w ust. 1, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na
prawach powiatu sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu na zasadach
określonych w rozdziale 5 działu I Kodeksu postępowania administracyjnego.
Rozdział 7
Udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej
Art. 143
1. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do
nieruchomości bez względu na ich rodzaj i położenie, jeżeli urządzenia
infrastruktury technicznej zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa,
jednostek samorządu terytorialnego, środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej
lub ze źródeł zagranicznych niepodlegających zwrotowi, z wyłączeniem nieruchomości
przeznaczonych w planie miejscowym na cele rolne i leśne, a w przypadku braku planu
miejscowego do nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne. Przepis art. 92
ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2. Przez budowę urządzeń infrastruktury
technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad
ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych,
elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.
Art. 144
1. Właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy
urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat
adiacenckich.
2. Przepis ust. 1 stosuje się także do użytkowników
wieczystych nieruchomości gruntowych, którzy na podstawie odrębnych przepisów nie
mają obowiązku wnoszenia opłat rocznych za użytkowanie wieczyste lub wnieśli, za
zgodą właściwego organu, jednorazowo opłaty roczne za cały okres użytkowania
wieczystego.
Art. 145
1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze
decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia
nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po
stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
2. Wydanie
decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia
stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń
infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z
wybudowanej drogi.
Art. 145
1. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze
decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po urządzeniu lub modernizacji drogi
albo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń
infrastruktury technicznej.
2. Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty
adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do
podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo
od dnia stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi, jeżeli w dniu
stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146
ust. 2. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady
gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości
do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia
warunków do korzystania z wybudowanej drogi.
Art. 146
1. Ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od
wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury
technicznej.
1a. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu
opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości.
2.
Wysokość opłaty adiacenckiej wynosi nie więcej niż 50% różnicy między wartością,
jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a
wartością, jaką nieruchomość ma po ich wybudowaniu. Wysokość stawki procentowej
opłaty adiacenckiej ustala rada gminy w drodze uchwały.
3. Wartość
nieruchomości według stanu przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej i
po ich wybudowaniu określa się według cen na dzień wydania decyzji o ustaleniu
opłaty adiacenckiej.
Art. 147
1. Opłata adiacencka może być, na wniosek właściciela
nieruchomości, rozłożona na raty roczne płatne w okresie do 10 lat. Warunki
rozłożenia na raty określa się w decyzji o ustaleniu opłaty. Należność gminy z tego
tytułu podlega zabezpieczeniu, w tym przez ustanowienie hipoteki. Decyzja o
ustaleniu opłaty adiacenckiej stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej.
2. Raty, o których mowa w ust. 1, podlegają oprocentowaniu przy zastosowaniu stopy
procentowej równej stopie redyskonta weksli stosowanej przez Narodowy Bank
Polski.
Art. 148
1. Obowiązek wnoszenia opłaty adiacenckiej powstaje po
upływie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu opłaty stała się ostateczna. W
przypadku rozłożenia opłaty na raty obowiązek ten dotyczy wpłacenia pierwszej
raty.
2. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie opłaty adiacenckiej
stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
3. Wysokość opłaty
adiacenckiej ustalona w decyzji podlega waloryzacji począwszy od pierwszego dnia
miesiąca następującego po miesiącu, w którym wydana została decyzja, do pierwszego
dnia miesiąca, w którym powstał obowiązek zapłaty.
4. Przy ustaleniu
opłaty adiacenckiej, różnicę między wartością, jaką nieruchomość ma po wybudowaniu
urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością, jaką miała przed ich wybudowaniem,
pomniejsza się o wartość nakładów poniesionych przez właściciela lub użytkownika
wieczystego nieruchomości, na rzecz budowy poszczególnych urządzeń infrastruktury
technicznej.
Art. 148a
(uchylony).
Art. 148b
1. Ustalenie, że zostały stworzone warunki do podłączenia
nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z
wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów.
2.
Właściwym organom gminy, rzeczoznawcom majątkowym sporządzającym opinie o wartości
nieruchomości, o których mowa w art. 146 ust. 1a, a także osobom zobowiązanym do
wniesienia opłaty adiacenckiej, właściwe podmioty są obowiązane udzielać informacji
w sprawach ustalenia, o którym mowa w ust. 1, że zostały stworzone warunki do
podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do
korzystania z wybudowanej drogi, wystarczające do ustalenia tej opłaty.
Dział IV
Wycena
nieruchomości
Rozdział 1
Określanie wartości
nieruchomości
Art. 149
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do wszystkich
nieruchomości, bez względu na ich rodzaj, położenie i przeznaczenie, a także bez
względu na podmiot własności i cel wyceny, z wyłączeniem określania wartości
nieruchomości w związku z realizacją ustawy o scalaniu i wymianie gruntów.
Art. 150
1. W wyniku wyceny nieruchomości dokonuje się:
1) określenia wartości rynkowej,
2) określenia wartości
odtworzeniowej,
3) ustalenia wartości katastralnej,
4)
(skreślony),
5) określenia innych rodzajów wartości przewidzianych w
odrębnych przepisach.
2. Wartość rynkową określa się dla nieruchomości,
które są lub mogą być przedmiotem obrotu.
3. Wartość odtworzeniową
określa się dla nieruchomości, które ze względu na rodzaj, obecne użytkowanie lub
przeznaczenie nie są lub nie mogą być przedmiotem obrotu rynkowego, a także jeżeli
wymagają tego przepisy szczególne.
4. Wartość katastralną nieruchomości
ustala się dla nieruchomości, o których mowa w przepisach o podatku od
nieruchomości. Zasady i tryb ustalania tej wartości regulują przepisy rozdziału 2
niniejszego działu.
5. Określenia wartości wymienionych w ust. 1 pkt 1 i
2 oraz w art. 161 dokonują rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach
rozdziału 1 działu V.
6. (skreślony).
Art. 151
1. Wartość rynkową nieruchomości stanowi najbardziej
prawdopodobna jej cena, możliwa do uzyskania na rynku, określona z uwzględnieniem
cen transakcyjnych przy przyjęciu następujących założeń:
1) strony umowy
były od siebie niezależne, nie działały w sytuacji przymusowej oraz miały stanowczy
zamiar zawarcia umowy,
2) upłynął czas niezbędny do wyeksponowania
nieruchomości na rynku i do wynegocjowania warunków umowy.
2. Wartość
odtworzeniowa nieruchomości jest równa kosztom jej odtworzenia, z uwzględnieniem
stopnia zużycia.
3. Wartość katastralną nieruchomości stanowi wartość
ustalona w procesie powszechnej taksacji nieruchomości.
Art. 152
1. Sposoby określania wartości nieruchomości, stanowiące
podejścia do ich wyceny, są uzależnione od przyjętych rodzajów czynników
wpływających na wartość nieruchomości.
2. Wyceny nieruchomości dokonuje
się przy zastosowaniu podejść: porównawczego, dochodowego lub kosztowego, albo
mieszanego, zawierającego elementy podejść poprzednich.
3. Przy
zastosowaniu podejścia porównawczego lub dochodowego określa się wartość rynkową
nieruchomości. Jeżeli istniejące uwarunkowania nie pozwalają na zastosowanie
podejścia porównawczego lub dochodowego, wartość rynkową nieruchomości określa się w
podejściu mieszanym. Przy zastosowaniu podejścia kosztowego określa się wartość
odtworzeniową nieruchomości.
Art. 153
1. Podejście porównawcze polega na określeniu wartości
nieruchomości przy założeniu, że wartość ta odpowiada cenom, jakie uzyskano za
nieruchomości podobne, które były przedmiotem obrotu rynkowego. Ceny te koryguje się
ze względu na cechy różniące nieruchomości podobne od nieruchomości wycenianej oraz
uwzględnia się zmiany poziomu cen wskutek upływu czasu. Podejście porównawcze
stosuje się, jeżeli są znane ceny i cechy nieruchomości podobnych do nieruchomości
wycenianej.
2. Podejście dochodowe polega na określaniu wartości
nieruchomości przy założeniu, że jej nabywca zapłaci za nią cenę, której wysokość
uzależni od przewidywanego dochodu, jaki uzyska z nieruchomości. Stosuje się je przy
wycenie nieruchomości przynoszących lub mogących przynosić dochód.
3.
Podejście kosztowe polega na określaniu wartości nieruchomości przy założeniu, że
wartość ta odpowiada kosztom jej odtworzenia, pomniejszonym o wartość zużycia
nieruchomości. Przy podejściu tym określa się oddzielnie koszt nabycia gruntu i
koszt odtworzenia jego części składowych.
Art. 154
1. Wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki
szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w
szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie
miejscowym, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej
zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości
podobnych.
2. W przypadku braku planu miejscowego przeznaczenie
nieruchomości ustala się na podstawie studium uwarunkowań i kierunków
zagospodarowania przestrzennego gminy lub decyzji o warunkach zabudowy i
zagospodarowania terenu.
3. W przypadku braku studium lub decyzji, o
których mowa w ust. 2, uwzględnia się faktyczny sposób użytkowania
nieruchomości.
Art. 155
1. Przy szacowaniu nieruchomości wykorzystuje się
wszelkie, niezbędne i dostępne dane o nieruchomościach, zawarte w szczególności
w:
1) księgach wieczystych,
2) katastrze nieruchomości,
3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu,
3a) ewidencji numeracji
porządkowej nieruchomości;
3b) rejestrach zabytków;
4)
tabelach taksacyjnych i na mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169,
5) planach miejscowych, studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania
przestrzennego gminy, decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz
pozwoleniach na budowę;
6) wykazach prowadzonych przez urzędy
skarbowe,
6a) dokumentach będących w posiadaniu agencji, którym Skarb
Państwa powierzył, w drodze ustaw, wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz,
6b) w aktach notarialnych znajdujących się w
posiadaniu spółdzielni mieszkaniowych, dotyczących zbywania spółdzielczych praw do
lokali,
7) umowach, orzeczeniach, decyzjach i innych dokumentach,
będących podstawą wpisu do ksiąg wieczystych, rejestrów wchodzących w skład operatu
katastralnego, a także w wyciągach z operatów szacunkowych przekazywanych do
katastru nieruchomości.
2. Wykorzystane w operacie szacunkowym dane, o
których mowa w ust. 1, mogą mieć formę wypisów i wyrysów, poświadczonych przez
rzeczoznawcę majątkowego.
3. Właściwe organy, agencje, o których mowa w
ust. 1 pkt 6a, spółdzielnie mieszkaniowe, sądy oraz urzędy skarbowe są obowiązane
udostępniać rzeczoznawcom majątkowym dane określone w ust. 1.
4. Przy
wycenie nieruchomości na potrzeby związane w szczególności z pozbawieniem lub
ograniczeniem praw do nieruchomości, a także z ponoszeniem ciężarów i świadczeń
publicznych, w tym podatków, rzeczoznawca majątkowy działający na zlecenie organów
administracji publicznej lub sądów ma prawo wstępu na nieruchomość będącą
przedmiotem wyceny oraz dokonywania niezbędnych czynności związanych z szacowaniem
nieruchomości.
Art. 156
1. Rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o
wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego.
1a. Organ
administracji publicznej, który zlecił rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenie operatu
szacunkowego, jest obowiązany umożliwić osobie, której interesu prawnego dotyczy
jego treść, przeglądanie tego operatu oraz sporządzanie z niego notatek i odpisów.
Osoba ta może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z operatu
szacunkowego lub wydania jej z operatu szacunkowego uwierzytelnionych odpisów, o ile
jest to uzasadnione ważnym interesem tej osoby.
2. Rzeczoznawca majątkowy
nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie operatu bez jego zgody do innego celu
niż cel, dla którego został sporządzony.
3. Operat szacunkowy może być
wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od
daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne
zmiany czynników, o których mowa w art. 154.
4. Operat szacunkowy może
być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego
aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu
następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez
rzeczoznawcę, który go sporządził.
5. Przepisy ust. 3 i 4 nie naruszają
uregulowań wynikających z przepisów odrębnych.
Art. 157
1. Oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego
dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż
3 miesiące od dnia zawarcia umowy o dokonanie tej oceny.
2. Sporządzenie
przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie
operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia
operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1.
3. W przypadku gdy operat
szacunkowy został sporządzony przez osoby powołane lub ustanowione przez sąd, o
ocenę operatu może wnioskować tylko sąd.
4. Przepisy ust. 1 i 3 stosuje
się odpowiednio w przypadku rozbieżnych operatów szacunkowych określających wartość
tej samej nieruchomości dla tożsamego celu wyceny.
Art. 158
Rzeczoznawcy majątkowi przekazują, z uwzględnieniem art.
175 ust. 3, organom prowadzącym kataster nieruchomości wyciągi z wykonanych przez
siebie operatów szacunkowych, zawierające określenie celu wyceny, opisy
nieruchomości oraz ich wartości, w terminie 3 miesięcy od dnia ich
sporządzenia.
Art. 159
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje
metod i technik wyceny nieruchomości, sposoby określania wartości nieruchomości,
wartości nakładów i szkód na nieruchomości oraz sposób sporządzania, formę i treść
operatu szacunkowego, uwzględniając:
1) sposoby określania wartości
nieruchomości przy zastosowaniu poszczególnych podejść, metod i technik wyceny,
2) sposoby określania wartości nieruchomości dla różnych celów,
3) sposoby określania wartości nieruchomości jako przedmiotu różnych praw,
4) sposoby określania wartości nieruchomości w zależności od ich rodzaju i
przeznaczenia,
5) rodzaje nakładów na nieruchomości,
6) dane,
jakie powinien zawierać operat szacunkowy, oraz sposób potwierdzania jego
aktualności,
7) uwarunkowania określania wartości rynkowej nieruchomości
w podejściu mieszanym.
Rozdział 2
Powszechna taksacja nieruchomości
Art. 160
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do
nieruchomości, dla których ustala się wartość katastralną.
Art. 161
1. Powszechna taksacja nieruchomości ma na celu ustalanie
wartości katastralnej nieruchomości i jest przeprowadzana, na podstawie niniejszej
ustawy oraz odrębnych przepisów, przez organy prowadzące kataster nieruchomości.
2. Wartość katastralną nieruchomości ustala się na podstawie oszacowania
nieruchomości reprezentatywnych dla poszczególnych rodzajów nieruchomości na
obszarze danej gminy. Do ustalania wartości tych nieruchomości stosuje się przepisy
rozdziału 1 niniejszego działu. Wartość nieruchomości reprezentatywnych określa się
z wykorzystaniem cen transakcyjnych nieruchomości na obszarze gminy, a w przypadku
braku dostatecznej liczby transakcji, na obszarze gmin sąsiadujących.
3.
Czynności szacowania nieruchomości reprezentatywnych w celu ustalenia wartości
katastralnej, a także w celu sporządzenia map taksacyjnych i tabel taksacyjnych,
wykonują rzeczoznawcy majątkowi.
Art. 162
1. Wartości katastralne, ustalone w procesie powszechnej
taksacji nieruchomości, powinny uwzględniać różnice, jakie występują między
poszczególnymi nieruchomościami oraz zbliżenie do wartości rynkowej możliwe do
uzyskania przy zastosowaniu zasad przyjętych dla masowej wyceny.
2.
Wartości katastralne wykorzystuje się do ustalania podstawy opodatkowania podatkiem
od nieruchomości, a także w zakresie określonym niniejszą ustawą albo przepisami
odrębnych ustaw, przy określaniu wartości nieruchomości stanowiących własność Skarbu
Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, albo przy wykonywaniu
czynności urzędowych, do których wykonania niezbędne jest określenie wartości
nieruchomości.
Art. 163
1. Powszechną taksację nieruchomości przeprowadza się
okresowo. Termin rozpoczęcia oraz zakończenia powszechnej taksacji nieruchomości, a
także źródła jej finansowania, określi odrębna ustawa.
2. W okresach
rocznych dzielących przeprowadzanie kolejnych powszechnych taksacji nieruchomości
ustalone w wyniku poprzedniej powszechnej taksacji wartości katastralne
przeszacowuje się, stosując wskaźniki cen nieruchomości, o których mowa w art. 5.
3. Rada gminy może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu na koszt gminy
powszechnej taksacji nieruchomości w okresie między terminami ustalonymi w ustawie,
o której mowa w ust. 1, jednak nie częściej niż co 3 lata.
Art. 164
1. Podstawą do ustalenia wartości katastralnej
poszczególnych nieruchomości są mapy taksacyjne i tabele taksacyjne.
2.
Wartość katastralną nieruchomości ustala się dla całych nieruchomości lub ich
części, jeżeli zostały wyodrębnione jako przedmioty opodatkowania w przepisach o
podatku od nieruchomości.
3. Jeżeli nieruchomość jest położona na
obszarze więcej niż jednej gminy, wartość katastralną ustala się odrębnie dla każdej
części nieruchomości położonej w każdej z tych gmin.
4. Jeżeli zachodzi
potrzeba zastosowania kilku podejść w celu ustalenia wartości katastralnej tej samej
nieruchomości, wartość tę ustala się odrębnie dla każdej części nieruchomości, dla
której zastosowano odrębne podejście.
Art. 165
Wartość katastralną nieruchomości gruntowej stanowi
wartość katastralna gruntu oraz wartość katastralna jego części składowych.
Art. 166
1. W celu ustalenia wartości katastralnej gruntu określa
się dla stref wyodrębnionych, ze względu na podobne czynniki wpływające na wartość
rynkową, jednostkowe wartości powierzchni gruntów położonych w tych strefach.
2. Jednostkowe wartości powierzchni gruntów w wyodrębnionych strefach
przedstawia się w wykazach tych stref, stanowiących integralną część map
taksacyjnych.
3. Wartość katastralną gruntu ustala się jako iloczyn
powierzchni wykazanej w katastrze nieruchomości oraz jednostkowej wartości, o której
mowa w ust. 2.
Art. 167
1. W celu ustalenia wartości katastralnej części
składowych gruntu określa się jednostkowe wartości powierzchni tych części
składowych w grupach, uwzględniając ich położenie oraz różnice, jakie między nimi
występują.
2. Jednostkowe wartości powierzchni części składowych gruntu w
wyodrębnionych grupach wykazuje się w tabelach taksacyjnych.
3. Wartość
katastralną części składowych gruntu ustala się jako sumę wartości katastralnej
poszczególnych obiektów składających się na te części. Wartość katastralną
poszczególnych obiektów ustala się jako iloczyn ich powierzchni wykazanej w
katastrze nieruchomości oraz wartości jednostkowej wykazanej w tabelach
taksacyjnych.
4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do budynków
oraz lokali stanowiących odrębny przedmiot własności.
Art. 168
Przepisy art. 166 i 167 stosuje się również w razie
konieczności ponownego ustalenia wartości katastralnej po przeprowadzeniu
powszechnej taksacji nieruchomości.
Art. 169
1. Mapy taksacyjne i tabele taksacyjne sporządza organ
prowadzący kataster nieruchomości na podstawie oszacowania nieruchomości
reprezentatywnych, wykonanego przez rzeczoznawców majątkowych.
2. Organ
prowadzący kataster nieruchomości, w porozumieniu z właściwym terytorialnie wójtem,
burmistrzem albo prezydentem miasta, wykłada mapy taksacyjne i tabele taksacyjne do
publicznego wglądu na okres co najmniej 21 dni. Informację o wyłożeniu ogłasza się w
formie obwieszczenia oraz w miejscowej prasie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty
w danej miejscowości, określając miejsce i termin wyłożenia wraz z pouczeniem o
możliwości zgłaszania zarzutów.
3. Każdy, czyjego interesu prawnego
dotyczą ustalenia wynikające z map i tabel taksacyjnych, może w okresie wyłożenia
zgłaszać do nich zarzuty.
4. Organ prowadzący kataster nieruchomości
rozpatruje zgłoszone zarzuty i przedstawia je radzie gminy właściwej dla miejsca
położenia nieruchomości, wraz z propozycją rozstrzygnięcia, dołączając mapy i tabele
taksacyjne. Rada gminy podejmuje uchwałę w sprawie nadania mocy urzędowej mapom
taksacyjnym i tabelom taksacyjnym, w której rozstrzyga również o sposobie
załatwienia zgłoszonych zarzutów.
5. Stronie niezadowolonej ze sposobu
załatwienia zgłoszonych zarzutów przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
6. Uchwała rady gminy w sprawie nadania mocy urzędowej mapom taksacyjnym i
tabelom taksacyjnym podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym.
Art. 170
1. Organ prowadzący kataster orzeka, w drodze decyzji, o
ustaleniu wartości katastralnej nieruchomości i jej wpisie w katastrze
nieruchomości.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega
natychmiastowemu wykonaniu.
3. Wartości katastralne nieruchomości
ustalone na podstawie obowiązujących map i tabel taksacyjnych, wpisane w katastrze
nieruchomości, uzyskują z datą ich wpisu moc danych urzędowych.
4.
Wartości, o których mowa w ust. 3, mogą być aktualizowane na wniosek właściciela lub
użytkownika wieczystego oraz innej osoby, na której ciąży obowiązek podatkowy, a
także z urzędu, na podstawie indywidualnego oszacowania nieruchomości. Przepisy ust.
1 i 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 171
1. Osoby, o których mowa w art. 170 ust. 4, są obowiązane
dostarczyć organowi prowadzącemu kataster nieruchomości dokumenty i informacje
dotyczące tej nieruchomości, niezbędne do przeprowadzenia powszechnej taksacji
nieruchomości.
2. W razie niedostarczenia dokumentów i informacji, o
których mowa w ust. 1, organ prowadzący kataster nieruchomości, po przeprowadzeniu
postępowania wyjaśniającego, ustala wartość katastralną tej nieruchomości na
podstawie dostępnych dokumentów i informacji.
Art. 172
1. Naczelny organ administracji państwowej, właściwy w
sprawach katastru nieruchomości, przeprowadza co roku na wybranych obszarach
kontrolę powszechnej taksacji nieruchomości.
2. Wyniki kontroli, o której
mowa w ust. 1, mogą stanowić podstawę do przeprowadzenia kolejnej powszechnej
taksacji nieruchomości na wybranych obszarach.
Art. 173
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób
przeprowadzenia powszechnej taksacji nieruchomości, uwzględniając:
1)
zakres informacji niezbędnych przy przeprowadzaniu taksacji,
2) cechy
nieruchomości wpływające na wartość katastralną,
3) źródła danych o
nieruchomościach dla potrzeb powszechnej taksacji,
4) sposób ustalania
wartości katastralnych,
5) sposób zakończenia powszechnej taksacji,
6) sposób i terminy przeprowadzania kontroli powszechnej taksacji
nieruchomości,
7) rodzaje i wzory dokumentów stosowanych przy
przeprowadzaniu powszechnej taksacji oraz sposób ich sporządzania.
Rozdział 3
Badanie rynku nieruchomości
Art. 173a
1. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonuje
okresowych badań rynku nieruchomości ze szczególnym uwzględnieniem nieruchomości
przeznaczonych lub wykorzystywanych na cele mieszkaniowe. Badania dotyczą wartości
nieruchomości, cen transakcyjnych nieruchomości, stawek czynszów oraz częstotliwości
obrotu nieruchomościami.
2. Na podstawie badań, o których mowa w ust. 1,
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast co najmniej raz w roku opracowuje
analizy i zestawienia charakteryzujące rynek nieruchomości. Analizy i zestawienia są
udostępnianie nieodpłatnie organom administracji publicznej oraz podmiotom, które
udostępniły informacje o rynku nieruchomości przydatne do opracowania tych analiz i
zestawień albo poniosły koszty pozyskania tych informacji. W pozostałych przypadkach
udostępnianie analiz i zestawień następuje odpłatnie, stosownie do poniesionych
kosztów ich opracowania. Udostępnianie może mieć formę zapisu elektronicznego w
Internecie.
Art. 173b
Organy administracji publicznej dysponujące informacjami o
rynku nieruchomości, a w szczególności organy statystyki publicznej uzyskujące
informacje statystyczne w zakresie i terminach określonych w programie badań
statystycznych i organy właściwe w sprawach katastru nieruchomości są obowiązane do
nieodpłatnego udostępniania do wglądu Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju
Miast posiadanych informacji dotyczących rynku nieruchomości.
Art. 173c
Przez informacje o rynku nieruchomości, o których mowa w
art. 173b, rozumie się informacje dotyczące w szczególności wartości nieruchomości,
cen transakcyjnych nieruchomości, stawek czynszów oraz częstotliwości obrotu
nieruchomościami.
Dział V
Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami
Rozdział 1
Rzeczoznawstwo majątkowe
Art. 174
1. Rzeczoznawstwo majątkowe jest działalnością zawodową
wykonywaną przez rzeczoznawców na zasadach określonych w niniejszej ustawie.
2. Rzeczoznawcą majątkowym jest osoba fizyczna posiadająca uprawnienia
zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie przepisów rozdziału 4
niniejszego działu.
3. Rzeczoznawca majątkowy dokonuje określania
wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z
nieruchomością.
3a. Rzeczoznawca majątkowy może sporządzać opracowania i
ekspertyzy, niestanowiące operatu szacunkowego, dotyczące:
1) rynku
nieruchomości oraz doradztwa w zakresie tego rynku,
2) efektywności
inwestowania w nieruchomości i ich rozwoju,
3) skutków finansowych
uchwalania lub zmiany planów miejscowych,
4) oznaczania przedmiotu
odrębnej własności lokali,
5) bankowo-hipotecznej wartości
nieruchomości,
6) określania wartości nieruchomości na potrzeby
indywidualnego inwestora,
7) wyceny nieruchomości zaliczanych do
inwestycji w rozumieniu przepisów o rachunkowości,
8) wyceny
nieruchomości jako środków trwałych jednostek w rozumieniu ustawy o
rachunkowości.
3b. Z dniem wpisu do centralnego rejestru rzeczoznawców
majątkowych osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz
używania tytułu zawodowego "rzeczoznawca majątkowy". Tytuł zawodowy "rzeczoznawca
majątkowy" podlega ochronie prawnej.
4. Biegłych sądowych z zakresu
szacowania nieruchomości powołuje się lub ustanawia spośród osób posiadających
uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, nadane w trybie rozdziału
4 niniejszego działu.
5. Rzeczoznawca majątkowy nie może odmówić
pełnienia funkcji biegłego sądowego.
6. Przedsiębiorcy mogą prowadzić
działalność w zakresie szacowania nieruchomości, jeżeli czynności z tego zakresu
będą wykonywane przez rzeczoznawców majątkowych.
7. Rzeczoznawca
majątkowy wykonuje zawód, prowadząc we własnym imieniu działalność gospodarczą
jednoosobowo lub w ramach spółki osobowej w zakresie szacowania nieruchomości, albo
w ramach stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej u przedsiębiorcy prowadzącego
działalność w tym zakresie.
8. Rzeczoznawca majątkowy nie może łączyć
wykonywania zawodu w formach wymienionych w ust. 7.
9. Przepisy ust. 7 i
8 nie dotyczą biegłych sądowych wykonujących wycenę na zlecenie sądu.
Art. 175
1. Rzeczoznawca majątkowy jest zobowiązany do wykonywania
czynności, o których mowa w art. 174 ust. 3 i 3a, zgodnie z zasadami wynikającymi z
przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną starannością właściwą dla
zawodowego charakteru tych czynności oraz z zasadami etyki zawodowej, kierując się
zasadą bezstronności w wycenie nieruchomości.
2. Rzeczoznawca majątkowy
jest zobowiązany do stałego doskonalenia kwalifikacji zawodowych.
3.
Informacje uzyskane przez rzeczoznawcę majątkowego w związku z wykonywaniem zawodu
stanowią tajemnicę zawodową. W szczególności informacje uzyskane w toku wykonywania
czynności zawodowych nie mogą być przekazywane osobom trzecim, chyba że odrębne
przepisy stanowią inaczej lub w przypadkach, o których mowa w art. 157, art. 194,
art. 195 i art. 195a.
4. Rzeczoznawca majątkowy podlega obowiązkowemu
ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z
wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 174 ust. 3 i 3a. Przepis ten stosuje
się odpowiednio do przedsiębiorców, o których mowa w art. 174 ust. 6.
5.
Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po
zasięgnięciu opinii Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w ust. 4, termin
powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w
szczególności pod uwagę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych
zadań.
6. Standardy zawodowe ustalają organizacje zawodowe rzeczoznawców
majątkowych w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Komunikat o uzgodnieniu standardów zawodowych zamieszcza się w Dzienniku Urzędowym
Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Art. 176
Rzeczoznawca majątkowy podlega wyłączeniu od udziału w
szacowaniu nieruchomości, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w art. 24 Kodeksu
postępowania administracyjnego.
Art. 177
1. Uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania
nieruchomości nadaje się osobie fizycznej, która:
1) posiada pełną
zdolność do czynności prawnych;
2) nie była karana za przestępstwa
przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy,
papierów wartościowych, znaków urzędowych, za składanie fałszywych zeznań oraz za
przestępstwa skarbowe;
3) posiada wyższe wykształcenie magisterskie;
4) ukończyła studia podyplomowe w zakresie wyceny nieruchomości;
5) odbyła praktykę zawodową w zakresie wyceny nieruchomości;
6)
przeszła z wynikiem pozytywnym postępowanie kwalifikacyjne, w tym złożyła egzamin
dający uprawnienia w zakresie szacowania nieruchomości.
2. Obowiązek, o
którym mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, która ukończyła studia wyższe,
których program uwzględnia co najmniej minimalne wymogi programowe dla studiów
podyplomowych w zakresie wyceny nieruchomości.
2a. Stwierdzenie, że
program studiów wyższych uwzględnia minimalne wymogi programowe dla studiów
podyplomowych w zakresie wyceny nieruchomości następuje na podstawie zaświadczenia
uczelni.
3. Osoba nie posiadająca obywatelstwa polskiego może otrzymać
uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości po spełnieniu warunków
wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu się biegłą znajomością języka polskiego.
Art. 178
1. Rzeczoznawca majątkowy niewypełniający obowiązków, o
których mowa w art. 158 oraz art. 175, podlega odpowiedzialności zawodowej.
2. Wobec rzeczoznawcy majątkowego mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności
zawodowej, następujące kary dyscyplinarne:
1) upomnienie,
2)
nagana,
3) zawieszenie uprawnień zawodowych na okres od 3 miesięcy do 1
roku;
4) zawieszenie uprawnień zawodowych do czasu ponownego złożenia
egzaminu z wynikiem pozytywnym;
4a) pozbawienie uprawnień zawodowych z
możliwością ponownego ubiegania się o ich nadanie;
5) pozbawienie
uprawnień zawodowych z możliwością ubiegania się o ponowne ich nadanie po upływie 3
lat od dnia ich pozbawienia.
2a. (uchylony).
2b.
(uchylony).
3. Pozbawienie uprawnień zawodowych następuje również w
przypadku:
1) utraty zdolności do czynności prawnych;
2)
skazania za przestępstwa, o których mowa w art. 177 ust. 1 pkt 2;
3)
sądowego zakazu wykonywania zawodu rzeczoznawcy majątkowego;
4)
sądowego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie szacowania
nieruchomości.
4. (uchylony).
5. W przypadku, o którym mowa w
ust. 3, pozbawienie uprawnień zawodowych następuje z mocy prawa z dniem, w którym
orzeczenie sądu stało się prawomocne. Osoba pozbawiona uprawnień zawodowych jest
zobowiązana niezwłocznie poinformować o tym zdarzeniu ministra właściwego do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.
Rozdział 2
Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami
Art. 179
1. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami jest
działalnością zawodową wykonywaną przez pośredników na zasadach określonych w
niniejszej ustawie.
2. Pośrednikiem w obrocie nieruchomościami jest osoba
fizyczna posiadająca licencję zawodową nadaną w trybie przepisów rozdziału 4
niniejszego działu.
3. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w
zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, jeżeli czynności z tego zakresu
będą wykonywane przez pośredników w obrocie nieruchomościami.
4. Z dniem
wpisu do centralnego rejestru pośredników w obrocie nieruchomościami osoba, o której
mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania zawodu oraz używania tytułu zawodowego
"pośrednik w obrocie nieruchomościami". Tytuł zawodowy "pośrednik w obrocie
nieruchomościami" podlega ochronie prawnej.
5. W przypadku wykonywania
działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę, o którym mowa w ust. 3, w kilku
miejscach lub oddziałach, przedsiębiorca powinien w każdym z tych miejsc zapewnić,
aby czynności pośrednictwa były wykonywane wyłącznie przez pośredników w obrocie
nieruchomościami.
Art. 180
1. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami polega na
zawodowym wykonywaniu przez pośrednika w obrocie nieruchomościami czynności
zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów:
1) nabycia lub zbycia
praw do nieruchomości,
2) nabycia lub zbycia własnościowego
spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu
użytkowego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
3) najmu lub dzierżawy nieruchomości albo ich części,
4) innych niż
określone w pkt 1-3, mających za przedmiot prawa do nieruchomości lub ich części.
1a. Pośrednik w obrocie nieruchomościami może wykonywać opracowania i
ekspertyzy oraz doradztwo w zakresie rynku nieruchomości.
2. Pośrednik
wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób
wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem,
ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie.
3. Zakres czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami określa umowa
pośrednictwa. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. W umowie wskazuje
się w szczególności pośrednika w obrocie nieruchomościami odpowiedzialnego zawodowo
za jej wykonanie, numer jego licencji zawodowej oraz oświadczenie o posiadanym
ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z
wykonywaniem czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
3a. Umowa
pośrednictwa może być zawarta z zastrzeżeniem wyłączności na rzecz pośrednika lub
przedsiębiorcy. Art. 550 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio.
4.
Przez umowę pośrednictwa pośrednik lub przedsiębiorca, o którym mowa w art. 179 ust.
3, zobowiązuje się do dokonywania dla zamawiającego czynności zmierzających do
zawarcia umów wymienionych w ust. 1, a zamawiający zobowiązuje się do zapłaty
pośrednikowi lub przedsiębiorcy wynagrodzenia.
5. Sposób ustalenia lub
wysokość wynagrodzenia za czynności pośrednictwa w obrocie nieruchomościami określa
umowa pośrednictwa. W razie nieokreślenia wynagrodzenia w umowie, przysługuje
wynagrodzenie zwyczajowo przyjęte w danych stosunkach.
6. Czynności
pośrednictwa w obrocie nieruchomościami mogą być wykonywane w stosunku do wszelkich
nieruchomości, a także na rzecz wszystkich osób fizycznych i prawnych oraz jednostek
organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej.
7. Pośrednik w
obrocie nieruchomościami wykonuje zawód:
1) prowadząc jako przedsiębiorca
działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami albo
2) w
ramach stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej u przedsiębiorcy prowadzącego
działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
8.
Pośrednik w obrocie nieruchomościami nie może łączyć wykonywania zawodu w formach
wymienionych w ust. 7.
Art. 181
1. Pośrednik w obrocie nieruchomościami jest zobowiązany
do wykonywania czynności, o których mowa w art. 180 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z
zasadami wynikającymi z przepisów prawa i standardami zawodowymi, ze szczególną
starannością właściwą dla zawodowego charakteru tych czynności oraz zasadami etyki
zawodowej. Jest on także zobowiązany do kierowania się zasadą ochrony interesu osób,
na których rzecz wykonuje te czynności.
2. Pośrednik w obrocie
nieruchomościami jest zobowiązany do stałego doskonalenia kwalifikacji
zawodowych.
3. Pośrednik w obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu
ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z
wykonywaniem czynności pośrednictwa, o których mowa w art. 180 ust. 1 i 1a. Jeżeli
pośrednik wykonuje czynności przy pomocy innych osób, działających pod jego
nadzorem, podlega on również ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone działaniem tych osób. Przepis ten stosuje się odpowiednio do
przedsiębiorców, o których mowa w art. 179 ust. 3.
4. Minister właściwy
do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po zasięgnięciu opinii
Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres
ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w ust. 3, termin powstania obowiązku
ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę
specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań.
5.
Standardy zawodowe ustalają organizacje zawodowe pośredników w obrocie
nieruchomościami w uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
Komunikat o uzgodnieniu standardów zawodowych zamieszcza się w Dzienniku Urzędowym
Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
6. Przy wykonywaniu działalności
zawodowej w związku z zawartą umową pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, w
zakresie objętym tą umową, pośrednik odpowiedzialny zawodowo za jej wykonanie ma
prawo wglądu oraz pobierania odpowiednich odpisów, wypisów i zaświadczeń zawartych
w:
1) księgach wieczystych,
2) katastrze nieruchomości,
3) ewidencji sieci uzbrojenia terenu,
4) tabelach taksacyjnych i
na mapach taksacyjnych tworzonych na podstawie art. 169,
5) planach
miejscowych, studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin
oraz decyzjach o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
6)
rejestrach osób, którym przysługują prawa określone w art. 180 ust. 1 pkt 2 oraz
prawa odrębnej własności lokalu;
7) ewidencji ludności.
Art. 182
1. Licencję zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie
nieruchomościami nadaje się osobie fizycznej, która:
1) posiada pełną
zdolność do czynności prawnych;
2) nie była karana za przestępstwa
przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy,
papierów wartościowych, znaków urzędowych, za składanie fałszywych zeznań oraz za
przestępstwa skarbowe;
3) posiada wyższe wykształcenie;
4)
ukończyła studia podyplomowe w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami;
5) odbyła praktykę zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie
nieruchomościami.
2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, nie
dotyczy osoby, która ukończyła studia wyższe, których program uwzględnia co najmniej
minimalne wymogi programowe dla studiów podyplomowych w zakresie pośrednictwa w
obrocie nieruchomościami.
2a. Stwierdzenie, że program studiów wyższych
uwzględnia minimalne wymogi programowe dla studiów podyplomowych w zakresie
pośrednictwa w obrocie nieruchomościami następuje na podstawie zaświadczenia
uczelni.
3. Osoba nie posiadająca obywatelstwa polskiego może otrzymać
licencję zawodową pośrednika w obrocie nieruchomościami po spełnieniu warunków
wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu się biegłą znajomością języka
polskiego.
Art. 183
1. Pośrednik w obrocie nieruchomościami niewypełniający
obowiązków, o których mowa w art. 181, podlega odpowiedzialności zawodowej.
2. Wobec pośrednika mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej,
następujące kary dyscyplinarne:
1) upomnienie,
2) nagana,
3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku;
4) (uchylony),
4a) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością
ponownego ubiegania się o jej nadanie;
5) pozbawienie licencji zawodowej
z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia
pozbawienia.
2a. (uchylony).
2b. (uchylony).
3.
Pozbawienie licencji zawodowej następuje również w przypadku:
1) utraty
zdolności do czynności prawnych;
2) skazania za przestępstwa, o których
mowa w art. 182 ust. 1 pkt 2;
3) sądowego zakazu wykonywania zawodu
pośrednika w obrocie nieruchomościami;
4) sądowego zakazu prowadzenia
działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
4. (uchylony).
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3,
pozbawienie licencji zawodowej następuje z mocy prawa z dniem, w którym orzeczenie
sądu stało się prawomocne. Osoba pozbawiona licencji zawodowej jest zobowiązana
niezwłocznie poinformować o tym zdarzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.
Art. 183a
(uchylony).
Rozdział 3
Zarządzanie nieruchomościami
Art. 184
1. Zarządzanie nieruchomościami jest działalnością
zawodową wykonywaną przez zarządców nieruchomości na zasadach określonych w
niniejszej ustawie.
2. Zarządcą nieruchomości jest osoba fizyczna
posiadająca licencję zawodową nadaną w trybie przepisów rozdziału 4 niniejszego
działu.
3. Przedsiębiorcy mogą prowadzić działalność w zakresie
zarządzania nieruchomościami, jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez
zarządców nieruchomości.
4. Z dniem wpisu do centralnego rejestru
zarządców nieruchomości osoba, o której mowa w ust. 2, nabywa prawo wykonywania
zawodu oraz używania tytułu zawodowego "zarządca nieruchomości". Tytuł zawodowy
"zarządca nieruchomości" podlega ochronie prawnej.
Art. 185
1. Zarządzanie nieruchomością polega na podejmowaniu
decyzji i dokonywaniu czynności mających na celu w szczególności:
1)
zapewnienie właściwej gospodarki ekonomiczno-finansowej nieruchomości;
2)
zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania i właściwej eksploatacji nieruchomości;
3) zapewnienie właściwej gospodarki energetycznej w rozumieniu przepisów
Prawa energetycznego;
4) bieżące administrowanie nieruchomością;
5) utrzymanie nieruchomości w stanie niepogorszonym zgodnie z jej
przeznaczeniem;
6) uzasadnione inwestowanie w nieruchomość.
1a. Zarządca nieruchomości może wykonywać opracowania i ekspertyzy oraz doradztwo
w zakresie zarządzania nieruchomościami.
1b. Zarządca nieruchomości
wykonuje czynności, o których mowa w ust. 1, osobiście lub przy pomocy innych osób
wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem,
ponosząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie.
1c. W przypadku zdarzeń lub zagrożeń życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa
mienia bądź środowiska, o których mowa w przepisach prawa budowlanego, zarządca
nieruchomości podejmuje decyzje i dokonuje czynności wykraczające poza zakres
czynności, o których mowa w ust. 1, mające na celu zapobieżenie tej szkodzie.
2. Zarządca nieruchomości lub przedsiębiorca, o którym mowa w art. 184 ust.
3, działa na podstawie umowy o zarządzanie nieruchomością, zawartej z jej
właścicielem, wspólnotą mieszkaniową albo inną osobą lub jednostką organizacyjną,
której przysługuje prawo do nieruchomości, ze skutkiem prawnym bezpośrednio dla tej
osoby lub jednostki organizacyjnej. Umowa wymaga formy pisemnej pod rygorem
nieważności. W umowie wskazuje się w szczególności zarządcę nieruchomości
odpowiedzialnego zawodowo za jej wykonanie, numer jego licencji zawodowej oraz
oświadczenie o posiadanym ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone w związku z wykonywaniem czynności zarządzania nieruchomościami.
3. Zakres uprawnień i obowiązków zarządcy wynika z przepisów ustawy, z przepisów
odrębnych ustaw oraz z umowy o zarządzanie nieruchomością.
4. Sposób
ustalenia lub wysokość wynagrodzenia za zarządzanie nieruchomością określa umowa o
zarządzanie nieruchomością.
5. Zarządca nieruchomości lub przedsiębiorca,
o którym mowa w art. 184 ust. 3, nie może czerpać korzyści z zarządzania
nieruchomością oprócz pobierania wynagrodzenia, chyba że umowa o zarządzanie stanowi
inaczej.
Art. 186
1. Zarządca nieruchomości jest zobowiązany do wykonywania czynności, o których mowa
w art. 185 ust. 1 i ust. 1a, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów prawa i
standardami zawodowymi ze szczególną starannością właściwą dla zawodowego charakteru
tych czynności oraz zasadami etyki zawodowej. Jest on także zobowiązany do
kierowania się zasadą ochrony interesu osób, na których rzecz wykonuje te
czynności.
2. Zarządca nieruchomości jest zobowiązany do stałego
doskonalenia kwalifikacji zawodowych.
3. Zarządca nieruchomości podlega
obowiązkowemu ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w
związku z wykonywaniem czynności zarządzania, o których mowa w art. 185 ust. 1 i 1a.
Jeżeli zarządca wykonuje czynności przy pomocy innych osób, działających pod jego
nadzorem, podlega on również ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody
wyrządzone działaniem tych osób. Przepis ten stosuje się odpowiednio do
przedsiębiorców, o których mowa w art. 184 ust. 3.
4. Minister właściwy
do spraw instytucji finansowych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, po zasięgnięciu opinii
Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres
ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w ust. 3, termin powstania obowiązku
ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę
specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań.
5.
Standardy zawodowe ustalają organizacje zawodowe zarządców nieruchomości w
uzgodnieniu z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Komunikat o
uzgodnieniu standardów zawodowych zamieszcza się w Dzienniku Urzędowym Urzędu
Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast.
6. Przy wykonywaniu działalności
zawodowej w związku z zawartą umową o zarządzanie nieruchomością, w zakresie objętym
tą umową, zarządca odpowiedzialny zawodowo za jej wykonanie ma prawo wglądu oraz
pobierania odpowiednich odpisów, wypisów i zaświadczeń zawartych w:
1)
księgach wieczystych,
2) katastrze nieruchomości,
3) ewidencji
sieci uzbrojenia terenu,
4) tabelach taksacyjnych i mapach taksacyjnych
tworzonych na podstawie art. 169,
5) planach miejscowych, studiach
uwarunkowań i kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin oraz decyzjach o
warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
6) ewidencji
ludności.
Art. 186a
Zarządca nieruchomości przekazuje organom wykonawczym
gminy właściwej ze względu na miejsce położenia nieruchomości dane dotyczące
czynszów najmu lokali mieszkalnych, w powiązaniu z lokalizacją, wiekiem budynku i
jego stanem technicznym oraz powierzchnią użytkową lokalu i jego standardem,
wynikające z umów najmu, położonych w zarządzanych przez niego budynkach, w
terminach i według wzoru określonych w odrębnych przepisach.
Art. 187
1. Licencję zawodową w zakresie zarządzania
nieruchomościami nadaje się osobie fizycznej, która:
1) posiada pełną
zdolność do czynności prawnych;
2) nie była karana za przestępstwa
przeciwko mieniu, dokumentom, za przestępstwa gospodarcze, za fałszowanie pieniędzy,
papierów wartościowych, znaków urzędowych, za składanie fałszywych zeznań oraz za
przestępstwa skarbowe;
3) posiada wyższe wykształcenie;
4)
ukończyła studia podyplomowe w zakresie zarządzania nieruchomościami;
5)
odbyła praktykę zawodową w zakresie zarządzania nieruchomościami.
2.
Obowiązek, o którym mowa w ust. 1 pkt 4, nie dotyczy osoby, która ukończyła studia
wyższe, których program uwzględnia co najmniej minimalne wymogi programowe dla
studiów podyplomowych w zakresie zarządzania nieruchomościami.
2a.
Stwierdzenie, że program studiów wyższych uwzględnia minimalne wymogi programowe dla
studiów podyplomowych w zakresie zarządzania nieruchomościami następuje na podstawie
zaświadczenia uczelni.
3. Osoba nie posiadająca obywatelstwa polskiego
może otrzymać licencję zawodową zarządcy nieruchomości po spełnieniu warunków
wymienionych w ust. 1 oraz po wykazaniu się biegłą znajomością języka
polskiego.
Art. 188
1. Zarządca nieruchomości niewypełniający obowiązków, o
których mowa w art. 186 oraz art. 186a, podlega odpowiedzialności zawodowej.
2. Wobec zarządcy mogą być orzeczone, z tytułu odpowiedzialności zawodowej,
następujące kary dyscyplinarne:
1) upomnienie,
2) nagana,
3) zawieszenie licencji zawodowej na okres od 3 miesięcy do 1 roku;
4) (uchylony),
4a) pozbawienie licencji zawodowej z możliwością
ponownego ubiegania się o jej nadanie;
5) pozbawienie licencji zawodowej
z możliwością ubiegania się o ponowne jej nadanie po upływie 3 lat od dnia
pozbawienia.
2a. (uchylony).
2b. (uchylony).
3.
Pozbawienie licencji zawodowej następuje również w przypadku:
1) utraty
zdolności do czynności prawnych;
2) skazania za przestępstwa, o których
mowa w art. 187 ust. 1 pkt 2;
3) sądowego zakazu wykonywania zawodu
zarządcy nieruchomości;
4) sądowego zakazu prowadzenia działalności
gospodarczej w zakresie zarządzania nieruchomościami.
4. (uchylony).
5. W przypadku, o którym mowa w ust. 3, pozbawienie licencji zawodowej
następuje z mocy prawa z dniem, w którym orzeczenie sądu stało się prawomocne. Osoba
pozbawiona licencji zawodowej jest zobowiązana niezwłocznie poinformować o tym
zdarzeniu ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i
mieszkaniowej.
Art. 189
Zarządzanie nieruchomościami należącymi do zasobów, o
których mowa w art. 20, może być powierzone podmiotom tworzonym w tym celu przez
Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zarządzanie będzie
wykonywane przez zarządców nieruchomości wymienionych w art. 184 ust. 2.
Art. 190
Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do
gospodarowania nieruchomościami bezpośrednio przez właściwe organy, Agencję
Nieruchomości Rolnych, Wojskową Agencję Mieszkaniową, Agencję Mienia Wojskowego oraz
do zarządzania nieruchomościami bezpośrednio przez ich właścicieli lub użytkowników
wieczystych, a także przez jednostki organizacyjne w stosunku do nieruchomości
oddanych tym jednostkom w trwały zarząd.
Rozdział 4
Nadawanie uprawnień i licencji zawodowych rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w
obrocie nieruchomościami i zarządcom nieruchomości oraz orzekanie w sprawach
odpowiedzialności zawodowej
Art. 191
1. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki
przestrzennej i mieszkaniowej nadaje uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania
nieruchomości, osobom które spełniły wymogi określone w art. 177.
2.
Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej
nadaje licencje zawodowe w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami lub
licencje zawodowe w zakresie zarządzania nieruchomościami, osobom które spełniły
wymogi określone odpowiednio w art. 182 lub art. 187.
3. Spełnienie
wymogów, o których mowa w ust. 1 i 2, stwierdza Państwowa Komisja Kwalifikacyjna w
postępowaniu kwalifikacyjnym.
4. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju
Miast powołuje i odwołuje, w drodze zarządzenia, Państwową Komisję Kwalifikacyjną z
udziałem osób wskazanych przez organizacje zawodowe rzeczoznawców majątkowych,
pośredników w obrocie nieruchomościami i zarządców nieruchomości.
5.
Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza się na koszt osób ubiegających się o
nadanie uprawnień i licencji zawodowych. Koszty są pokrywane przez wniesienie opłaty
za postępowanie kwalifikacyjne.
6. Wysokość opłaty za postępowanie
kwalifikacyjne nie może być wyższa niż kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia
w roku poprzedzającym przeprowadzenie postępowania kwalifikacyjnego, ogłaszanego
przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie przepisów o emeryturach i
rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
7. Członkom Państwowej
Komisji Kwalifikacyjnej przysługuje wynagrodzenie za przeprowadzanie postępowania
kwalifikacyjnego.
8. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki
przestrzennej i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia:
1)
wysokość opłaty za postępowanie kwalifikacyjne, umożliwiającej pokrycie kosztów
postępowania kwalifikacyjnego i wydatków związanych z funkcjonowaniem Państwowej
Komisji Kwalifikacyjnej, tryb jej pobierania oraz przypadki uzasadniające zwrot tej
opłaty, uwzględniając etapy i terminy postępowania kwalifikacyjnego;
2)
wysokość wynagrodzenia członków Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej, uwzględniając
liczbę osób przystępujących do postępowania kwalifikacyjnego oraz sposób
przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego.
Art. 192
Nadanie uprawnień zawodowych w zakresie szacowania
nieruchomości, a także licencji zawodowych pośrednika w obrocie nieruchomościami
oraz zarządcy nieruchomości stwierdza się świadectwem. Odmowa nadania uprawnień i
licencji zawodowych następuje w drodze decyzji.
Art. 193
1. Osoby, którym nadano uprawnienia i licencje zawodowe,
podlegają wpisowi odpowiednio do centralnych rejestrów: rzeczoznawców majątkowych,
pośredników w obrocie nieruchomościami oraz zarządców nieruchomości na podstawie
świadectw nadania tych uprawnień i licencji.
2. W rejestrach, o których
mowa w ust. 1, wpisuje się również obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej,
którym, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, uznano nabyte w tych
państwach poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej kwalifikacje do wykonywania
zawodów rzeczoznawcy majątkowego, pośrednika w obrocie nieruchomościami oraz
zarządcy nieruchomości.
3. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast
prowadzi centralne rejestry, o których mowa w ust. 1. W centralnych rejestrach
wpisuje się następujące dane dotyczące osób, którym nadano uprawnienia i
licencje:
1) numer kolejny wpisu,
2) datę wpisu,
3)
imię i nazwisko,
4) imiona rodziców,
5) datę i miejsce
urodzenia,
6) adres zamieszkania,
7) wykształcenie,
8) numer ewidencyjny PESEL,
9) numer dokumentu tożsamości obywatela
państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
10) numer uprawnień lub numer
licencji zawodowych,
11) informacje o orzeczonych karach
dyscyplinarnych, o których mowa w art. 178 ust. 2, art. 183 ust. 2 oraz art. 188
ust. 2, a także informacje o pozbawieniu uprawnień lub licencji zawodowych z
przyczyn, o których mowa w art. 178 ust. 3, art. 183 ust. 3 oraz art. 188 ust. 3;
12) informacje o wykreśleniach z rejestru oraz przyczynach tych
wykreśleń.
3a. Wykreślenie z rejestrów osób, którym nadano uprawnienia i
licencje zawodowe, następuje w przypadku:
1) zawieszenia uprawnień lub
licencji zawodowych, o którym mowa w art. 178 ust. 2 pkt 3 i 4, art. 183 ust. 2 pkt
3 oraz art. 188 ust. 2 pkt 3;
2) pozbawienia uprawnień lub licencji
zawodowych, o którym mowa w art. 178 ust. 2 pkt 4a i 5, art. 183 ust. 2 pkt 4a i 5
oraz art. 188 ust. 2 pkt 4a i 5;
3) pozbawienia uprawnień lub licencji
zawodowych, o którym mowa w art. 178 ust. 3, art. 183 ust. 3 oraz art. 188 ust.
3;
4) śmierci.
3b. W razie orzeczenia kar dyscyplinarnych,
o których mowa w art. 178 ust. 2 pkt 3, art. 183 ust. 2 pkt 3 oraz art. 188 ust. 2
pkt 3, ponowny wpis do rejestru następuje na wniosek osoby ukaranej po upływie
okresu orzeczonej kary dyscyplinarnej. W razie orzeczenia kary dyscyplinarnej, o
której mowa w art. 178 ust. 2 pkt 4, ponowny wpis do rejestru następuje po ponownym
złożeniu egzaminu z wynikiem pozytywnym.
3c. W razie orzeczenia kar
dyscyplinarnych, o których mowa w art. 178 ust. 2 pkt 1 i 2, art. 183 ust. 2 pkt 1 i
2 oraz art. 188 ust. 2 pkt 1 i 2, zatarcie kary następuje na wniosek osoby ukaranej
po upływie 1 roku od jej wykonania.
3d. W razie orzeczenia kar
dyscyplinarnych, o których mowa w art. 178 ust. 2 pkt 3 i 4, art. 183 ust. 2 pkt 3
oraz art. 188 ust. 2 pkt 3, zatarcie kary następuje na wniosek osoby ukaranej po
upływie 2 lat od zakończenia okresu orzeczonej kary.
4. Wyciągi z
rejestrów, z wyjątkiem danych wymienionych w ust. 3 pkt 5, 8, 9, 11 i 12, podlegają
ogłoszeniu w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej oraz publikacji na stronach internetowych
urzędu obsługującego ministra.
5. Ogłoszeniu, o którym mowa w ust. 4,
podlegają także uzupełnienia i zmiany w rejestrach.
Art. 193a
(uchylony).
Art. 194
1. (uchylony).
1a. Postępowanie z tytułu
odpowiedzialności zawodowej wszczyna minister właściwy do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej, z zastrzeżeniem ust. 1b i 1c. Po wszczęciu
postępowania minister przekazuje sprawę do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej w
celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
1b. W przypadku gdy
sprawa dotyczy osób powołanych lub ustanowionych przez sąd, postępowanie z tytułu
odpowiedzialności zawodowej wszczyna się wyłącznie na skutek skargi złożonej przez
sąd.
1c. Nie wszczyna się postępowania z tytułu odpowiedzialności
zawodowej, jeżeli do dnia otrzymania przez ministra właściwego do spraw budownictwa,
gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej informacji o zaistnieniu okoliczności
mogących stanowić podstawę odpowiedzialności zawodowej upłynęły 3 lata, licząc od
dnia zaistnienia tych okoliczności.
2. Postępowanie wyjaśniające
dotyczące wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 158, art. 175, art. 181,
art. 186 i art. 186a, przeprowadza Komisja Odpowiedzialności Zawodowej.
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i
mieszkaniowej powołuje i odwołuje, w drodze zarządzenia, Komisję Odpowiedzialności
Zawodowej z udziałem osób wskazanych przez organizacje zawodowe rzeczoznawców
majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami i zarządców nieruchomości.
4. Koszty postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej są pokrywane ze
środków budżetu państwa znajdujących się w dyspozycji ministra właściwego do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.
Art. 195
1. Postępowanie wyjaśniające wymienione w art. 194 odbywa
się z udziałem osoby, wobec której wszczęto postępowanie z tytułu odpowiedzialności
zawodowej. Nieusprawiedliwione niestawiennictwo nie wstrzymuje postępowania
wyjaśniającego. W przypadku dwukrotnej usprawiedliwionej nieobecności Komisja
Odpowiedzialności Zawodowej przeprowadza postępowanie wyjaśniające.
2.
Osoba, o której mowa w ust. 1, może ustanowić obrońcę lub zwrócić się o wyznaczenie
obrońcy z urzędu. Obrońca ustanowiony lub wyznaczony z urzędu jest uprawniony do
udziału w postępowaniu wyjaśniającym.
3. Minister właściwy do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej ustala, w drodze zarządzenia,
listę obrońców z urzędu, z udziałem osób wskazanych przez organizacje zawodowe
rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami oraz zarządców
nieruchomości.
4. Komisja Odpowiedzialności Zawodowej, z upoważnienia
ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej,
może zwracać się do organów administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości oraz
innych instytucji i osób o udzielenie informacji niezbędnych dla przeprowadzenia
postępowania wyjaśniającego.
Art. 195a
1. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki
przestrzennej i mieszkaniowej, na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego,
orzeka, w drodze decyzji, o zastosowaniu jednej z kar dyscyplinarnych, o których
mowa w art. 178 ust. 2, art. 183 ust. 2 oraz art. 188 ust. 2, albo o umorzeniu
postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. W przypadkach, o których mowa w art. 127 § 3 Kodeksu postępowania
administracyjnego, minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej
i mieszkaniowej może odstąpić od przekazania sprawy do Komisji Odpowiedzialności
Zawodowej w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.
3.
Wykonanie decyzji, o której mowa w art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego,
następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do
wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia
skargi do sądu administracyjnego minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki
przestrzennej i mieszkaniowej wstrzymuje z urzędu wykonanie decyzji, w drodze
postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.
Art. 196
1. Programy studiów podyplomowych, o których mowa w art.
177 ust. 1 pkt 4, art. 182 ust. 1 pkt 4 i art. 187 ust. 1 pkt 4, uwzględniają co
najmniej minimalne wymogi programowe ustalone przez ministra właściwego do spraw
budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej.
2. Programy
kursów specjalistycznych, szkoleń lub seminariów, mających na celu doskonalenie
kwalifikacji zawodowych, o których mowa w art. 175 ust. 2, art. 181 ust. 2 oraz art.
186 ust. 2, uwzględniają wymogi programowe ustalone przez ministra właściwego do
spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej oraz podlegają
zgłoszeniu temu ministrowi.
Art. 196a
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w celu
sprawdzenia doskonalenia kwalifikacji zawodowych, może żądać udokumentowania
doskonalenia tych kwalifikacji.
Art. 197
Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki
przestrzennej i mieszkaniowej, mając na względzie zapewnienie obiektywnego,
rzetelnego i sprawnego sprawdzenia przygotowania kandydatów na rzeczoznawców
majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami i zarządców nieruchomości oraz
zapewnienie obiektywnej oceny skarg na działalność osób, którym nadano uprawnienia i
licencje zawodowe, a także uwzględniając rzeczywiste koszty postępowania z tytułu
odpowiedzialności zawodowej określi, w drodze rozporządzenia:
1) sposób i
warunki odbywania praktyk zawodowych w zakresie szacowania nieruchomości,
pośrednictwa w obrocie nieruchomościami i zarządzania nieruchomościami, regulamin
organizacji tych praktyk, ich program oraz sposób dokumentowania odbycia praktyki
zawodowej, w tym wzór dziennika praktyk i koszt jego wydania,
2) sposób i
tryb przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego, sposób ustalania i rodzaje
kosztów tego postępowania, organizację Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej oraz
regulamin jej działania,
3) wzory świadectw uprawnień zawodowych w
zakresie szacowania nieruchomości oraz licencji zawodowych w zakresie pośrednictwa w
obrocie nieruchomościami i zarządzania nieruchomościami,
4) sposób
prowadzenia centralnych rejestrów rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie
nieruchomościami oraz zarządców nieruchomości,
5) sposób postępowania
przy wydawaniu duplikatów świadectw i licencji zawodowych w przypadku ich utraty,
6) sposoby doskonalenia kwalifikacji zawodowych przez rzeczoznawców
majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami i zarządców nieruchomości,
sposób dokumentowania oraz kryteria oceny spełnienia tego obowiązku,
7)
(uchylony),
8) sposób i tryb przeprowadzania postępowania z tytułu
odpowiedzialności zawodowej, sposoby ustalania i rodzaje kosztów tego postępowania,
organizację Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz regulamin jej działania,
wysokość wynagrodzenia członków Komisji Odpowiedzialności Zawodowej i obrońców z
urzędu oraz sposób jego ustalania.
Dział VI
Przepisy karne
Art. 198
1. Kto prowadzi:
1) bez uprawnień zawodowych
działalność zawodową w zakresie rzeczoznawstwa majątkowego, polegającą na określaniu
wartości nieruchomości, a także maszyn i urządzeń trwale związanych z
nieruchomością,
2) bez licencji zawodowej działalność zawodową w zakresie
pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, polegającą na wykonywaniu czynności
zmierzających do zawarcia przez inne osoby umów, określonych w art. 180 ust. 1,
3) bez licencji zawodowej działalność zawodową w zakresie zarządzania
nieruchomościami, polegającą na wykonywaniu czynności zmierzających do utrzymywania
nieruchomości w stanie niepogorszonym, zgodnie z jej przeznaczeniem, oraz do
uzasadnionego inwestowania w nieruchomość, a także innych czynności określonych w
art. 185 ust. 1
- podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo
grzywny.
2. Tej samej karze podlega przedsiębiorca, który powierza
wykonywanie czynności, o których mowa w ust. 1, osobie nieposiadającej odpowiednio
uprawnień lub licencji zawodowych wymienionych w ust. 1.
3. Orzekanie w
sprawach o czyny, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w trybie przepisów Kodeksu
postępowania w sprawach o wykroczenia.
Dział VII
Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe
Rozdział 1
Przepisy przejściowe
Art. 199
1. Nieruchomości nabyte przez państwowe osoby prawne po
wejściu w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny
(Dz. U. Nr 3, poz. 11), to jest po dniu 1 lutego 1989 r., stanowią od daty nabycia
własność tych osób.
2. Zarząd nieruchomości stanowiących własność Skarbu
Państwa oraz własność gminy, sprawowany w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy
przez jednostki organizacyjne, przekształca się z tym dniem w trwały zarząd tych
nieruchomości.
Art. 200
1. W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na
podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i
wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z
1992 r. Nr 91, poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384
i Nr 123, poz. 601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675), z
dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności
budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz
Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, nie
zakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące
zasady:
1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje
odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych
osób lub ich poprzedników prawnych,
2) nabycie prawa użytkowania
wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo
prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy,
3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania
wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu
cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia
wierzytelności określony w ust. 2,
4) na poczet ceny nabycia własności, o
której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu
budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera
się pierwszej opłaty.
2. Wierzytelności z tytułu nabycia własności
budynków, innych urządzeń i lokali przez osoby, o których mowa w ust. 1, podlegają
zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych
częściach tych gruntów, które te osoby nabyły. Hipoteka powstaje z dniem wpisu do
księgi wieczystej. Wpis hipoteki następuje po bezskutecznym upływie terminu na
zaspokojenie wierzytelności, wyznaczonego w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 2.
Przy zabezpieczeniu hipotecznym stosuje się odpowiednio przepisy o księgach
wieczystych i hipotece, z zastrzeżeniem następujących zasad:
1) podstawą
wpisu hipoteki jest decyzja, o której mowa w ust. 1 pkt 2,
2)
wierzytelności zabezpieczone hipotecznie podlegają w chwili zapłaty waloryzacji
według zasad obowiązujących przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i nie
podlegają oprocentowaniu,
3) w razie sprzedaży, wynajęcia,
wydzierżawienia albo innego odpłatnego udostępnienia nieruchomości lub ich części,
na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego wierzytelności, wierzytelność staje
się natychmiast wymagalna w części równej korzyściom uzyskanym z tego tytułu; za
korzyści te uważa się przychody pomniejszone o koszty związane z zawarciem umowy,
4) w razie ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego, udział w
użytkowaniu wieczystym gruntów oraz udział we współwłasności części wspólnych
budynku związane z prawem własności tego lokalu są wolne od hipoteki.
5)
(uchylony).
3. Wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych
urządzeń i lokali wygasają z chwilą:
1) przekształcenia przedsiębiorstwa
państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa lub przekształcenia
przedsiębiorstwa komunalnego w jednoosobową spółkę gminy,
2) wydania
zarządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996
r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 118, poz.
561 i Nr 156, poz. 575, z 1997 r. Nr 32, poz. 184, Nr 98, poz. 603 i Nr 106, poz.
673, Nr 121, poz. 770, Nr 137, poz. 926, Nr 141, poz. 945, z 1998 r. Nr 106, poz.
668, z 1999 r. Nr 40, poz. 400, Nr 101, poz. 1178 oraz z 2000 r. Nr 15, poz. 180, Nr
26 poz. 306 i Nr 31, poz. 383).
4. Nabycie własności oraz prawa
użytkowania wieczystego, o którym mowa w ust. 1 i 2, nie może naruszać praw osób
trzecich.
5. Windykację należności, o których mowa w ust. 2 pkt 3,
prowadzi właściwy organ.
Art. 201
1. Przepisy art. 200 stosuje się odpowiednio do
utworzonych z dniem 1 maja 1991 r., 1 lipca 1991 r. oraz z dniem 1 stycznia 1992 r.
na podstawie zarządzeń Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej przedsiębiorstw
państwowych, które nabyły z mocy prawa, zgodnie z ustawą z dnia 25 marca 1994 r.
zmieniającą ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości (Dz. U. Nr 51, poz. 201), z dniem ich wpisu do rejestru
przedsiębiorstw państwowych prawo użytkowania wieczystego gruntów oraz własność
położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali będących w zarządzie rejonów
dróg publicznych, okręgowych zakładów transportu i maszyn drogowych, rejonów budowy
dróg i mostów, rejonów budowy dróg, rejonów budowy mostów, kopalni odkrywkowych
surowców drogowych, rejonów eksploatacji kruszywa lub dyrekcji okręgowych dróg
publicznych.
2. Nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali
przez przedsiębiorstwa państwowe, o których mowa w ust. 1, następuje odpłatnie,
jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych poprzedników
prawnych tych przedsiębiorstw.
Art. 202
1. Państwowe instytucje kultury, które na podstawie ustawy
z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności
kulturalnej (Dz. U. Nr 114, poz. 493, z 1994 r. Nr 121, poz. 591, z 1996 r. Nr 90,
poz. 407 oraz z 1997 r. Nr 5, poz. 24 i Nr 106, poz. 680) uzyskały osobowość prawną,
nabywają z mocy prawa, z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, użytkowanie
wieczyste gruntów, którymi zarządzały w dniu 5 grudnia 1990 r., oraz własność
położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali, jeżeli w dniu wejścia w życie
niniejszej ustawy nadal zarządzają tymi gruntami. Nie może to naruszać praw osób
trzecich. Do nabycia stosuje się odpowiednio przepisy art. 200.
2.
Nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali przez instytucje kultury, o
których mowa w ust. 1, następuje nieodpłatnie.
3. Przepisy ust. 1 i ust.
2 stosuje się odpowiednio do komunalnych instytucji kultury, które uzyskały
osobowość prawną w trybie art. 41 ustawy wymienionej w ust. 1.
Art. 203
1. Zobowiązania osób prawnych z tytułu odpłatności za
budynki, inne urządzenia i lokale, o których mowa w art. 200 ust. 1 oraz art. 201
ust. 2, nie wykonane w całości lub w części przed dniem wejścia w życie niniejszej
ustawy, podlegają zabezpieczeniu hipotecznemu zgodnie z jej przepisami.
2. Zobowi��zania spółek z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa, powstałych z
przekształcenia przedsiębiorstw państwowych, z tytułu, o którym mowa w ust. 1,
wygasają.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do zobowiązań spółek, którym
na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
oddano do odpłatnego korzystania mienie zlikwidowanego przedsiębiorstwa.
Art. 204
1. Spółdzielni, związkowi spółdzielczemu oraz innym osobom
prawnym, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były użytkownikami gruntów, stanowiących
własność Skarbu Państwa lub gminy, przysługuje roszczenie o ustanowienie użytkowania
wieczystego gruntu oraz o przeniesienie własności znajdujących się na nim budynków,
innych urządzeń i lokali.
2. Zawarcie umowy o oddanie gruntu w
użytkowanie wieczyste następuje bez przetargu.
3. Przeniesienie własności
budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, chyba że obiekty te zostały
wybudowane lub nabyte ze środków własnych spółdzielni, związków spółdzielczych oraz
innych osób prawnych.
4. Opłatę z tytułu użytkowania wieczystego gruntu
oraz cenę budynków, innych urządzeń i lokali ustala się według przepisów rozdziału 8
działu II, z wyłączeniem przepisu o obowiązku wniesienia pierwszej opłaty. Na poczet
ceny zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu użytkowania budynków,
innych urządzeń i lokali.
5. Roszczenia, o których mowa w ust. 1,
wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone do dnia 31 grudnia 1996
r.
6. W przypadku sprzedaży prawa użytkowania wieczystego przed upływem
10 lat od jego ustanowienia, spółdzielnia, związek spółdzielczy oraz inne osoby
prawne są obowiązane uiścić pierwszą opłatę w wysokości określonej w dniu sprzedaży,
według przepisów rozdziału 8 działu II. Nie uiszcza się pierwszej opłaty w razie:
1) nieodpłatnego przekazania prawa użytkowania wieczystego na rzecz gminy
lub Skarbu Państwa,
2) nieodpłatnego przekazania prawa użytkowania
wieczystego na rzecz innej spółdzielni na podstawie ustawy z dnia 20 stycznia 1990
r. o zmianach w organizacji i działalności spółdzielczości (Dz. U. Nr 6, poz. 36, Nr
11, poz. 74, Nr 29, poz. 175 i Nr 34, poz. 198, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r.
Nr 18, poz. 74 i Nr 80, poz. 406, z 1993 r. Nr 40, poz. 182 oraz z 1994 r. Nr 68,
poz. 294 i Nr 90, poz. 419).
Art. 205
1. Roszczenia spółdzielni, związków spółdzielczych oraz
innych osób prawnych o ustanowienie użytkowania wieczystego, powstałe przed dniem
wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają z tym dniem jej przepisom.
2. Przepisy art. 204 stosuje się odpowiednio do następców prawnych spółdzielni,
związków spółdzielczych oraz innych osób prawnych, które istniały w dniu 24 grudnia
1992 r. i istnieją w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 206
Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i
komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości
przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków,
o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki
własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie
własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego
tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych
sprawach.
Art. 207
1. Osoby, które były posiadaczami nieruchomości
stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. i
pozostawały nimi nadal w dniu 1 stycznia 1998 r., mogą żądać oddania nieruchomości w
drodze umowy w użytkowanie wieczyste wraz z przeniesieniem własności budynków,
jeżeli zabudowały te nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją
stałą. Nabycie własności budynków wybudowanych ze środków własnych posiadaczy
następuje nieodpłatnie.
1a. Jeżeli nieruchomość została zabudowana na
podstawie pozwolenia na budowę z lokalizacją czasową, zawarcie umowy, o której mowa
w ust. 1, jest uzależnione od zgodności tej lokalizacji z ustaleniami planu
miejscowego obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania.
2. Posiadacze, o
których mowa w ust. 1, mogą być zwolnieni z pierwszej opłaty z tytułu użytkowania
wieczystego, jeżeli złożą wnioski o oddanie im nieruchomości w użytkowanie wieczyste
przed upływem roku od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 207a
Przepisy art. 207 ust. 1 i 1a, w zakresie dotyczącym
nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, stosuje się również do:
1) przedsiębiorstw państwowych powstałych w wyniku podziału przedsiębiorstwa
państwowego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r.,
2) przedsiębiorstw
państwowych powstałych w wyniku połączenia przedsiębiorstw istniejących w dniu 5
grudnia 1990 r.,
3) spółek powstałych w wyniku komercjalizacji lub
przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. w
jednoosobową spółkę Skarbu Państwa, w trybie przewidzianym w przepisach o
prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych
- jeżeli w dniu 1 stycznia 2004
r. podmioty te były posiadaczami nieruchomości, znajdujących się w dniu 5 grudnia
1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstw państwowych, o których mowa w pkt 1-3.
Art. 208
1. Osobom fizycznym oraz prawnym, które do dnia 5 grudnia
1990 r. uzyskały ostateczne decyzje lokalizacyjne lub pozwolenia na budowę na
nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, oddaje się te
nieruchomości w użytkowanie wieczyste w trybie bezprzetargowym, jeżeli wnioski o
oddanie tych nieruchomości zostały złożone przed dniem utraty ważności tych decyzji,
jednak nie później niż do dnia 31 grudnia 2000 r.
2. Spółdzielniom, ich
związkom oraz Krajowej Radzie Spółdzielczej i innym osobom prawnym, które na
gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy do dnia 5 grudnia
1990 r. wybudowały same lub wybudowali ich poprzednicy prawni z własnych środków, za
zezwoleniem właściwego organu nadzoru budowlanego budynki, przysługuje roszczenie o
ustanowienie użytkowania wieczystego gruntów oraz o nieodpłatne przeniesienie
własności znajdujących się na nich budynków. Roszczenie przysługuje tym osobom w
stosunku do gruntów będących w dniu zgłoszenia roszczenia w ich posiadaniu w
rozumieniu art. 207 i obejmuje grunty niezbędne do prawidłowego korzystania z
budynku.
3. W sprawach, o których mowa w ust. 2, zawarcie umowy o oddanie
gruntu w użytkowanie wieczyste oraz o przeniesienie własności budynków następuje bez
przetargu oraz bez obowiązku wniesienia pierwszej opłaty.
4. Roszczenia,
o których mowa w ust. 2, wygasły, jeżeli wnioski w tej sprawie nie zostały złożone
do dnia 31 grudnia 1996 r.
Art. 209
Osoby, które uzyskały prawo zabudowy nieruchomości
ustanowione przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o
prawie zabudowy (Dz. U. Nr 50, poz. 280), mogą żądać przekształcenia tego prawa w
użytkowanie wieczyste. Przekształcenie następuje w drodze decyzji właściwego organu,
w której określa się także warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad
określonych w art. 62. Decyzja stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze
wieczystej.
Art. 209a
1. Jeżeli przy wyodrębnianiu własności lokali w budynku
wydzielono dla tego budynku działkę gruntu nie spełniającą wymogów działki
budowlanej, właścicielom lokali przysługuje w stosunku do Skarbu Państwa lub
jednostki samorządu terytorialnego roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia
własności lub oddania w użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej lub
jej części, która wraz z dotychczas wydzieloną działką gruntu będzie spełniać wymogi
działki budowlanej, pod warunkiem że roszczenie to zostało zgłoszone łącznie przez
właścicieli wszystkich lokali; w razie braku zgody stosuje się przepisy art. 199
Kodeksu cywilnego.
2. Przeniesienie własności nieruchomości, o którym
mowa w ust. 1, może nastąpić po rozpatrzeniu przez właściwe organy wniosków
poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców o przywrócenie własności tej
nieruchomości.
3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Skarbowi Państwa
lub jednostce samorządu terytorialnego przysługuje w stosunku do właścicieli lokali
roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia na ich rzecz własności lub oddania im w
użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej lub jej części.
4. Roszczenie, o którym mowa w ust. 1, nie przysługuje, jeżeli:
1)
toczy się postępowanie dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb
Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego,
2) przyległa nieruchomość
gruntowa, stanowiąca własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego,
została oddana w użytkowanie wieczyste innej osobie lub w trwały zarząd jednostce
organizacyjnej na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, lub graniczy z tymi
nieruchomościami,
3) wskutek realizacji roszczenia przyległa nieruchomość
gruntowa przestałaby spełniać wymogi działki budowlanej.
Art. 210
1. Grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność
gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w użytkowaniu osób prawnych lub jednostek
organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej oraz znajdujące się na tych
gruntach budynki, inne urządzenia i lokale pozostają nadal w użytkowaniu tych osób i
jednostek. Do użytkowania tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące trwałego
zarządu.
2. W razie sprzedaży dotychczasowemu użytkownikowi budynków,
innych urządzeń i lokali, o których mowa w ust. 1, na poczet ceny nabycia własności
zalicza się opłaty poniesione z tytułu użytkowania.
3. Do użytkowania
ustanowionego w drodze decyzji przed dniem 1 stycznia 1998 r. stosuje się
odpowiednio przepisy dotyczące trwałego zarządu.
Art. 211
1. Osoba, która na podstawie pozwolenia na budowę
wybudowała przed dniem 5 grudnia 1990 r. ze środków własnych garaż na gruncie
stanowiącym własność Skarbu Państwa lub własność gminy, a także jej następca prawny,
mogą żądać nabycia tego garażu na własność oraz oddania w użytkowanie wieczyste
gruntu niezbędnego do korzystania z tego garażu, jeżeli jest jego najemcą. Nabycie
garażu na własność następuje nieodpłatnie.
2. Nabycie garażu na własność,
wybudowanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. na podstawie pozwolenia na budowę z
lokalizacją czasową, jest uzależnione od zgodności tej lokalizacji z ustaleniami
planu miejscowego obowiązującego w dniu zgłoszenia żądania.
3.
Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa, jeżeli żądanie nabycia garażu na
własność oraz oddania użytkowania wieczystego gruntu niezbędnego do korzystania z
tego garażu nie zostanie złożone właściwemu organowi do dnia 31 grudnia 2000
r.
Art. 212
(uchylony).
Art. 213
Przepisów art. 204-211 nie stosuje się do nieruchomości
wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, chyba że przepisy
dotyczące gospodarowania tym Zasobem stanowią inaczej.
Art. 214
1. Poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania
za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości,
przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o
własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 i
z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy wymienionej w art.
241 pkt 1, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia
1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona
jedna nieruchomość.
2. Zwrot nieruchomości, o którym mowa w ust. 1,
przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi,
małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz
domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność
poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność
spółdzielni mieszkaniowych.
3. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego
gruntów i o zwrocie budynków orzeka właściwy organ.
4. Przepis ust. 2
stosuje się odpowiednio do obiektów sakralnych, klasztorów, domów zakonnych i innych
obiektów kościelnych, użytkowanych w całości przez byłych właścicieli lub ich
następców prawnych. Jeżeli obiekty te są użytkowane tylko w części, przepis ust. 2
stosuje się wyłącznie w granicach faktycznego władania.
5. Przepisu ust.
2 nie stosuje się do gruntów oddanych w użytkowanie wieczyste osobom innym niż byli
właściciele oraz do gruntów oddanych w użytkowanie.
Art. 215
1. Przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone
nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na
gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i
użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli
ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący
gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po
dniu 5 kwietnia 1958 r.
2. Przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za
wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli
przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która
przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod
budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni
zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W
ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą
otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.
Art. 216
1. Przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy
stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu
Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie
wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz.
79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych
w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32,
poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o
terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r.
Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.
o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z
1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972
r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale
nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz.
282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz
państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do
gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami
Tatrzańskiego Parku Narodowego.
2. Przepisy rozdziału 6 działu III
stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na
podstawie:
1) art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o
podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz.
240 oraz z 1957 r. Nr 39, poz. 172),
2) art. 9 dekretu z dnia 26 kwietnia
1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji
narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31),
3)
ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, z późn. zm.).
Art. 216a
Przepisu art. 34 ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do
nieruchomości, o których mowa w:
1) art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu
Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu
reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, z 1946 r. Nr 49, poz. 279, z 1957 r.
Nr 39, poz. 172 oraz z 1968 r. Nr 3, poz. 6),
2) ustawie z dnia 6 maja
1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów (Dz. U. Nr 17,
poz. 96, Nr 34, poz. 203 i Nr 55, poz. 307 oraz z 1946 r. Nr 11, poz. 73),
3) art. 38 w związku z art. 2 ustawy z dnia 6 maja 1945 r. o majątkach
opuszczonych i porzuconych (Dz. U. Nr 17, poz. 97, Nr 24, poz. 144 i Nr 30, poz.
179),
4) art. 2 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność
Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17, Nr 71, poz.
389 i Nr 72, poz. 394, z 1947 r. Nr 2, poz. 7, z 1956 r. Nr 58, poz. 270, z 1958 r.
Nr 45, poz. 224 oraz z 1969 r. Nr 13, poz. 95),
5) art. 2 dekretu z dnia
8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87, Nr
49, poz. 279, Nr 71, poz. 389 i Nr 72, poz. 395, z 1947 r. Nr 19, poz. 77 i Nr 66,
poz. 402, z 1948 r. Nr 57, poz. 454 oraz z 1969 r. Nr 13, poz. 95),
6)
art. 1 dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia
pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz. U. Nr 59, poz. 318, z 1949 r. Nr
53, poz. 404 i z 1969 r. Nr 13, poz. 95),
7) art. 38 ust. 3 ustawy z dnia
14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr
22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84).
Art. 217
1. Osobom, które w wyniku utraty własności nieruchomości
otrzymały tytułem odszkodowania lub rekompensaty inne nieruchomości w użytkowanie
wieczyste, oraz spadkobiercom tych osób przysługuje roszczenie o nieodpłatne
przeniesienie na ich rzecz własności nieruchomości przyznanych z tytułu
odszkodowania lub rekompensaty.
2. Osoby, które zostały pozbawione
własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990
r., w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w
wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości.
Art. 218
1. Osobie, która dokonała - za zgodą właściciela -
przebudowy lub rozbudowy budynku stanowiącego własność Skarbu Państwa lub własność
jednostki samorządu terytorialnego, w wyniku czego nastąpiło wyodrębnienie lokalu, w
razie nabycia tego lokalu na poczet ceny nabycia zalicza się wartość nakładów
poniesionych na jego przebudowę lub rozbudowę.
2. Przepisu ust. 1 nie
stosuje się, jeżeli umowa najmu lub dzierżawy lokalu stanowi inaczej.
Art. 219
1. Zaległe w dniu wejścia w życie ustawy zobowiązania osób
prawnych lub fizycznych z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste nieruchomości
gruntowych lub należności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i
lokali mogą być rozłożone na nie oprocentowane raty roczne płatne przez okres do 10
lat, a odsetki od tych należności mogą być umorzone. Rozłożenia na raty oraz
umorzenia odsetek dokonuje, w drodze decyzji, wojewoda, jeżeli nieruchomość stanowi
własność Skarbu Państwa, lub organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego,
jeżeli nieruchomość stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego, o ile jest
to uzasadnione sytuacją finansową tych osób prawnych lub fizycznych.
2.
Zaległe w dniu wejścia w życie ustawy zobowiązania jednostek organizacyjnych z
tytułu opłat za zarząd nieruchomości oraz odsetki od tych należności umarza się,
jeżeli jest to uzasadnione sytuacją finansową tych jednostek. Przepis ust. 1
dotyczący właściwości organów stosuje się odpowiednio.
Art. 220
1. Jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy nie były ustalone
terminy zagospodarowania nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot użytkowania
wieczystego, właściwy organ może, w ciągu roku od dnia wejścia w życie ustawy,
ustalić te terminy w drodze decyzji.
2. Terminy zagospodarowania
nieruchomości gruntowej ustalone na podstawie ust. 1 nie mogą być krótsze niż 12
miesięcy w odniesieniu do rozpoczęcia zabudowy i 36 miesięcy w odniesieniu do
zakończenia zabudowy.
Art. 221
1. Przepisy art. 72 ust. 3 stosuje się odpowiednio do
nieruchomości gruntowych oddanych w użytkowanie wieczyste przed dniem 1 stycznia
1998 r., z wyjątkiem nieruchomości, dla których stawki procentowe opłat rocznych
zostały ustalone w wysokości powyżej 3%. Zmiany wysokości stawek procentowych opłat
rocznych dokonują właściwe organy stosując tryb postępowania określony w art.
78-81.
2. Jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie
wieczyste nie została określona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu
użytkowania wieczystego, właściwy organ określi wysokość tej stawki, z wyłączeniem
przypadków, o których mowa w art. 212 i art. 217 ust. 1, stosując tryb postępowania
określony w art. 78-81.
3. Jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w
użytkowanie wieczyste nie został określony cel, na który nieruchomość była oddana,
stawkę procentową opłaty rocznej przyjmuje się stosownie do celu wynikającego ze
sposobu korzystania z nieruchomości.
Art. 222
1. Przepisy art. 83 stosuje się odpowiednio do
nieruchomości oddanych w zarząd przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy.
Zmiany wysokości stawek procentowych opłat rocznych dokonają, w drodze decyzji,
właściwe organy.
2. Wniesione do dnia wejścia w życie ustawy pierwsze
opłaty z tytułu zarządu nieruchomością nie podlegają zwrotowi.
Art. 223
1. Starostowie, wykonujący zadania z zakresu
administracji rządowej, na potrzeby gospodarki nieruchomościami przekażą
protokolarnie ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej niezbędną
dokumentację dotyczącą nieruchomości będących w zarządzie jednostek, o których mowa
w art. 60 ust. 1.
2. Starostowie, wykonujący zadania z zakresu
administracji rządowej, oddadzą w trwały zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i
Autostrad nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, zajęte pod drogi
krajowe.
Art. 224
Do czasu przekształcenia ewidencji gruntów i budynków w
kataster nieruchomości przez użyte w niniejszej ustawie pojęcie "kataster
nieruchomości" rozumie się tę ewidencję.
Art. 225
W okresie do dnia 31 grudnia 2005 r. funkcję wartości
katastralnej dla gruntów rolnych pełni liczba hektarów przeliczeniowych, ustalana
zgodnie z przepisami o podatku rolnym.
Art. 226
Wartości katastralne, przy przeprowadzanej po raz pierwszy
powszechnej taksacji nieruchomości, ustala się na dzień 31 grudnia roku
poprzedzającego rok, w którym na mocy odrębnych przepisów zostanie wprowadzony
podatek od nieruchomości naliczany od jej wartości.
Art. 227
Do czasu ogłoszenia przez Prezesa Głównego Urzędu
Statystycznego wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy
zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa
Głównego Urzędu Statystycznego.
Art. 228
W zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje
się nieruchomości, które na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. -
Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach
samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, z późn. zm.) stały się, z mocy prawa, z dniem
27 maja 1990 r. własnością gmin, lecz co do których nie zostały wydane ostateczne
decyzje potwierdzające nabycie własności.
Art. 229
Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie
przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość
została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz
osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Art. 229a
Przepis art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości
został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu
wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia.
Art. 230
1. Osoby, które w dniu wejścia w życie ustawy były wpisane
na listy wojewódzkie biegłych z zakresu szacowania nieruchomości, mają prawo
szacowania nieruchomości przez 9 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
2. Osoby ustanowione i wpisane przed dniem wejścia w życie ustawy na listę
biegłych sądowych z zakresu szacowania nieruchomości mogą prowadzić działalność bez
uprawnień zawodowych, o których mowa w art. 174 ust. 1, przez 3 lata od dnia wejścia
w życie ustawy. Przepis stosuje się odpowiednio do osób powoływanych przez sąd lub
organ prowadzący postępowanie przygotowawcze w sprawach karnych w charakterze
biegłego sądowego spoza listy biegłych sądowych.
3. Osoby z
wykształceniem wyższym, legitymujące się świadectwem ukończenia, przed dniem wejścia
w życie ustawy, kursu specjalistycznego z zakresu szacowania nieruchomości, mogą
ubiegać się, z zastrzeżeniem ust. 4, o nadanie uprawnień zawodowych w zakresie
szacowania nieruchomości, pod warunkiem ukończenia uzupełniającego kursu
kwalifikacyjnego, którego program został uzgodniony z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa
i Rozwoju Miast, oraz wykonania co najmniej 15 operatów szacunkowych, a także
przejścia, z wynikiem pozytywnym, postępowania kwalifikacyjnego, o którym mowa w
art. 191.
4. Osoby z wykształceniem średnim legitymujące się świadectwem,
o którym mowa w ust. 3, mogą ubiegać się o nadanie uprawnień zawodowych w zakresie
szacowania nieruchomości w ciągu 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy, pod warunkiem
ukończenia uzupełniającego kursu kwalifikacyjnego, którego program został uzgodniony
z Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wykonania co najmniej 15 operatów
szacunkowych oraz przejścia z wynikiem pozytywnym postępowania kwalifikacyjnego, o
którym mowa w art. 191.
Art. 231
1. Uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania
nieruchomości, nadane po dniu 29 listopada 1991 r. na podstawie ustawy z dnia 17
maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 i Nr 43,
poz. 241, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1991 r. Nr 103, poz. 446, z 1996 r. Nr 106,
poz. 496 i Nr 156, poz. 775, z 1997 r. Nr 54, poz. 349, Nr 115, poz. 741 i Nr 121,
poz. 770, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 162, poz. 1126 oraz z 2000 r. Nr 12, poz.
136), uznaje się za uprawnienia zawodowe, o których mowa w art. 174 i art. 191.
2. Osoby, które uzyskały uprawnienia wymienione w ust. 1 przed dniem 29
listopada 1991 r., zachowują prawo do szacowania nieruchomości w zakresie określonym
w świadectwach nadania.
3. Do osób, o których mowa w ust. 2, stosuje się
odpowiednio art. 175, 176, 178, 194, 195 i 195a.
4. Wobec osób, o
których mowa w ust. 2, w stosunku do których orzeczone zostały, z tytułu
odpowiedzialności zawodowej, kary dyscyplinarne, o których mowa w art. 178 ust. 2,
wykonanie decyzji następuje przez organ prowadzący centralny rejestr osób
posiadających uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii.
Art. 232
1. Osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy
wykonywały działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami przez
okres:
1) do 2 lat - mogą ubiegać się o zaliczenie tego okresu do
praktyki zawodowej,
2) dłuższy niż 2 lata - mogą być zwolnione z
obowiązku ukończenia kursu kwalifikacyjnego i odbycia praktyki zawodowej,
3) dłuższy niż 5 lat - mogą być zwolnione z obowiązku ukończenia kursu
kwalifikacyjnego, odbycia praktyki zawodowej oraz złożenia egzaminu.
2.
Zwolnień, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, dokonuje Państwowa Komisja
Kwalifikacyjna na wniosek osoby ubiegającej się o nadanie licencji zawodowej,
złożony przed upływem 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
3.
Osoby, o których mowa w art. 179 ust. 2 oraz w art. 184 ust. 2, prowadzące bez
posiadania licencji zawodowej działalność zawodową w zakresie pośrednictwa w obrocie
nieruchomościami lub zarządzania nieruchomościami mogą prowadzić tę działalność bez
licencji do dnia 31 grudnia 2001 r.
4. Członkowie powoływanej po raz
pierwszy po wejściu w życie ustawy Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej otrzymują
uprawnienia i licencje zawodowe na podstawie dokonanej przez Prezesa Urzędu
Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oceny ich dorobku zawodowego w dziedzinie gospodarki
nieruchomościami.
Art. 233
Sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną
przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej
przepisów.
Rozdział 2
Zmiany w przepisach obowiązujących
Art. 234
W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.
U. Nr 16, poz. 93, z 1971 r. Nr 27, poz. 252, z 1976 r. Nr 19, poz. 122, z 1982 r.
Nr 11, poz. 81, Nr 19, poz. 147 i Nr 30, poz. 210, z 1984 r. Nr 45, poz. 242, z 1985
r. Nr 22, poz. 99, z 1989 r. Nr 3, poz. 11, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, Nr 55, poz.
321 i Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 107, poz. 464, Nr 115, poz. 496, z 1993 r. Nr
17, poz. 78, z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 85, poz. 388 i Nr 105, poz. 509 i z 1995
r. Nr 83, poz. 417, z 1996 r. Nr 114, poz. 542, Nr 139, poz. 646 i Nr 149, poz. 703
oraz z 1997 r. Nr 43, poz. 242) wprowadza się następujące zmiany: (zmiany
pominięte).
Art. 235
W ustawie z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury
(Dz. U. Nr 10, poz. 48, z 1983 r. Nr 38, poz. 173, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990
r. Nr 34, poz. 198, Nr 56, poz. 322, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 oraz z 1997 r. Nr 5,
poz. 24 i Nr 88, poz. 554) skreśla się art. 35.
Art. 236
W ustawie z dnia 31 marca 1965 r. o wyższym szkolnictwie
wojskowym (Dz. U. z 1992 r. Nr 10, poz. 40, z 1996 r. Nr 7, poz. 44 i z 1997 r. Nr
96, poz. 590) wprowadza się następujące zmiany: (zmiany pominięte).
Art. 237
W ustawie z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i
kartograficzne (Dz. U. Nr 30, poz. 163 i Nr 43, poz. 241, z 1990 r. Nr 34, poz. 198,
z 1991 r. Nr 103, poz. 446, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 156, poz. 775 oraz z
1997 r. Nr 54, poz. 349) wprowadza się następujące zmiany: (zmiany pominięte).
Art. 238
W ustawie z dnia 26 października 1995 r. o niektórych
formach popierania budownictwa mieszkaniowego oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.
U. Nr 133, poz. 654, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 156, poz. 775 oraz z 1997 r. Nr
80, poz. 507) w art. 33c w pkt 2 po wyrazie "urbanistyki" dodaje się wyrazy "oraz
licencje zawodowe w dziedzinie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami i zarządzania
nieruchomościami".
Art. 239
W ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o urzędzie Ministra
Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 493 i Nr 156, poz. 775) wprowadza się
następujące zmiany: (zmiany pominięte).
Rozdział 3
Przepisy końcowe
Art. 240
1. Jeżeli obowiązujące przepisy powołują się na ustawy
uchylone przepisem art. 241 albo odsyłają ogólnie do przepisów o gospodarce gruntami
i wywłaszczaniu nieruchomości, stosuje się w tym zakresie odpowiednio przepisy
niniejszej ustawy.
2. Ilekroć w przepisach odrębnych ustaw jest mowa o
czynnościach wykonywanych przez biegłych lub inne osoby posiadające uprawnienia do
szacowania nieruchomości, należy przez to rozumieć, że czynności te mogą wykonywać
wyłącznie rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w niniejszej ustawie.
Art. 241
Tracą moc:
1) ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r.
o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz.
127, Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464, z 1993 r. Nr 47, poz. 212 i Nr 131, poz.
629, z 1994 r. Nr 27, poz. 96, Nr 31, poz. 118, Nr 84, poz. 384, Nr 85, poz. 388, Nr
89, poz. 415 i Nr 123, poz. 601, z 1995 r. Nr 99, poz. 486, z 1996 r. Nr 5, poz. 33,
Nr 90, poz. 405, Nr 106, poz. 496 i Nr 156, poz. 775 oraz z 1997 r. Nr 5, poz. 24,
Nr 9, poz. 44, Nr 54, poz. 348 i Nr 68, poz. 435),
2) ustawa z dnia 29
września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu
nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z 1991 r. Nr 83, poz. 373, z 1992 r. Nr 91,
poz. 455, z 1994 r. Nr 51, poz. 201, Nr 80, poz. 369, Nr 84, poz. 384 i Nr 123, poz.
601, z 1996 r. Nr 5, poz. 33 oraz z 1997 r. Nr 106, poz. 675).
Art. 242
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1998 r.